Tijdlijn van de Lage Landen (steden en vorstendommen)

De tijdlijn van de Lage Landen is een chronologische lijst van feiten en gebeurtenissen betreffende de Lage Landen, een gebied dat ongeveer de laagvlakte in Nederland, België en sommige aangrenzende streken beslaat, gelegen rond de grote rivieren van Noordwest-Europa die in de Noordzee en het Nauw van Calais uitmonden. Daarin vormden zich variërende eenheden onder respectievelijk Keltisch-Germaanse, en Romeinse invloeden. Vervolgens evolueerden zij onder impuls van de kerstening mee in grotere imperiums met een toenemend feodale structuur. De opkomst van de steden zorgde voor toename in rijkdom, maar ook verschuiving van de macht en versplintering. Pogingen tot centralisatie wisselden af met tendensen tot autonomie.

Klik op een jaartal hieronder om het scrollen te beperken →−2000→−1000→−500→0→250→500→750→1000→1100→1200→1300→1350→1400→1450→1500→1520→1550→→1575→1600→1625→1650→1675→1700→1725→1750→1775→1800→1825→1850→1900→1925→1950→1975→2000→ Voorafgaande perioden Tijdlijn van de Prehistorie (~500.000 v.C. - ~100 v.C.) Tijdlijn van de Romeinse tijd (~100 v.C.- 4e eeuw n.C.) Tijdlijn van de Frankische tijd (4e eeuw- 9e eeuw)

Tijdlijn van de opkomst van steden en vorstendommen met Vlaanderen als territoriale leiderEncyclopædia Britannica, Inc. 2012: History of Low Countries: "Growth of Flanders" cit."In many respects, Flanders was the real territorial leader during the late Middle Ages." (925-1384) 907 Boudewijn II van Vlaanderen laat Herbert I van Vermandois uit de weg ruimen, die zijn pogingen op machtsuitbreiding aan de bovenloop van de Somme in de weg stond.

910 De Noormannenhoofdman Rollo wordt verslagen bij Auxerre en trekt zich terug richting Chartres. De bisschop van deze stad vraagt om hulp, en koning Karel de Eenvoudige stelt voor om Rollo het gebied rond Rouen aan te bieden om zich te vestigen. thumb|Reconstructieschets van de Abdij van Cluny De abdij van Cluny wordt gesticht. thumb|De twee overgebleven torens van de kloosterkerk van Cluny.

911 Koning Karel de Eenvoudige, ook de Simpele, bereikt bij Saint-Clair-sur-Epte een overeenkomst met Noormannenhoofdman Rollo. Deze wordt graaf van de Noormannen, laat zich dopen en zweert de eed als leenman van de koning. Hij krijgt daarvoor het gebied tussen het Kanaal en de rivieren Epte, Eure en Dives. Dit is de kern van het latere hertogdom Normandië. Lodewijk het Kind overlijdt. Hij is de laatste Karolinger in Oost-Francië, maar er is geen sprake van dat de Karolingse West-Frankische koning Karel de Eenvoudige de macht overneemt, de rijkseenheid is voorbij. Hoewel Oost-Francië ook uiteen had kunnen vallen in de vier stamhertogdommen Franken, Saksen, Beieren en Zwaben, kiezen de rijksgroten Koenraad, de hertog van Franken, die echter alleen over zijn eigen gebied reële macht heeft. In Lotharingen kiest men er echter wel voor om zich onder Karel de Eenvoudige te scharen.

918 Met zijn harde en gewelddadige politiek en zijn strijd tegen de Vikingen heeft Boudewijn II van Vlaanderen in de jaren na 900 zijn positie en die van zijn graafschap veilig gesteld. De laatste periode van zijn bewind tot aan zijn dood in 918 is rustig verlopen. Boudewijn wordt begraven in de abdij van Sint-Bertinus (maar na de dood van zijn vrouw in 929 bijgezet in de Sint-Pietersabdij van Gent.) De Vikingen vallen Bretagne binnen.

920 Koning Karel de Eenvoudige van West-Francië en Hertogdom Lotharingen krijgt met een opstand onder de adel te maken vanwege zijn beleid ten aanzien van de Lotharingse graaf Hagano. Hertog Robert neemt hem gevangen. Aartsbisschop Herveus van Reims weet echter door onderhandelingen Karel de Eenvoudige weer vrij en terug op de troon te krijgen.

922 Karel de Eenvoudige laat op 15 juni een akte opmaken in Pladella Villa, waarin hij graaf Dirk I "Hollant ende die kerck t'Egmonde met haren toebehoren" schenkt, als dank voor zijn steun bij een opstand van zijn vazallen. Egmond ligt ten noorden van de bezittingen die hij van Gerolf heeft gekregen en sluit daar dus uitstekend op aan. Kort hierna sticht hij er de Abdij van Egmond. Pladella Villa was gelegen op het grondgebied van Bladel en Netersel, zodat hier de wieg van het gewest Holland heeft gestaan. thumb|Historische kaart 919-1125. De adel komt opnieuw in opstand tegen Karel de Eenvoudige en hij moet over de Maas naar Lotharingen vluchten. Robert van Bourgondië wordt gekozen als tegenkoning van West-Francië.

923 15 juni - Er komt een veldslag tussen Karel en Robert, waarbij Robert wordt gedood. Roberts schoonzoon Rudolf I van Frankrijk wordt gekozen tot koning. Karel wordt uitgenodigd voor onderhandelingen in Saint-Quentin (Aisne) maar wordt daar door Herbert II van Vermandois (een zwager van de dode koning Robert) gevangengenomen en opgesloten in Péronne (Somme). Karels vrouw Eadgifu vlucht met haar zoon naar haar familie in Engeland.

925 Koning Hendrik de Vogelaar van Oost-Francië maakt van de situatie gebruik om Lotharingen in te lijven en daarbij ook Holland, Kennemerland en Texel. De band van dit deel van de Lage Landen met het Duitse rijk zal officieel tot 1648 blijven bestaan. Giselbert II van Maasgouw, lekenabt van een aantal grote abdijen, erkent de Duitse vorst. Antwerpen wordt tussen 923 en 927 bij Oost-Francië ingedeeld en is tegelijkertijd hoofdplaats van de pagus Rien. De Schelde fungeert als grensrivier tussen West-Francië, (Frankrijk) (linkeroever) en Oost-Francië (Duitsland) (rechteroever). Na de dood van aartsbisschop Seulfus van Reims weet graaf Herbert II van Vermandois zijn vijfjarig zoontje op de aartsbisschoppelijke troon te zetten. Hij breidt daarmee zijn macht aanzienlijk uit.

927 Herbert van Vermandois haalt Karel de Eenvoudige uit zijn gevangenschap om met graaf Rollo van Rouen te onderhandelen en druk uit te oefenen op koning Rudolf I van Frankrijk. Karel is niet meer dan een pion op het schaakbord.

928 Giselbert II van Maasgouw huwt met de dochter van de Oost-Frankische koning Hendrik de Vogelaar en wordt zo hertog van Lotharingen.

932 thumb|Wapen van Vlaanderen Artesië wordt veroverd door graaf Arnulf I de erfgenaam van Boudewijn II van Vlaanderen en blijft voor een lange periode bij Vlaanderen ingelijfd.

936 Otto I wordt in Aken tot Duits koning gekozen. Hij volgt zijn vader Hendrik de Vogelaar op. Hoewel deze drie zoons had, had hij hem tot zijn enige opvolger aangewezen. In hetzelfde jaar 936 kwam Lodewijk van Overzee in West-Francië aan de macht. Lodewijk was een compromisfiguur tussen Herbert II van Vermandois en zijn neef Hugo de Grote. Lodewijk had goede papieren, hij was de zoon van Karel de Eenvoudige, een Karolinger en via zijn moeder had hij familiebanden met Otto I en Hugo de Grote. Otto de Grote geeft aan bisschop Balderik van Utrecht het jachtrecht in 'Silva Fulnaho' (het woud van Vollenhove).

938 De status van het Hollandse huis blijkt gestegen als Dirk II op achtjarige leeftijd wordt verloofd met de net geboren Hildegard, de dochter van Arnulf I van Vlaanderen. Twaalf jaar later treden zij in het huwelijk. Haar zus Liutgard trouwt met Wichman IV, graaf van Hamaland

939 Giselbert II van Maasgouw sluit zich aan bij de opstand tegen Otto I van Hendrik I van Beieren, de jongere broer van Otto, en Everhard III van Franken, maar wordt op 2 oktober tijdens de slag bij Andernach verslagen. Giselbert verdrinkt terwijl hij over de Rijn wil vluchten. Otto I wil de stamhertogen aan zich onderwerpen. Hij verzoent zich uiteindelijk met Hendrik I en geeft hem Lotharingen. Lodewijk IV van Frankrijk huwt de weduwe van Giselbert II, Gerberga van Saksen, de zus van Otto I en eist Lotharingen op.

942 Lodewijk IV van Frankrijk ontvangt de eed van trouw van hertog Willem I van Normandië en Alan II van Bretagne, maar het gezag over zijn leenmannen stelt niet veel voor.

944 Eerste vermelding van het Drentse esdorp Amen. thumb|Sint-Servaasbasiliek Maastricht.

~950 Er wordt tol op het handelsverkeer op de Schelde geheven, hetgeen aantoont dat de stad Antwerpen onder controle is van het hoogste gezag, dat van keizer Otto I (de Grote). Door hem en zijn opvolgers wordt de versterking van Antwerpen verder omgevormd tot burcht, met een prestigieuze Walburgakapel en een indrukwekkende stenen muur die aangelegd wordt rond het jaar 1000. De Wachtendonckse Psalmen zijn een vertaling uit het Latijn naar het Oud-Oostnederfrankisch. Aanvankelijk op kleine schaal beginnen ontginningen in de enorme veengebieden in Holland en rond Utrecht.

953 Otto I stelt zijn broer Bruno de Grote aan als hertog van Lotharingen. Deze is ook aartsbisschop van Keulen en kan als geestelijke niet trouwen, waardoor Otto niet hoeft te vrezen dat Bruno een eigen dynastie zal vestigen, zoals in andere delen van zijn rijk gebeurt. Die benoeming legt de basis van het Ottoonse stelsel, waardoor de Duitse koning in vergelijking met de koningen van omringende landen - die vaak slechts werkelijke macht bezitten in een klein gebied, terwijl hun vazallen dynastieën stichten - veel invloed kunnen uitoefenen.

956 In Deventer (Nederland) worden goederen uit het voormalig bezit van koningin Oda door koning Otto I aan het Mauritiusklooster te Maagdenburg geschonken. In 960 en 962 volgden aanvullende schenkingen.

959 Hertog Bruno splitst Lotharingen op in Opper- in het zuiden en Neder-Lotharingen in het noorden. De graven van Leuven en van Limburg worden vervolgens hertogen van Neder-Lotharingen, dat door de eersten Brabant wordt genoemd, terwijl de laatsten zich hertogen van Limburg noemen.

962 Otto I wordt in ruil voor bescherming door paus Johannes XII tot keizer van het Heilige Roomse Rijk gekroond. Dit is tekenend voor de aandacht die ook de volgende Duitse keizers zullen hebben voor Italië, waardoor zij hun machtsbasis in het Duitse rijk, en daarmee de Lage Landen, verwaarlozen. De gemeente Destelbergen wordt aan de Sint-Pietersabdij van Gent geschonken door Wichman IV, graaf van Hamaland.

963 Luxemburg wordt gesticht door Siegfried.

964 Ondanks beloften aan Otto I verkiest het volk van Rome Paus Benedictus V in plaats van Otto's kandidaat paus Leo VIII. Keizer Otto I dwingt Benedictus V daarop afstand te doen.

966 Stichting van het Benedictijnse klooster op de Mont-Saint-Michel in Frankrijk. Burgers komen er op het rotseiland wonen. In een schenkingsacte van keizer Otto I aan het Sint-Pantaleonsklooster te Keulen wordt het eiland Urk voor het eerst vernoemd.

967 25 december - Otto II wordt tot medekeizer van het Heilige Roomse Rijk gekroond.

968 Het Gooi wordt overgedragen aan de Abdij te Elten. Otto I wordt bij Bari verslagen door de Byzantijnen. juni - Het gezantschap van Liutprand van Cremona aan het Byzantijnse hof wordt een mislukking. Nicephorus II Phocas weigert de zoon van Otto met een Byzantijnse prinses te laten trouwen. Otto I organiseert de evangelisatie onder de Saksen en sticht het aartsbisdom Maagdenburg en de bijbehorende bisdommen Meissen, Merseburg en Zeitz met het oogmerk de Slaven van het Elbe-gebied te bekeren.

970 Het begin van een tienjarige hongersnood in West-Francië. thumb|Groen: Neder-Lotharingen na 977

~975 thumb|Evangeliarium van Egmond. thumb|Egbert van Trier in de Codex Egberti. Dirk II van Holland en zijn vrouw Hildegard van Vlaanderen geven het later zo genoemde Evangeliarum van Egmond aan de Abdij van Egmond. Hun tweede zoon Egbert van Trier wordt in 976 kanselier van Otto II en het jaar daarop bisschop van Trier.

978 Lotharius III, koning van West-Francië, trekt met een leger Neder-Lotharingen binnen, waar hij onder andere Aken plundert.

979 Otto II opent een politieke tegenaanval door Karel, de broer van de Roomse koning Lotharius III, tot tegenkoning van West-Frankenland uit te roepen. Deze aanval mislukt, omdat Karel niet door de adel en de kerkvaders in West-Francië wordt gesteund. Otto II en Lotharius III sluiten daarop vrede.

983