Landgoed Hoevelaken, waarin opgenomen het Hoevelakense Bos, ligt bij Hoevelaken in de Gelderse gemeente Nijkerk. Het is ongeveer drie kilometer lang en niet meer dan 375 meter breed. Sinds de jaren 1960 is het landgoed eigendom van Geldersch Landschap. Het bijbehorende landhuis met omliggend park heeft een andere eigenaar.
Het landgoed bestaat uit weilanden, loofbos, waterpartijen en lanen. Door het landgoed loopt een zandrug, het veen is door inklinking in de loop der jaren gezakt zodat de zandrug er nu bovenuit steekt. De weg Hoevelaken-Nijkerk, de voormalige Zuiderzeestraatweg, loopt dwars door het noordelijk deel van het landgoed.
Geschiedenis Het veengebied ter plaatse werd rond het jaar 1000 ontgonnen. Er zijn toen lange sloten gegraven van de Hoevelakense Beek in noordelijke richting tot aan de Laak bij Nijkerkerveen. Door enkele lange en smalle percelen samen te voegen, ontstond het landgoed in zijn huidige vorm.
Al in 1132 werd de naam Hoevelaken vermeld en in 1402 werd de heerlijkheid Hoevelaken beschreven als bezit van de familie Van Zuylen, die het in leen had van de Gelderse hertogen. Een paar jaar later werd er geschreven over het Huis Hoevelaken. In de 17de eeuw ging het landgoed door vererving over naar de familie Van Lynden. Nadat het kasteel in het Rampjaar door Franse invallende militairen verwoest was, werd er in 1679 een nieuw huis gebouwd, iets noordelijker. Een latere generatie liet een centraal gelegen laan aanplanten en maakte daar een park omheen.
In 1834 werd de familie Schimmelpenninck van der Oye eigenaar. In 1926 werd het landgoed verkocht aan dr. C.J.K. van Aalst, president van de Nederlandsche Handel-Maatschappij. Hij liet een nieuw huis bouwen door de architecten Johannes en Marie Adrianus van Nieukerken, die ook het NHM-kantoor aan de Kneuterdijk in Den Haag hadden ontworpen.
Het park werd in 1927 in landschapstijl ingericht door Pieter Wattez. Er kwam een grote waterpartij en een klein sterrenbos, zoals toen in de mode was. De kleinkinderen van Van Aalst verkochten het landhuis in de jaren zestig van de twintigste eeuw aan het Bouwfonds en het landgoed aan Geldersch Landschap.
In 2016 werd de door Wattez ontworpen vijver en omgeving gerenoveerd en kwamen er zitbanken. Bij zijn afscheid als voorzitter van het 'Nationaal Groenfonds' dat gevestigd is in Hoevelaken kreeg Pieter van Vollenhoven deze renovatie aangeboden als afscheidscadeau. Ook andere fondsen leverden een bijdrage.
Flora en fauna Doordat het landgoed een hoog- en een laaggelegen deel heeft, zijn er veel verschillende planten en bomen. In het drogere bos bloeit in het voorjaar dalkruid, bosanemoon en gewone salomonszegel. In de natte gedeelten komen dubbelloof, breedbladige wespenorchis en bosandoorn voor. De beschermde koningsvaren groeit in elzenbosjes op vochtige halfbeschaduwde plekken. Hij kan manshoog zijn en onder optimale omstandigheden meer dan een eeuw oud worden. Op het landgoed zijn ca. honderdvijftig soorten paddenstoelen aangetroffen. Naast meer algemene diersoorten komen er ringslangen en allerlei soorten vleermuizen voor.
De gemeente Nijkerk en het GLK presenteerden in 2024 respectievelijk 2025 plannen voor herinrichting en uitbreiding van het bos.Plannen herinrichting Hoevelakense Bos, nieuwsbericht GLK d.d. 4 juni 2025; gearchiveerd d.d. 15 maart 2026Uitbreidingsplan Hoevelakense Bos, gemeente Nijkerk; gearchiveerd d.d. 15 maart 2026
Categorie:Hoevelaken Hoevelaken Categorie:Geografie van Nijkerk