Euchambersia is een geslacht van uitgestorven zoogdierreptielen (orde Therapsida) van de onderorde Therocephalia die gedurende het Laat-Perm in het huidige Zuid-Afrika leefde. Er is één soort, Euchambersia mirabilis. Het opvallendste kenmerk van Euchambersia was het feit dat dit dier een giftige beet gebruikte om zijn prooi te doden. left|thumb|Een reconstructie van de gifklier Euchambersia leefde tijdens het Laat-Perm met fossiele vondsten in de Cistecephalus Assemblage Zone van de Beaufortgroep, onderdeel van de Zuid-Afrikaanse Karoosupergroep.The oldest therocephalians (Therapsida, Eutheriodontia) and the early diversification of Therapsida. Abdala F, Rubidge BS & Heever J van den. Palaeontology; 2008: pp. 1011-1024.Changes in Permo-Triassic terrestrial tetrapod ecological representation in the Beaufort Group (Karoo Supergroup) of South Africa. Nicolas M & Rubidge BS. Lethaia; 2010: pp. 45-59. De soort behoort tot de familie Akidnognathidae (ook wel Euchambersiidae).An investigation into the cladistic relationships and monophyly of therocephalian therapsids (Amniota: Synapsida). Huttenlocker A. Zoological Journal of the Linnean Society; 2009: pp. 865-891.
Vondst en naamgeving De typesoort Euchambersia mirabilis werd in 1931 benoemd en beschreven door Robert Broom. De geslachtsnaam eert de vroege evolutionist Robert Chambers. De soortaanduiding betekent 'wonderlijk' in het Latijn.Broom, R. 1931. "Notices of some new genera and species of Karroo fossil reptiles". Records of the Albany Museum. 4(1): 161–166
Het holotype NHMUK R5696 was gevonden op de boerderij Vanwyksfontein bij Norvalspont. Het bestaat uit een schedel zonder onderkaken. Een tweede, kleinere schedel, ook zonder onderkaken, specimen BP/1/4009, werd in 1966 gevonden en in 1977 beschreven.Kitching J.W. 1977. "The distribution of the Karoo vertebrate fauna". Memoires of the Bernard Price Institute for Palaeontological Research, Universiteit Witwatersrand. 1: 1–131 Later werd bij dit specimen ook een tand van de onderkaken vastgesteld die losgeraakt was en in het verhemelte was terechtgekomen.
Beschrijving Euchambersia was een vrij klein dier zoals blijkt uit de lengte van de schedel van het holotype: 116 millimeter.
De schedel van Euchambersia heeft twee opvallende kenmerken: groeves aan de buitenzijde van de hoektanden en een grote holte aan de buitenzijde van de bovenkaak met een opening achter de hoektanden. Bij de beschrijving van Euchambersia in 1930 suggereerde Broom dat zich in de kaakholte een grote oorspeekselklier bevond. In 1933 correleerde Franz Nopcsa beide anatomische bijzonderheden omdat de groeves in verbinding staan met de holtes. Hij kwam tot de conclusie dat Euchambersia een giftige beet had, waarbij het gif vanuit de gifklier via de groeves toegediend werd aan de prooi.On the biology of the theromorphous reptile Euchambersia. Nopcsa FB. Journal of Natural History Series; 1933: pp. 125-126. Deze theorie is logischer dan alle andere suggesties en geaccepteerd.Therapsids as mammals. Valen L van. Evolution; September 1960: p. 307.Canine grooves: morphology, function and relevance to venom. Folinsbee KE et al. Journal of Vertebrate Paleontology; June 2007: pp. 547-551. Euchambersia had verder lange hoektanden en krachtige kaken. Prooidieren waren waarschijnlijk dicynodonten en pareiasauriërs.Sunshine.net: The therapsids of the Permian.
In 2017 vond een scan van de botten dat de locatie van de gifklier in wezen een zenuwkanaal was. Daarbij waren de tanden, ook de voortanden en ondertanden, niet zozeer gegroefd maar gericheld. Men achtte het echter toch mogelijk dat er een gifklier aanwezig was. Een alternatieve verklaring voor de grote kaakholte was dat er zich een of ander waarnemingsorgaan in bevond.Benoit J., Norton L.A., Manger P.R., Rubidge B.S. 2017 "Reappraisal of the envenoming capacity of Euchambersia mirabilis (Therapsida, Therocephalia) using μCT-scanning techniques". PLoS ONE 12(2): e0172047
Fylogenie Euchambersia werd in 1934 door Lieuwe Dirk Boonstra in een eigen Euchambersidae geplaatst.Boonstra L.D. 1934. "A contribution to the morphology of the mammal-like reptiles of the suborder Therocephalia". Annals of the South African Museum, 31: 215–267 In 1940 emendeerde Friedrich von Huene deze naam naar Euchambersiidae.von Huene F. 1940. "Die Saurier der Karroo, Gondwana und verwandten Ablagerungen in faunistischer, biologischer und phylogenetischer Hinsicht". Neues Jahrbuch für Mineralogie, Geologie und Paläontologie B 83: 246–347 Deze naam heeft prioriteit ten opzichte van Akidnognathidae. Adam Huttenlocker meende echter in 2009 dat artikel 36 van het ICZN inhield dat de naam die gebaseerd is op het oudste benoemde geslacht, i.c. Akidnognathus, voorrang heeft. Hoewel dat een onjuiste interpretatie is, werd hij daarin door velen gevolgd wat Akidnognathidae tot de gangbare en daardoor alleen al geldige naam maakt.
Categorie:Zoogdierreptielen Categorie:Perm