Naegleria fowleri (ook bekend als "hersenetende amoebe") is een vrijlevende, eencellige amoebe die vooral voorkomt in warme zoetwatermeren en warme rivieren. De amoebe komt ook voor in bezinksel in de nabijheid van plaatsen waar industrie warm water loost en in niet of slecht gechloreerde zwembaden. De soort is bekend omdat het bij mensen een zeldzame maar zeer gevaarlijke herseninfectie kan veroorzaken.
Naegleria fowleri is een amoebe die door de neus geïnhaleerd kan worden. Als een mens water in zijn neus krijgt, kan de amoebe het zenuwstelsel binnendringen, en vervolgens naar de hersenen verspreiden. Het duurt 1-9 dagen totdat symptomen verschijnen, in ca. 95% van de gevallen overlijdt het slachtoffer binnen twee weken.
Biologie Naegleria fowleri is een eencellige protist die behoort tot de zogenaamde 'amoeboflagellaten' (fylum Percolozoa); organismen die zowel als amoebe of als flagellaat kunnen leven. Deze micro-organismen zijn thermofiel en komen van nature voor in warme zoetwateromgevingen, zoals zomerse meren en rivieren, warmwaterbronnen en slecht onderhouden zwembaden.
De levenscyclus van Naegleria fowleri kent drie fasen: een amoeboïde trofozoïet (de actieve, voedende fase), een tijdelijke flagellaatvorm (met zweepharen voor beweging in water), en een cyste (een rustvorm die ontstaat onder ongunstige omstandigheden). De trofozoïet is de vorm die verantwoordelijk is voor infectie en vermenigvuldiging. Deze fase voedt zich normaal gesproken met bacteriën en organische deeltjes, maar kan in zeldzame gevallen ook menselijk weefsel binnendringen.
Infectie en ziekteverloop Besmetting bij de mens treedt op wanneer besmet water via de neus het lichaam binnenkomt, bijvoorbeeld tijdens zwemmen of duiken. De amoebe hecht zich aan het neusepitheel en kan vervolgens langs de reukzenuw naar de hersenen migreren. Daar veroorzaakt de amoebe een snelle en ernstige ontstekingsreactie van het hersenweefsel. Symptomen beginnen meestal binnen enkele dagen en omvatten hoofdpijn, koorts, nekkramp en misselijkheid, gevolgd door neurologische symptomen zoals verwardheid, toevallen en coma.
De ziekteprogressie is extreem snel en de prognose is slecht; het merendeel van de geïnfecteerde individuen overlijdt binnen één tot twee weken na het begin van de symptomen. De meeste gevallen zijn pas na overlijden gediagnosticeerd, na analyse van een hersenbiopt. Behandeling is moeilijk, maar in enkele zeldzame gevallen is overleving gerapporteerd, vaak dankzij een combinatie van antimicrobiële middelen zoals amfotericine B en andere experimentele therapieën.
De infectie is zo zeldzaam dat er wereldwijd slechts enkele honderden gevallen zijn gerapporteerd. Meer dan 40% hiervan in de Verenigde Staten. In Nederland en België zijn geen gevallen bekend.
Externe links Hersenetende amoebe doodt je met je eigen immuuncellen, New Scientist Naegleria fowleri infection, CDC
Categorie:Amoebozoa Categorie:Thermofiel organisme