miniatuur|Blootlegging fundering (1981) Kasteel Polanen was het Zuid-Hollandse stamhuis van de adellijke familie Van Polanen. Het stond in het Zuid-Hollandse Westland, aan de zuidkant van de Haagse kust. Floris V schonk 'dat goet van Polanen' in 1295 aan Filips van Duivenvoorde. Diens zoon noemde zich Jan I van Polanen.
Bouwgeschiedenis Het historische goed Polanen en met voormalig Kasteel Polanen lag gelegen tussen het huidige Zuid-Hollandse Monster en Loosduinen, oftewel de grensstreek van Den Haag aan de zuidkant van de kust, in de buurt van de tegenwoordige Madeweg. De Westlandse buurtnaam en sportcomplex 'Polanen' verwijst nog naar dit landgoed.
Het kasteel met bijgebouwen was gebouwd op een eiland van 42 × 29 meter. Rondom het eiland lag een gracht van 12 m breed. De zware donjon die gelegen lag in de noordoostelijke hoek dateerde uit eind dertiende eeuw. De donjon was 7,1 bij 7,6 m en had muren van 1,3 m dik. Na de bouw zijn er bijgebouwen aan het huis toegevoegd. Volledig ommuurd is het eiland nooit geweest.
Uit opgravingen is gebleken dat de familie hier niet jaarrond woonde, maar waarschijnlijk alleen gedurende de zomers. De rest van het jaar verbleef het gezin in een ander kasteel dat in hun bezit was.
Teloorgang In 1351, gedurende de Hoekse en Kabeljauwse twisten werd het kasteel twee weken lang belegerd door de Hollandse graaf Willem V voordat het kon worden ingenomen.
Engelse huursoldaten schoten het met een blijde in puin. Enkele jaren later herbouwde Philips I van Polanen het kasteel. In 1393 liet graaf Albrecht van Beieren het slopen. Op de plaats van het verwoeste slot verrees een hofstede.
Hofstede Op de naast het gesloopte kasteel gebouwde hofstede heeft waarschijnlijk een bastaard van Jan II van Polanen gewoond. Dit erf was omringd door een veel smallere gracht, die nog een keer werd verlegd om binnenin meer ruimte te krijgen. Het huis had de aanblik van een boerderij, maar het bezat omwille van het aanzien toch nog een bescheiden torentje.
Folly De overblijfselen van het middeleeuwse kasteel zijn in 1981 opgegraven. Daarbij werden onder andere de zware fundamenten van een donjon zichtbaar. Bij deze opgraving kwamen fundamenten van kloostermoppen aan het licht.
Nadat de bakstenen waren afgekeurd om gebruikt te worden bij restauraties elders, besloot de eigenaar van villa Nieuw Polanen in 1993 er een folly (pseudo-ruïne) van te bouwen op de terreinen van het voormalige kasteel.
Externe link Website Kastelen in Nederland > 'Polanen' (met literatuuropgave).
Categorie:Voormalig bouwwerk in Zuid-Holland Categorie:Kasteel in Zuid-Holland Categorie:Bouwwerk in Westland