Station Alkmaar, geopend op 20 december 1865, is een station in de Nederlandse stad Alkmaar in de provincie Noord-Holland. Het station is een Waterstaatstation van de derde klasse en is een van de negen stations die ooit in deze klasse is gebouwd.

Geschiedenis Het station werd in gebruik genomen met de opening van de spoorlijn Den Helder – Alkmaar. Dit was de tweede door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) in gebruik genomen spoorlijn, na de spoorlijn Amsterdam - Rotterdam (de "Oude Lijn"). Het was een deel van de door de Staat der Nederlanden aangelegde spoorlijn Den Helder - Amsterdam (staatslijn K), aangelegd in 1865-1878.

Gebouw Het stationsgebouw van Alkmaar is een van de standaardstations van de Staatsspoorwegen, gebouwd in de jaren zestig van de 19e eeuwCultuurhistorische waardestelling Standaardstations Nederlandse Spoorwegen. Van de vijf nog aanwezige stations van het Type SS derde klasse bevinden er drie zich langs de spoorlijn Harlingen - Nieuweschans (staatslijn B). Dit betreft Harlingen (1863), Leeuwarden (1863) en Winschoten (1865). Het gebouw was ontworpen door de ingenieur Karel Hendrik van Brederode. Één station bevindt zich langs de Zeeuwse lijn (staatslijn F) namelijk, Middelburg.

In tegenstelling tot de stations Harlingen en Winschoten zijn die van Alkmaar en Leeuwarden later grondig verbouwd. In Alkmaar werden in 1879 de beide uiteinden verhoogd. In 1908 zijn ook de vleugels ertussen verhoogd, zodat het hele gebouw twee verdiepingen kreeg. Aan het zuidelijke einde werd een korte aanbouw gemaakt, waardoor het station asymmetrisch is geworden. Voorts is het middengedeelte naar voren uitgebreid. In 1929 kwam ook aan de noordzijde nog een aanbouw tot stand. In de jaren zestig werd het middelste deel van de voorgevel ingrijpend gewijzigd. De stationshal kreeg een grotendeels uit glas bestaande voorzijde die het uiterlijk sterk veranderde.

Elektrificatie van het spoor en sluiting van de tramlijnen De spoorlijn van Amsterdam naar Alkmaar werd in 1931 geëlektrificeerd. De lijn via Heerhugowaard naar Den Helder werd in 1958 elektrisch en die van Heerhugowaard naar Hoorn in 1974.

In 1896-1897 werd de tramlijn Haarlem - Alkmaar geopend, die station Alkmaar echter niet aandeed maar als eindpunt de Nieuwlandersingel had nabij het centrum, maar op loopafstand van het station. Deze reed tot 1924.Van 1895-1931 had de Tramlijn Het Schouw - Alkmaar zijn eindpunt aan de noordzijde van het Noordhollandsche Kanaal, passagiers konden met een pont of een vlotbrug het station bereiken.

In de eerste helft van de twintigste eeuw reden vanaf het station ook stoomtrams naar Egmond aan Zee, naar Bergen aan Zee en naar Schagen. Als laatste werd in 1955 de reizigersdienst naar Bergen aan Zee (bijgenaamd "Bello") gesloten. Het traject naar Schagen bleef tot Warmenhuizen nog in gebruik voor goederenvervoer, en werd in 1968 ook voor goederen gesloten.

Aan de spoorlijn richting Heerhugowaard ligt sinds 1980 de halte Alkmaar Noord.

Verbouwing in 2014 en 2015 Van 9 maart 2014 tot 17 december 2015 is station Alkmaar verbouwd. Het station heeft een 12 meter brede traverse over de sporen gekregen die de stadsdelen daar beter met elkaar verbindt. Ook heeft de traverse liften gekregen zodat reizigers met kinderwagens, koffers, fiets, rolstoel of rollator gebruik ervan kunnen maken. De traverse is voorzien van OV-poorten en de overweg aan de oostkant van het station is gesloten. Hierdoor is de overstap tussen bus en trein langer geworden doordat mensen om moeten lopen via de traverse. Verder is er aan de centrumzijde een nieuwe fietsenstalling gebouwd met plaats voor 4000 fietsen en is het busstation vernieuwd. Aan de noordzijde is de Kruseman van Eltenweg verlegd om overlast voor omwonenden zo veel mogelijk te beperken. Dit creëerde ruimte voor mogelijke woningen en kantoren. Er ligt een parkeerterrein waar de kantoren hadden moeten komen. De traverse is ontworpen door architectenbureau VenhoevenCS.

Afbeeldingen

Treinen In Alkmaar komen overdag voornamelijk intercitytreinen en de sprinter van Amsterdam naar Hoorn via Haarlem (en vice versa). De volgende treinseries stoppen in Alkmaar:

Overig openbaar vervoer In 2016 is het busstation van station Alkmaar volledig gerenoveerd. De vertrekkende bussen staan op digitale borden aangegeven. Vanaf het busstation vertrekken bussen naar vele dorpen in het noorden van de provincie Noord-Holland. Het busvervoer rond Alkmaar wordt uitgevoerd door Connexxion in opdracht van de provincie Noord-Holland. De bussen rijden onder de merknaam/formule Overal, net als de overige bussen in de concessie Noord-Holland Noord. Binnen Noord-Holland Noord worden alleen lagevloerbussen ingezet. Naast de concessie Noord-Holland Noord rijdt er in Alkmaar een Qliner van Arriva Fryslân.

Een overzicht van de buslijnen op station Alkmaar per 4 mei 2025: Lijn Route Via Bijzonderheden Connexxion 2 Alkmaar Station - Vroonermeer-Noord Huiswaard, 't Rak, Daalmeer 4 Alkmaar Station - Daalmeer Rietschoot Zeswielen, Station Noord, Vroonermeer 5 Alkmaar Station - Daalmeer Ringlijn in één richting, tegengesteld aan lijn 6 6 Alkmaar Station - Daalmeer Ringlijn in één richting, tegengesteld aan lijn 5 8 Alkmaar Station - Overdie NWZG, Oud-Overdie 9 Alkmaar Station - Overdie NWZG 10 Alkmaar Station - Sint Pancras Kerkplein Oudorp 123 Alkmaar Station - Alkmaar Station Schermer, Stompetoren, Schermerhorn, Grootscherner, Graft, De Rijp, West-Graftdijk Ringlijn in beide richtingen 129 Alkmaar Station - Purmerend Tramplein Schermer, Stompetoren, Schermerhorn, Noordbeemster, Middenbeemster, Zuidoostbeemster 151 Alkmaar Station - Sint Maartenszee Goudvis Schoorl, Groet, Camperduin, Petten 157 Alkmaar Station - Schagen Station Schoorldam, Warmenhuizen, Tuitjenhorn, Dirkshorn 160 Alkmaar Station - Heerhugowaard Centrumwaard 162 Alkmaar Station - Heerhugowaard Icaruslaan 163 Alkmaar Station - Uitgeest Station NWZG, Akersloot 165 Alkmaar Station - Egmond aan Zee Busstation Egmond aan den Hoef 166 Alkmaar Station - Bergen Plein 167 Alkmaar Station - Castricum Station NWZG, Heiloo, Limmen 169 Alkmaar Station - Oudkarspel Haagwinde Broek op Langedijk, Zuid- en Noord-Scharwoude 251 Alkmaar Station - Petten EHC Sint Maartensvlotbrug, Sint Maartenszee Sneldienst 260 Alkmaar Station - Heerhugowaard Stadshart Sneldienst 269 Alkmaar Station - Oudkarspel Haagwinde Sneldienst 606 Alkmaar Station - Bergen Europese School Scholierenlijn N50 Alkmaar Station → Den Oever Busstation Broek op Langedijk, Zuid- en Noord-Scharwoude, Heerhugowaard, Nieuwe Niedorp, Middenmeer, Wieringerwerf Nachtbus, rijdt alleen op zaterdagnacht N60 Alkmaar Station - Heerhugowaard Centrumwaard Nachtbus, rijdt alleen op zaterdagnacht Qbuzz 350 Alkmaar Station - Leeuwarden Station Heerhugowaard, Den Oever, Afsluitdijk Qliner

Voorzieningen Op het station zijn diverse winkels aanwezig, loketten voor trein en bus, een bewaakte en onbewaakte fietsenstalling, een toilet en bagagekluizen.

Ontwikkeling aantal reizigers Het aantal door NS vervoerde reizigers (per gemiddelde werkdag) ontwikkelde zich sedert 2019 als volgt (het gaat hierbij om de in- en uitstappers en overstappers):

Jaar Aantal reizigers 2019 22.018 2020 10.452 2021 10.725 2022 14.539 2023 15.851 2024 15.272 2025 15.575

Externe links

Sporenplannen van alle Nederlandse stations en vele andere

Bronnen Informatie stations ontleend aan: Stationsweb.nl. H. Romers, De Spoorwegarchitectuur in Nederland, 1841-1938, Zutphen 1981 C. Douma, Stationsarchitectuur in Nederland, 1938-1998, Zutphen 1998

Alkmaar Categorie:Bouwwerk in Alkmaar Categorie:Verkeer en vervoer in Alkmaar Categorie:Bouwwerk van Karel van Brederode