Tijdlijn van de Lage Landen (Bourgondische tijd)

De tijdlijn van de Lage Landen is een chronologische lijst van feiten en gebeurtenissen betreffende de Lage Landen, een gebied dat ongeveer de laagvlakte in Nederland, België en sommige aangrenzende streken beslaat, gelegen rond de grote rivieren van Noordwest-Europa die in de Noordzee en het Nauw van Calais uitmonden. Daarin vormden zich variërende eenheden onder respectievelijk Keltisch-Germaanse, en Romeinse invloeden. Vervolgens evolueerden zij onder impuls van de kerstening mee in grotere imperiums met een toenemend feodale structuur. De opkomst van de steden zorgde voor toename in rijkdom, maar ook verschuiving van de macht en versplintering. Pogingen tot centralisatie wisselden af met tendensen tot autonomie.

Klik op een jaartal hieronder om het scrollen te beperken →-2000→-1000→-500→0→250→500→750→1000→1100→1200→1300→1350→1400→1450→1500→1520→1550→→1575→1600→1625→1650→1675→1700→1725→1750→1775→1800→1825→1850→1900→1925→1950→1975→2000→ Voorafgaande perioden Tijdlijn van de Prehistorie (~500.000 v.Chr. - ~100 v.Chr.) Tijdlijn van de Romeinse tijd (~100 v.Chr.- 4e eeuw n.Chr.) Tijdlijn van de Frankische tijd (4e eeuw- 9e eeuw) Tijdlijn van de opkomst van steden en vorstendommen (925-1384)

Tijdlijn van de Bourgondische tijd (1384–1482) 1385 12 april - Tijdens het Dubbelhuwelijk van Kamerijk laat Filips de Stoute zijn kinderen Margaretha (10) en Jan (13) trouwen met respectievelijk Willem (20) en Margaretha (22), de kinderen van Albrecht van Beieren, graaf van Holland, Zeeland en Henegouwen. 18 december - Vrede van Doornik: Frans Ackerman, samen met Pieter van den Bossche, aan het hoofd van de Gentse troepen na de dood van Artevelde, is afgevaardigde bij de onderhandelingen. De eerste grote Gentse opstand eindigt onbeslist door dit verdrag met de nieuwe graaf Filips de Stoute. De privileges blijven hierdoor evenwel gehandhaafd, en er geldt zelfs amnestie voor elke vorm van verzet, maar de stad moet alsnog haar verbond met Engeland opgeven nu het verzoek aan de Engelse koning om een ruwaert van koninklijken bloede zo goed als afgewimpeld is, en de koning van Frankrijk als zodanig erkennen. Gent aanvaardt de hertog van Bourgondië als graaf. Een bestuursraad samengesteld uit de drie standen, clerus, adel en burgerij, wordt in Brabant en Henegouwen in het leven geroepen door de hertog van Bourgondië. Er wordt zelfs nog een vertegenwoordiging van de vierde stand, die van de boeren, aan toegevoegd, met de bedoeling de macht van de steden enigszins in te perken. Maar de onderliggende teneur van politiek bewustzijn blijkt ook daar uiteindelijk niet te stuiten. Leuven, Brussel, Mechelen, Maastricht en Antwerpen vooral, maar ook de kleinere steden: 's Hertogenbosch, Tienen en Leeuw, laten er zich vanaf het einde van de 13e eeuw gelden. Filips de Stoute benoemt voor het dagelijks bestuur over zijn gebieden een kanselier, Jean Canard (ca. 1350-1407). Zelf verblijft de hertog vooral in Parijs voor het regentschap over Frankrijk.

1386 Juli - Hoewel De Fransen in de Brugse voorhaven Sluis een invasiemacht aan het samenstellen zijn en er in Engeland grote ongerustheid is over een ophanden zijnde wraaktocht op eigen bodem, vertrekt Jan van Gent met een expeditieleger naar Castilië om daar de kroon op te eisen. Filips de Stoute richt in Rijsel een Raadkamer voor financiële en juridische aangelegenheden van Vlaanderen, Artesië, Antwerpen en Mechelen in, waaruit later de Staten-Generaal van de Nederlanden zullen ontstaan.

1387 Maart - De Engelse Earl of Arundel, de gehate voogd van Richard II, kaapt een Vlaamse wijnvloot bij Cadzand, die op weg was van La Rochelle naar Sluis. De wijn wordt voor een habbekrats op de Londense markt verkocht. Dit maakt de Earl -tijdelijk- een populair man. thumb|Eerste bladzijde van het Hengwrt Chaucer manuscript met het begin van de General Prologue Geoffrey Chaucer ontleent verhalen aan het klassieke Metamorphosis van Ovidius en aan Confessio amantis van zijn tijdgenoot en vriend John Gower, aan verzamelingen heiligenlevens en dierenfabels, maar plaatst ze in een totaal eigen schema in de Canterbury Tales.

1388 31 juli - Slag bij Niftrik. Poging van hertogin Johanna van Brabant, samen met huurlingen uit Vlaanderen en Bourgondië, om na het mislukte beleg van Grave de stad Nijmegen te veroveren. Hertog Willem I van Gelre weet het 10.000 man grote invasieleger met slechts 300 ruiters en 400 bewapende burgers, op de oevers van de Maas te verslaan. 3 november - De regenten van Karel VI van Frankrijk (de hertogen Lodewijk I van Anjou, Jan van Berry en Filips de Stoute, hertog van Bourgondië) doen een tot mislukking gedoemde aanval op Gelre. De koning besluit een eind te maken aan het bewind van de zelfzuchtige regenten en zelf te gaan regeren.

1389 18 juni - Engeland en Frankrijk sluiten een wapenstilstand in Leulinghen bij Calais. Zowel Richard II, Karel VI als Filips van Bourgondië willen vrede, maar in Engeland zien sommigen daar niets in omdat de plundertochten in Frankrijk jarenlang uitstekende gelegenheid tot verrijking en promotie geboden hebben.

1390 Filips de Stoute weet de kinderloze hertogin Johanna van Brabant (r. 1355-1406) ertoe te bewegen het hertogdom Brabant af te staan aan haar nicht (en Filips' echtgenote) Margaretha van Male. De Staten van Brabant nemen met de overeenkomst geen genoegen.

1392 Aleid van Poelgeest, de minnares van Albrecht van Beieren, en Willem Cuser worden tijdens een wandeling bij de Gevangenpoort vermoord door Hoeken. Als wraak laat Albrecht kastelen van edelen die partij hadden gekozen voor de Hoeken veroveren en afbreken. Albrecht vermoedt de hand van zijn zoon Willem die hij laat verbannen. Twee jaar later verzoenen vader en zoon zich.

1396 25 september - Tijdens de “Kruistocht van Nikópolis”, tegen de Osmaanse Turken die het koninkrijk Hongarije bedreigen, wordt Jan zonder Vrees, de troonopvolger van Bourgondië, ontvoerd. Zijn vader Filips de Stoute moet veel losgeld betalen. Tot de gevangengenomen ridders behoort onder anderen Enguerand VII van Coucy. In een nieuwe fase van de Fries-Hollandse oorlogen landt graaf Albrecht bij Kuinre en verslaat de Friezen bij Schoterzijl. Het waddeneiland Ameland komt aan de graaf van Holland. Het zal later (15e eeuw) ressorteren onder de heerlijkheden van de heren Cammingha te Leeuwarden.

1398 Tweede tocht van graaf Albrecht van Holland, die resulteert in de Vrede van Bolsward (1401). Geheel Friesland wordt onderworpen aan het grafelijk gezag. Na een opstand in 1399 is echter slechts nog Stavoren in Hollandse handen.

1400 thumb|Muurschildering in het Rilaklooster (klik op de afbeelding voor een vertaling van de tekst) In de 15e eeuw begint de stad Antwerpen zich bliksemsnel te ontwikkelen tot een van Europa's grootste handelssteden. Hand in hand met de toenemende welvaart kent Antwerpen een ongekende culturele bloei. In Vlaanderen en Brabant ziet men de fijne soort schilderkunst tot een hoog niveau klimmen. In de historie van de klassieke muziek duidt de Renaissancemuziek een periode aan die globaal aanvangt in dit jaar, en de benaming wordt tot 1600 gebezigd. In het begin van de 15e eeuw worden zogenaamde 'blokboeken' gemaakt. Tekst en afbeeldingen worden in hout uitgesneden, waarna ze handmatig kunnen worden afgedrukt. Het haring kaken vindt ingang in de Nederlanden en die techniek, in combinatie met een nieuw scheepstype, de haringbuis, zorgt ervoor dat vissers langer weg kunnen blijven en verder uit de kust kunnen vissen. De haringvangst gaat een grote economische rol spelen. Rond 1400 is er sprake van ketterse duivelsverering en van abortus (middels kruidendrank) door heksen en het vermoorden van baby's om magische dranken te maken. De bekentenissen worden door marteling verkregen. Vanuit het volk kwam tussen 1375 en 1580 bijna nooit een aanklacht over duivelsverering, het volk klaagde desgevallend alleen over maleficiën. Tussen 1400-1500 is 60-70% van de heksen vrouw.

1401 De Staten van Brabant moeten aanvaarden dat Filips' tweede zoon Anton van Bourgondië als opvolger van Johanna van Brabant wordt aangesteld. Ze stemmen hierin toe op voorwaarde dat Antwerpen en Mechelen weer bij Brabant worden gevoegd. Filips de Stoute koopt ook nog graafschap Charolais aan.

1402 thumb|Stadhuis van Brussel De aan Jacob van Tienen toevertrouwde bouw van het Stadhuis van Brussel begint. 29 juni - Diverse legers onder leiding van de graaf van Holland komen de stad Gorinchem belegeren. Graaf Albrecht en zijn zoon slaan hun kamp op ten noorden van de stad, en er arriveren overal legers vandaan, zoals uit het Heilige Roomse Rijk, Utrecht, Zeeland, Henegouwen en Gelre. Het Beleg van Gorinchem tussen de graaf van Holland en de heer van Arkel zal 11 tot 12 weken duren. Nijmegen wordt een Hanzestad. miniatuur|Brugge vanuit het Belfort gezien De schaalvergroting in de periode van consolidatie van de territoriale staten tussen de 14e en de 16e eeuw wordt ook gekenmerkt door drastische veranderingen in de economische structuur, die in de Lage Landen gepaard gaan met een stijgende levensstandaard. miniatuur|Hanzekogge uit de vijftiende eeuw De stad Brugge organiseert haar positie tussen die van de Hanzesteden en wordt inzake handel de internationale hoofdmarkt voor Noordwest-Europa. Franse en Engelse, maar ook Italiaanse, Catalaanse en Iberische handelshuizen vestigen er zich en staan in voor een evenwichtige import en export tussen Noord- en Zuid-Europa.

1403 1 augustus - Het Brabantse leen Breda komt aan het Huis Nassau door het huwelijk van Johanna van Polanen met Engelbrecht I van Nassau-Siegen. De eerste papiermolen wordt gebouwd in de buurt van Hoei in de zuidelijke Nederlanden.

1404 17 april - Hertog van Bourgondië Filips de Stoute overlijdt en wordt opgevolgd door zijn zoon Jan zonder Vrees. 19 november - Sint-Elisabethsvloed: De overstromingen vinden vooral plaats in Vlaanderen en Zeeland. Het landverlies in Zeeuws-Vlaanderen en West-Vlaanderen bedraagt circa 3000 ha. Gravin Margaretha van Male van Vlaanderen geeft opdracht een algemeen zeewerende dijk aan te leggen. Deze wordt nog altijd de Graaf Jansdijk genoemd naar haar zoon en opvolger, Jan zonder Vrees. Later zal Jan zonder Vrees, hertog van Bourgondië, bevel geven de reeds bestaande dijken te verbinden tot één grote dijk die van het noorden van het graafschap tot het zuiden loopt.

1405 miniatuur|Geertruidsgasthuis 21 maart - Margaretha van Male (54), hertogin van Bourgondië, gravin van Vlaanderen, Nevers, Rethel en Artois en hertogin van Brabant en Limburg komt te overlijden. 23 april - Jan zonder Vrees doet als opvolger zijn Blijde Intrede in Mechelen. Het Geertruidsgasthuis (in de volksmond Pepergasthuis) wordt als een hofje in Groningen gebouwd. Christine de Pizan klaagt in haar belangrijkste werk het Livre de la Cité des Dames (Boek van de stad der vrouwen) de antifeministische houding van mannen in haar tijd aan.

1406 Antoon van Bourgondië, de jongste broer van Jan zonder Vrees, wordt hertog van Brabant en organiseert het bestuur over dit hertogdom naar Frans-Bourgondisch model. Er wordt een Rekenkamer en een Raadkamer in Vilvoorde opgericht en een kanselier van Brabant aangesteld. Aanvankelijk stuiten deze instellingen op verzet van de steden Antwerpen, Brussel en 's-Hertogenbosch, die enkele van hun privileges aangetast zien. Maar Anton blijft ten slotte steeds de Brabantse belangen verdedigen en weet de oude band van het hertogdom met het Duitse Rijk af te zwakken.

1407 Door inklinking van het ontgonnen veen wordt in het noorden natuurlijke afwatering van polders steeds problematischer. Voor het eerst wordt gebruikgemaakt van een wipmolen door Floris van Alkemade. Dit markeert het begin van het Nederlandse polderlandschap. De zetel van de Raad van Vlaanderen wordt overgebracht van Brugge naar het Gravensteen in Gent en zal als voertaal het Vlaams krijgen.