Deze pagina bevat een alfabetische lijst van de belangrijkste termen uit de Heraldiek, met verklaringen.
A thumb|99px|Agnus Dei, in het wapen van Hontenisse Aangepunt Een paal die aan de bovenkant spits toeloopt. Aangesloten Figuren die elkaar raken. Aangrenzende vlakken Een schakering van negen stukken beurtelings van metaal en kleur waarbij het schild door twee horizontale en twee verticale lijnen verdeeld wordt (Geschaakt). Aanziend Mensen of dieren die de toeschouwer lijken aan te kijken en waarbij het gelaat van voren is te zien. Adelaar Heraldisch figuur die vooral in Midden-Europa veel wordt gebruikt. Afgebroken Een paal die van een schildrand uitgaande de tegenovergesteld rand niet bereikt, maar er wel dichtbij komt. Afgeplat Afgesneden top. Afgerukt Afgesneden met ruwe kanten. Afgesneden Koppen van dieren die recht afgesneden zijn, van terzijde gezien. Wanneer de top ontbreekt en horizontaal weggesneden is spreekt met van een keper. Afgewend naar de andere kant, of van elkaar wegkijkend. Agnus Dei Een lam van god, dragende een wimpel of vaandel. Alliantiewapen Gewoonlijk een verdrag of samenwerkingsverband, vooral in de vorm van een huwelijk. Het mannelijke schild staat dan meestal recht en het vrouwelijke links. Andreaskruis Een kruis dat schuin staat, dus bestaande uit de twee diagonalen van een rechthoek. Het dankt zijn naam aan de apostel Andreas, die aan een dergelijk kruis zou zijn gekruisigd. Ankerkruis Verkort kruis met ankervormige gebogen uiteinden. Arabesk Oppervlaktedecoratie die gebruikt worden om reliëf aan te brengen. Arcering Stelsel van lijnen en punten. Argent benaming in de heraldiek voor de tinctuur zilver. Attribuut Afgebeelde heilige woorden. Azuur benaming in de heraldiek voor de kleur blauw. Wordt vaak voor arcering gebruikt.
B thumb|99px|right|Drie bollen of koeken in het wapen van Borculo thumb|99px|"eene cotisse van keel en zilver brocherende over het geheel" in het wapen van Schiedam Baldakijn Een heraldisch "pronkstuk" Balksgewijs Horizontaal naast elkaar geplaatste stukken. Barensteel Een verkorte dwarsbalk voorzien van drie of meerdere verbredingen aan de onderkant wat wordt gezien als "breuk" ter onderscheid van de jongere tak van de oudere te scheiden. Belgische leeuw Ook wel Leo Belgicus genoemd, een Heraldische leeuw met zijn oorsprong in de middeleeuwen. Bezant Bezant, een penning op een wapen als schijfje van goud of zilver weergegeven. Vergelijkbaar met een koek of bol, zie hieronder bij bol. Beslagen Wijze van aanduiding van bijvoorbeeld het aantal ringen om een hoorn. Bezaaid Een aantal figuren op een veld van een onbepaald aantal, enkele figuren moeten uit de schildrand komen. Blazoen De officiële beschrijving van een wapen Bol Schijfje op een wapen, ook wel koek genoemd. Vergelijkbaar met een bezant of penning. Bourgondisch kruis Schuingeplaatst kruis van twee knoestige stokken, soms laurierstokken genoemd, vaak eindigend in breed uitlopend omkrullend loofwerk Brak Op een wapen voorkomende jachthond. In Duitsland geeft een Bracke op een familiewapen vaak aan, dat het wapenvoerende geslacht jachtrecht bezit. Brisure Een breuk of bijteken in het wapen van een jongere zoon of van een bastaard Brocherende over in zijn geheel over de onderliggende vlakken en stukken heen geplaatst
C miniatuur|99px|rechts|Drie chevrons in het wapen van de heerlijkheid Idstein. Canton Schildhoek Cartouche Omlijsting van een wapen Centaur Half mens, half paard Chef zie Schildhoofd Chevron zie Keper Cordelière Een van kunstige knopen voorzien koord dat rond een wapenschild is gelegd Coupé Een doorsneden schild Coupé mi parti Een doorsneden schild, waarvan de onderste helft gedeeld is
D 99px|miniatuur|Dubbelstaartige leeuw van Luxemburg Dekkleed Ook wel helmkleed genoemd, een op de helm vastgemaakt stuk stof. Dexter (heraldisch) rechts, bij een schuine lijn: van (heraldisch) rechtsboven naar linksonder. Het tegenovergestelde van sinister. Drieberg Een figuur op een wapen, bestaande uit drie halfronde toppen in de schildvoet waarbij de middelste het hoogste is. Droogscheerdersschaar Schaar met vierkant afgehakte einden Doorsneden een horizontaal in twee delen verdeeld schild Dubbele burcht Burcht met twee rijen kantelen elkaar Dubbelkoppige adelaar Een heraldische adelaar met twee koppen. Dubbelstaartig Leeuwenstaart waarvan de staart halverwege in twee delen is gesplitst Dwarsbalk Een balk in een balklaag die dwars of haaks tussen twee andere balken loopt, vaak als raveling (uitsparingsconstructie) voor een rookkanaal, trapgat of luik Dwarsbalksgewijs Onder elkaar geplaatst zoals bij een dwarsbalk
E 99px|miniatuur|En chef geplaatste degen in het wapen van Oostburg Eenhoorn Fabeldier, een paard of veulen met een hoorn op zijn hoofd, een geitenbaard en gespleten hoeven. En chef In het schildhoofd geplaatst En pointe In de schildvoet geplaatst En sautoir Geplaatst als een schuinkruis
F 99px|miniatuur|Een dwarsbalk in het wapen van Vianden Fasce of Faas Dwarsbalk Fasces Een bundel roeden Flank Zijkant van het schild Fleur-de-lys (ook fleur-de-lis of Franse lelie) wordt gebruikt in de heraldiek, waar ze vooral geassocieerd wordt met Frankrijk. Fleuron Een kroonblad Friese adelaar De zwarte adelaar, die de rechterhelft van het schild vult, wordt ook wel de Friese adelaar of, in een pleonasme, de "Friese halve adelaar" genoemd.
G 99px|miniatuur|Een verkort gaffel in het wapen van Cunningham 99px|miniatuur|Het gecarteleerde schild van Nassau-Dillenburg 99px|miniatuur|Het van goud en sinopel gegeerde wapen van Mauremont 99px|miniatuur|Het wapen van Edingen is zilver en zwart gegeerd van tien stukken Gaande leeuw Een van de tientallen verschillende wijzen waarop in de heraldiek leeuwen worden afgebeeld Gaffel Drie stroken, verticaal en rechts en links diagonaal, over het veld gericht, die elkaar in het midden van het schild raken, in een Y-vorm. Een verkort gaffel staat bekend in de Engelse heraldiek als een "Shakefork". Gecarteleerd Een schild met kwartieren Gedeeld een verticaal doormidden gedeeld schild (zie het schild bij Agnus dei) Gefaasd Gedwarsbalkt Gegeerd het veld is verdeeld in een aantal (normaal acht) driehoeken, gelijk aan een taart of pizza. Bij verdeling in een ander aantal dan acht stukken wordt het aantal stukken in de beschrijving aangegeven. Volgens Johannes Rietstap begint de eerste geer (vlakverdeling op het schild) bij een wapenbeschrijving in de rechterbovenhoek, om vervolgens linksom te gaan. Heraldisch links en rechts is beschouwd van de schildrager, het tegenovergestelde van de kijker. Generaliteitsleeuw Het wapen van de Unie van Utrecht, de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en is een voorloper van het Wapen van het Koninkrijk der Nederlanden. Zie ook Nederlandse leeuw Gekanteeld Lijn die voorzien is van kantelen Gekattoneerd Het plaatsen van figuren, twee boven en twee beneden als kwartieren Geknopt Een afwijkende kleur van de knop in een heraldische bloem Gepaald Mi Parti, een geometrische verdeling van het schild. Geschakeerd voorzien van een dam- of schaakbordmotief. Het kan hierbij om een heel wapen, een deel of zelfs een dwarsbalk of paal gaan Getralied Door elkaar gevlochten rechter- en linkerschuinbalken Gevoegd Zichtbare voegen in muurwerk Gewone stukken Alle stukken die niet tot herautstukken worden gerekend zoals delfstoffen, dieren, planten en dingen. Gravenkroon een kroon van drie bladeren of negen parels Groot wapen Wapencompositie voorzien van alle rechtmatig te voeren heraldische pronkstukken. Godslam zie Agnus Dei Griffioen Grijpvogel, ook wel vogelgrijp. Heraldisch fabeldier, half adelaar, half leeuw.
H 99px|miniatuur|rechts|Een Hollandse tuin om het wapen van Geertruidenberg Haal Haak in de schoorsteen waar een ketel aan hangt. Hartschild Een vijfde kwartier in het centrum van het schild. Helmkroon Een kroon geplaatst op de helm boven het schild Helmteken is een symbool of teken op een helm. Vaak wordt een helmteken als sculptuur bijvoorbeeld boven een wapenschild aan een timpaan toegevoegd (als ornament). Heraldische kleuren Een beperkt aantal kleuren. Men maakt onderscheid tussen heraldische kleuren, metalen en pelswerk. Herautstukken Geometrische figuren die gevormd worden vanuit de schildrand uitgaande lijnen HermelijnEen pelswerk, een heraldische kleur die een regelmatige verdeling is van twee tinten. Hoed Vaak gebruikt als helmteken Hollandse tuin Een omheining met een hek aan de voorzijde. Huismerk Gelijnd hoekig teken waarmee een persoon of een boerderij en het daarbij behorende bezit worden aangeduid.
I Ingehoekt Driehoekige punten die vanuit de schildrand uitgaan Ingeschulpt Ronde uitgesneden tanden die naar het betreffende stuk gericht staan
J Jeruzalemkruis Een verkorte krukkenkruis waarin in elk ontstane kwartier weer een kleiner kruis is geplaatst
K thumb|99px|Karbonkel in het wapen van Kleef Karbonkel Lelierad, figuur met een naaf en acht spaken die elk een leliestaf vormen Keel Rood (kleur) Keizerskroon De keizers van een aantal Europese keizerrijken en die van de keizerrijken die in de Europese koloniën ontstonden droegen een keizerskroon en voerden in hun heraldische wapen ook deze kroon. Keper Twee stroken rechts en links diagonaal over het veld gericht, die elkaar in het boven-midden van het schild raken Klimmende leeuw Een leeuw gezien van de zijkant, de stand van poten zodanig dat het lijkt alsof hij "klimt" Koek zie Bol Kromstaf In de geschiedenis in meerdere tijdsperioden en gebieden een bepaalde staf. Naast een voorwerp voor praktisch gebruik is het daarin een attribuut van een vooraanstaand persoon of een godheid. De kromstaf werd onder meer al ver voor de jaartelling in het Oude Egypte gebruikt door nomadische herders en als attribuut bij farao's. Kroon Als symbool boven op de helm als helmkroon en pas later boven het adellijke wapenschild. Krulkruis Een ankerkruis met spriraalvormige uiteinden Krukkenkruis Een verkort kruis waarvan elk uiteinde met een dwarsbalk is voorzien Kwartier Een vierde of kleiner deel van een schild Kwartileren Vermeerderen van een schild
L thumb|99px|Klimmende leeuw in het wapen van Mahlberg Laffe leeuw Een omkijkende leeuw Leeuw Een populair wapendier Lelierad zie Karbonkel Lictorenbundel zie Fasces Lozanje of Losange Ruit Luipaard zie Gaande leeuw
M thumb|99px|Het wapen van Cuijk, beladen met merletten Malie Ruitvormige uitgesneden ruit Markiezenkroon een kroon van vijf fleurons Merlet Eend zonder poten en snavel Molenijzer Figuur voorgesteld als een viertaksrijn met gebogen armen Morenkop Moor als figuur Motto Een kenspreuk waarmee een korte tekst wordt bedoeld, die de lijfspreuk van iets of iemand weergeeft. Muurkroon Een kroon die gemodelleerd is naar een fort of kasteel.
N thumb|99px|Nederlandse Maagd in de Bataafse vlag Nassaus blauw Voorgeschreven rijkskleur Natuurlijke kleur Wanneer een heraldische kleur beperkingen geeft Nederlandse leeuw zie ook Generaliteitsleeuw Nederlandse Maagd Zinnebeeld van het Nederlandse gemenebest
O thumb|99px|Het omgewende wapen van Ridderkerk, heraldisch gezien naar links gericht Ombrellino Bijzondere vorm van baldakijn en een van de insignes van de pausen van Rome Omgewend Wapenfiguren die heraldisch gezien naar links kijken Omziend Wapenfiguren waarvan het hoofd omgedraaid is Ondergrond Hetgeen wat buiten het schild is, daar waar de schildhouders op rusten. Ordeketen Gouden of zilveren versiersel, bestaande uit schakels, dat over beide schouders wordt gedragen door ridders in sommige ridderorden Over alles heen Een herautstuk of figuur bedekt andere stukken deels of geheel Overtopt Het ene stuk zweeft boven het andere
P thumb|99px|Een pentagram in het wapen van Haaksbergen thumb|99px|Een gepaald veld in het wapen van Kortgene Paalsgewijs Onder elkaar geplaatste figuren (als een paal) Palen Het vermeerderen van een wapenschild met een extra veld naast het voorgaande Paaslam zie Agnus Dei