De tijdlijn van de Lage Landen is een chronologische lijst van feiten en gebeurtenissen betreffende de Lage Landen, een gebied dat ongeveer de laagvlakte in Nederland, België en sommige aangrenzende streken beslaat, gelegen rond de grote rivieren van Noordwest-Europa die in de Noordzee en het Nauw van Calais uitmonden. Daarin vormden zich variërende eenheden onder respectievelijk Keltisch-Germaanse, en Romeinse invloeden. Vervolgens evolueerden zij onder impuls van de kerstening mee in grotere imperiums met een toenemend feodale structuur. De opkomst van de steden zorgde voor toename in rijkdom, maar ook verschuiving van de macht en versplintering. Pogingen tot centralisatie wisselden af met tendensen tot autonomie.
Klik op een jaartal hieronder om het scrollen te beperken →-2000→-1000→-500→0→250→500→750→1000→1100→1200→1300→1350→1400→1450→1500→1520→1550→→1575→1600→1625→1650→1675→1700→1725→1750→1775→1800→1825→1850→1900→1925→1950→1975→2000→ Voorgaande perioden Tijdlijn van de Prehistorie (~500.000 v.C. - ~100 v.C.) Tijdlijn van de Romeinse tijd (~100 v.C.- 4e eeuw n.C.) Tijdlijn van de Frankische tijd (4e eeuw- 9e eeuw) Tijdlijn van de opkomst van steden en vorstendommen (925-1384) Tijdlijn van de Bourgondische tijd (1384 - 1482) Tijdlijn van de Habsburgse tijd (1482 - 1581/1795) Tijdlijn van de Spaanse tijd (1556-1588) Tijdlijn van de Lage Landen (vroegmoderne tijd)
Tijdlijn van de Franse tijd (1794-1815)
1794 miniatuur|De Slag bij Fleurus Frankrijk annexeert de Oostenrijkse Nederlanden, het hertogdom Bouillon en het prinsbisdom Luik. Bij deze tweede Franse inval vertrekt een deel van de leden van de Grote Raad van Mechelen naar Regensburg en Augsburg in keizerlijk gebied; een ander deel kiest voor het nieuwe regime en gaat in de nieuwe gerechtelijke instellingen zetelen. Bataafse Revolutie (1794-1799): In de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden is weerstand tegen de adel ontstaan. orangisten, die stadhouder Willem V zijn absolutistische macht willen laten behouden, staan tegenover patriotten die, onder invloed van de Franse ideeën van de Verlichting en de Amerikaanse Revolutie, meer democratisch invloed op het benoemingsbeleid willen uitoefenen en meer kansen willen scheppen voor uitgesloten delen van de bevolking. 4 februari - Frankrijk schaft de slavernij af. 23 februari - De naam van de Republiek wordt veranderd in "Bataafse Republiek". 26 maart - Landvoogd en aartshertog Karel, aan wie de Staten tijdens het zieltogen van de Brabantse Omwenteling de soevereiniteit over België hadden aangeboden en zijn gevolmachtigd minister, graaf von Metternich-Winneburg doen hun intrede te Brussel. 9 april - Keizer Frans II van Oostenrijk komt zelf te Brussel om het begin van de nieuwe veldtocht tegen Frankrijk bij te wonen. Hij laat er zich op 23 april in open lucht op het Koningsplein inhuldigen als hertog van Brabant en van Limburg. 26 juni - Slag bij Fleurus: tijdens de Eerste Coalitieoorlog dwingt Jean-Baptiste Jourdan, een Frans maarschalk, de Oostenrijkers om de Nederlanden te verlaten. Het verlies van de Oostenrijkers brengt de Franse bezetting terug en markeert het begin van de Franse tijd in België. 31 juli - in Amsterdam richten Rutger Jan Schimmelpenninck, Gogel, Goldberg, Krayenhof en anderen een "comité révolutionaire" op. Willem V Batavus wordt verbannen door de Franse invasie en de Bataafse Revolutie. 24 juli - De prins-bisschop van Luik moet opnieuw vluchten voor de Fransen die op 26 juli de stad binnentrekken. Ook de belangrijkste industriëlen van Verviers nemen het zekere voor het onzekere en vluchten de Rijn over. De Franse bezetters laten oude revolutionaire plannen om de Sint-Lambertuskathedraal af te breken uitvoeren. Bij de annexatie verdwijnt het prinsbisdom Luik en gaat op in de departementen Ourthe, Nedermaas en Samber en Maas. Augustus - De Franse legers trekken Staats-Brabant binnen na de overwinning bij Fleurus en de definitieve bezetting van de Oostenrijkse Nederlanden. Ook Sluis en Nijmegen worden bezet. Tijdens de zoveelste Franse bezetting van de Zuidelijke Nederlanden wordt het bestuur grondig hervormd. November - Het Franse leger is genaderd tot aan de grote rivieren in de noordelijke Nederlanden. December - De Franse legers trekken over het ijs van de bevroren rivieren verder naar het noorden, o.l.v. generaal Jean-Charles Pichegru. Het komt naar buiten dat de Amsterdamsche Wisselbank voor miljoenen guldens illegaal blanco krediet aan de VOC en de stad Amsterdam heeft verstrekt.
1795 thumb|Rutger Jan Schimmelpenninck, raadpensionaris van de Bataafse Republiek. 16 januari - Utrecht wordt met Franse steun bevrijd. De Fransen nemen de stad in. 18 januari - In Amsterdam neemt het revolutionair comité onder leiding van Rutger Jan Schimmelpenninck de macht van de zittende burgemeesters op minzame wijze over, net voor de Franse troepen de stad bezetten. Ze noemen zichzelf de "Provisionele Representanten van het Volk van Amsterdam". Op gelijkaardige wijze komen ook in andere steden patriottische stadsbesturen aan de macht, waardoor eerst de Gewestelijke Staten en later de Staten-Generaal aan macht inboeten. Voor de koloniale bezittingen worden comités gevormd, die de taken van de Raad van State overnemen. 18 januari - Vanuit Scheveningen verlaat stadhouder Willem V met zijn zoons het land, en zoekt asiel in Engeland. Er vindt in de Noordelijke Nederlanden een omwenteling plaats. De patriotten keren terug. 19 januari - De Bataafse Republiek wordt uitgeroepen. (Gelre, Holland en Zeeland, Friesland, Groningen, Overijssel, Utrecht, Drenthe) tot 1806. thumb|Schilderij door Charles Louis Mozin (1806-1862), waarop de ingevroren vloot bij Den Helder wordt afgebeeld. 24 januari - Overgave van de Nederlandse vloot aan de Franse cavalerie in Den Helder. 7 april - In het revolutionaire Frankrijk wordt de decimale indeling van de dag na een half jaar weer afgeschaft. Tegelijk worden echter wel decimaal verdeelde maten en gewichten ingevoerd. 16 mei - Het Verdrag van Den Haag met Frankrijk maakt de jonge Bataafse Republiek tot een vazalstaat. Frankrijk en de Republiek sluiten een offensief en defensief verbond, waarbij de Republiek Frankrijk met de helft van zijn leger en vloot moet steunen en bovendien 25.000 Franse troepen van kledij en voeding voorzien. Staats-Vlaanderen, Maastricht en Venlo worden ingelijfd bij Frankrijk, dat een schadeloosstelling van 100 miljoen gulden ontvangt. De aanvankelijk zwaardere voorwaarden worden afgezwakt dankzij de inspanningen van Pieter Paulus, de voorzitter van de Staten-Generaal. Als gevolg van de Haagse Vrede verklaart Engeland de Bataafse Republiek de oorlog, en begint met een stelselmatige bezetting van de koloniën. De gevluchte Willem V juichte dit initiatief al toe in zijn Brieven van Kew. In de Bataafse Republiek worden de provincies vervangen door departementen. Het grootste deel van Friesland gaat samen met Groningen op in het departement van de Eems terwijl Zevenwouden bij het departement van de Oude IJssel komt. Tijdens de Bataafse Revolutie wordt de standenmaatschappij officieel afgeschaft, en daarmee de Staten. Na de uitroeping van de Bataafse Republiek worden de Staten-Generaal van de Nederlanden opgeheven en vervangen door de Nationale Vergadering. In tegenstelling tot in Frankrijk, waar in de beginfase van de Franse Revolutie deze snel radicaliseert, worden de revolutionaire veranderingen in de Bataafse Republiek relatief vreedzaam doorgevoerd. Het land is al tweehonderd jaar een republiek, en heeft dan ook maar weinig tegenstribbelende edelen. Ook is in Frankrijk, na de val van Robespierre, de revolutie inmiddels een veel gematigder fase ingegaan. De omwenteling is in feite een herhaling van de omwenteling van de patriotten, die in 1787 met behulp van een Pruisisch interventieleger is onderdrukt. Veel leiders van de Bataafse Republiek zijn patriottische politici die in 1787 naar Frankrijk waren uitgeweken. Nu krijgen zij, met Franse steun, de kans om alsnog hun idealen te verwezenlijken. De oude Republiek was altijd al tamelijk ineffectief geweest, en haar tekortkomingen zijn met het verstrijken van de tijd steeds ernstiger geworden. De afzonderlijke provincies zijn soeverein, ieders instemming is dus nodig voor een besluit, waardoor de gezamenlijke besluitvorming soms jaren duurt. Daarnaast is veel macht geconcentreerd in handen van de regenten, die in feite plaatselijke oligarchieën vormen. De Bataafse Republiek maakt dan ook de overgang naar een meer gecentraliseerde regering, met uniforme rechtspraak, munteenheid, maten en gewichten, belastingheffing. Voorts krijgen de katholieken, die al meer dan 200 jaar als tweederangsburgers een derde deel van de bevolking uitmaken, voortaan gelijke burgerrechten. 16 augustus - In de Leeuwarder Jacobijnerkerk worden de graven van de Friese stadhouderlijke familie geschonden door patriotten. 1 oktober - De Oostenrijkse Nederlanden, het prinsbisdom Luik, Maastricht en omgeving en het Pruisische Kleef worden officieel als "départements belgiques" (Belgische departementen) door de Franse Republiek geannexeerd. Het gebied wordt in negen Franse departementen ingedeeld. Antwerpen is de hoofdplaats van het departement Twee Neten, en omvat 23 kantons. De Fransen schaffen de heerlijkheden af, en stellen gemeentelijke agenten aan. In de loop van het jaar richten de Fransen een administratieve postdienst op. In de stempel op de omslag staan naam van het departement en kanton, vanwaar de zending vertrekt. 26 oktober - Frankrijk lijft het hertogdom Bouillon in. Ook Luxemburg komt onder Frans bewind tot 1815. Generaal Jean-Baptiste Jourdan steekt de Rijn over, maar wordt het daaropvolgende jaar door aartshertog Karel teruggedrongen. 24 december - De Staten-generaal besluiten dat de Vereenigde Oostindische Compagnie zal worden opgeheven. Zweden erkent als eerste monarchie de Franse Republiek.
1796 1 januari - Drenthe en Staats-Brabant worden tot de Staten-Generaal toegelaten. 16 januari - In de Bataafse Republiek worden verkiezingen georganiseerd voor een Nationale Vergadering., die het hoogstgeplaatste regeringslichaam zal worden en een grondwet gaat maken. Deze moet onder andere voorzien in een algemeen getrapt kiesrecht voor mannen ouder dan 20, die een eed zweren tegen het stadhouderschap en de idee van volkssoevereniteit steunen. De kiezers moeten een vaste woonplaats hebben en niet van een uitkering leven. 126 kiesdistricten worden vastgelegd. 1 maart - In Den Haag komt de eerste democratisch gekozen Nederlandse volksvertegenwoordiging bijeen, de Nationale Vergadering. Het comité bestaat vooral uit federalisten en unitaristen. Een derde groep wordt gevormd door de gematigden. Er wordt nog voordat ze de grondwet vastlegt een scheiding van kerk en staat ingevoerd en de Joodse natie krijgt een gelijkwaardig statuut als de Bataafse burgers. 1 maart - Alle bewindhebbers van de Vereenigde Oostindische Compagnie worden ontslagen. De schulden en bezittingen van de VOC gaan over op de Republiek. Het octrooi wordt verlengd tot 31 december 1798 om de lopende zaken af te handelen. 2 maart - Napoleon Bonaparte wordt benoemd tot opperbevelhebber van het Franse leger.
1797 Maart - Vierentwintig prominente leden scheiden zich samen met rabbijn Isaac Graanboom af van de Hoogduitse joodse gemeente van Amsterdam. Ze zijn allen lid van het Patriotse genootschap Felix Libertate en steunen de Bataafse Revolutie. De 24 vormen een nieuwe gemeente die Adath Jessurun of Adath Jeschurun wordt genoemd. 17 april - De Franse generaal Napoleon Bonaparte sluit in Oostenrijk de voorlopige Vrede van Leoben. Oostenrijk erkent het Franse bezit van de Zuidelijke Nederlanden en van Lombardije. De Republiek Venetië wordt tussen Frankrijk en Oostenrijk opgedeeld. Over de toekomstige vrede met het Heilige Roomse Rijk zal worden onderhandeld op basis van de integriteit van dat Rijk.