Het voltooid deelwoord staat in het Latijn bekend als participium perfecti passivi (deelwoord van de passieve verleden tijd, hierna: "P.P.P.").
Het P.P.P. komt in het Nederlands overeen met de voltooide tijd van het passivum, oftewel een voltooid deelwoord met (doorgaans, indien het werkwoord géén deponens is) als hulpwerkwoord zijn, zoals in:
Ik ben geroepen door mijn ouders. Wij zijn aangeklaagd wegens autodiefstal.
Vorming in het Latijn Het P.P.P. wordt gevormd door de supinumstam + us, a, um. De supinumstam is de vierde en laatste vorm die in een vocabularium staat opgegeven: dico (-ere, dixi, dictum). Dictum is hier het supinum, trek daar -um van af: dict. Het P.P.P. van dicere is dus: dictus, -a, um. Het wordt verbogen als het bijvoeglijk naamwoord magnus (groot) of servus (slaaf) in de mannelijke vorm, de vrouwelijke vorm wordt verbogen als puella (meisje).
mannelijkvrouwelijkonzijdigvertaling vocarea-stame-stama-stame-stama-stame-stama-stamEnkelvoudnominativusvocatus timetus vocata timeta vocatum timetum geroepengenitivusvocati timeti vocatae timetae vocati timeti van de geroepenedativusvocato timeto vocatae timetae vocato timeto aan de geroepeneaccusativusvocatum timetum vocatam timetam vocatum timetum geroepeneablativusvocato timeto vocata timeta vocato timeto door de geroepeneMeervoudnominativusvocati timeti vocatae timetae vocata timeta geroepengenitivusvocatorum timetorum vocatarum timetarum vocatorum timetorum van de geroepenendativusvocatis timetis vocatis timetis vocatis timetis aan de geroepenenaccusativusvocatos timetos vocatas timetas vocata timeta geroepenenablativusvocatis timetis vocatis timetis vocatis timetis met de geroepenenNederlandsgeroepen gevreesd geroepen gevreesd geroepen gevreesd
Voltooid deelwoord De tabel hierboven geeft niet aan hoe je bijvoorbeeld 'ik ben geroepen' zegt. Dat staat in de tabel hieronder:
Mannelijk enkelvouda-stam e-stam vertaling vocarevocatus, ~a sum timetus, ~a sum ik ben geroepenvocatus, ~a es timetus, ~a es jij bent geroepenvocatus, ~a, ~um est timetus, ~a, ~um est hij/zij/het is geroepenvocati, ~ae sumus timeti, ~ae sumus wij zijn geroepenvocati, ~ae estis timeti, ~ae estis jullie zijn geroepenvocati, ~ae, ~a sunt timeti, ~ae, ~a sunt de jongens-de meisjes-de dingen(o.) zijn geroepenNederlands in de ik-vormik ben geroepen ik ben gevreesd
Bij een ander geslacht of getal wordt er een uitgang achter geplakt. Het voltooid deelwoord is gemakkelijk te herkennen aan de vorm van het werkwoord esse.
Vertaling Het Perfectum Passief kan je op verschillende manieren vertalen, in combinatie met het werkwoord esse (zijn) wordt een PPP als volgt vertaald:
Vocatus sum/Vocata sum Ik ben geroepen.
Het verschil met het actieve perfectum is, doorgaans, het hulpwerkwoord dat in de meeste gevallen niet zijn, maar hebben is. Het verschil in hulpwerkwoord ligt aan de handeling, als de handeling passief is, wordt het onderwerp iets aangedaan, vandaar het hulpwerkwoord zijn. Als de handeling actief is, doet het onderwerp iets, vandaar het hulpwerkwoord hebben. Het Latijn maakt daarin een duidelijker onderscheid dan het Nederlands:
Vocavi Ik heb geroepen.
Let dus goed op bij het passief en het actief gebruik.
Het Perfectum passief kan zonder vorm van esse ook als een attributief of predicatief deelwoord vertaald worden. Dit gebruik van het PPP heeft een andere vertaling dan het Participium Praesentis Activi (PPA), waarbij het deelwoord als onvoltooid deelwoord wordt vertaald. In het PPP wordt een deelwoord dan als voltooid deelwoord vertaald. Dit voltooid deelwoord slaat dan als een bijvoeglijk naamwoord op het bijbehorende zelfstandig naamwoord:
Puella vocata redit Het geroepen meisje keert terug./Het meisje, dat geroepen is, keert terug.
Predicatief wordt een PPP vaak met een voortijdige bijzin vertaald, meestal ingeleid door het voegwoord nadat:
Puella vocata a avo suo e domo viri alieni effugit Nadat het meisje door haar eigen opa geroepen is, vluchtte ze uit het huis van de vreemde man weg.
Bekend P.P.P. De naamval dativus is afgeleid van datum, het P.P.P. van dare. Dare betekent geven en datum het gegeven zijnde (of kortweg het gegeven).
Zie ook Tegenwoordig deelwoord - het participium praesentis activi (P.P.A.) Voltooid deelwoord
Categorie:Werkwoord in het Latijn Categorie:Tempus