thumb|300px|Georgië als wijnproducerend land De wijnbouw in Georgië is onlosmakelijk verbonden met de nationale identiteit van het land, onder meer doordat het een van de oudste wijnproducerende landen ter wereld is. Maar ook omdat wijn onderdeel is van de culinaire tradities in Georgië, wat het meest tot uiting komt in de supra, waarin wijn een centraal onderdeel is van het toosten onder leiding van de tamada, de tafelheer. In 2013 heeft UNESCO de eeuwenoude traditionele Georgische methode van wijnbereiding met behulp van Kvevri-kleivaten toegevoegd aan de representatieve lijst van het immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid.
De vruchtbare valleien en hellingen van de Zuidelijke Kaukasus zijn al meer dan 8000 jaar de thuisbasis van de wijnbouw en de neolithische wijnproductie van gecultiveerde wijnstokken van de Vitis vinifera. De veruit belangrijkste en bekendste Georgische wijnstreek is de oost-Georgische regio Kacheti. Maar ook in Kartli (Sjida Kartli en Kvemo Kartli), Imereti, Ratsja, Letsjchoemi, Samegrelo, Adzjarië en Abchazië vindt wijnbouw plaats, vaak van regio-eigen soorten.
Geschiedenis thumb|300px|"Kvevri" nabij de stad Gori thumb|Georgische monnik opent een fles wijn De Georgische wijnbouw is door de archeologische vondsten tot minstens 6000 v.C terug te voeren toen volkeren uit de Zuid-Kaukasus ontdekten dat sap van wilde druiven veranderde in wijn door het in de winter te begraven in een ondiepe kuil. Deze kennis door ervaring werd vanaf 4000 v.C toegepast door de Georgiërs door het cultiveren van druiven en het begraven van aardewerken kruiken (kvevris) met druivensap. Nadat de kruik gevuld was met het vergiste sap van de druivenoogst werden de kvevris voorzien van een houten deksel en vervolgens afgedekt en verzegeld met aarde. Sommigen bleven tot 50 jaar begraven.
Wijnvaten in elke vorm, grootte en ontwerp speelden een cruciale rol voor het aardewerk in Georgië door de eeuwen heen. Archeologische vondsten getuigen van de hoge vaardigheid van de lokale ambachtslieden. Een voorbeeld van deze vaardigheid vormen de kvevris (of qvevris), grote aardewerken vaten met een inwendige laag van bijenwas. Niet enkel kvevris werden gebruikt om druivensap te gisten en wijn op te slaan, maar ook chapi en satskhao, ander aardewerk werd gebruikt om uit te drinken, zoals khelada, doki, sura, chinchila, deda-khelada, dzhami en marani.
Het belang van de wijnbouw en wijn drinken in de Georgische cultuur is zichtbaar in verschillende antieke kunstwerken. Veel van de opgegraven zilveren, gouden en bronzen artefacten van de 3de en 2de eeuw v.C vertonen afbeeldingen van de wijnstok, druiventrossen en -bladeren. Vanaf de 4e eeuw won wijn verder aan belang in de Georgische cultuur ten gevolge van de kerstening van het land. Volgens de traditie droeg de heilige Nino van Georgië, die het christendom in Kartli predikte, een houten kruis gemaakt van een wijnstok. Eeuwenlang dronken Georgiërs hun wijn uit hoorns (kantsi) en zakken gemaakt van dierenhuiden. De hoorns werden schoongemaakt, gekookt en gepolijst om een unieke en duurzame drinkbeker te creëren.
Tijdens de Sovjet-tijden waren wijnen geproduceerd in Georgië heel populair. In vergelijking met andere wijnen uit Moldavië en de Krim die beschikbaar waren op de Sovjet-markt, genoten de Georgische wijnen meer de voorkeur. In 1950 waren er in Georgië 143.000 hectare wijngaarden, maar in 1985 al 316.000 hectare ten gevolge van de toenemende vraag. In 1985 bedroeg de Georgische wijnproductie 881.000 ton. Tijdens de anti-alcoholcampagne van Michail Gorbatsjov, werd de productie in veel oude Georgische wijngaarden stopgezet.
Georgische wijn is een omstreden onderwerp geworden in de relatie met Rusland. Politieke spanningen met Rusland hebben bijgedragen tot een Russische embargo van Georgische wijn in 2006. Rusland stelde als voornaamste reden dat veel Georgische wijn nagemaakt werd. Georgische wijnetiketten werden op wijnen gekleefd die buiten Georgië werden geproduceerd en in Rusland ingevoerd als zijnde authentieke Georgische wijnen.
Klimatologische omstandigheden thumb|De kvevri Als het gaat om de druiventeelt heeft Georgië een gunstig klimaat. Extreme weersomstandigheden zijn ongebruikelijk, de zomers zijn zonnig en de winters mild en vorstvrij. Natuurlijke bronnen zijn er in overvloed en vanuit de bergen van de Kaukasus stroomt mineraalrijk water naar de valleien. Georgië heeft een gematigd klimaat en vochtige lucht, onder invloed van de Zwarte Zee, biedt gunstige omstandigheden om wijnstokken te kweken.
Wijnproducerende regio's thumb|Traditioneel pletten van de wijndruiven in Kacheti Er zijn vijf wijnbouwgebieden in Georgië. Van deze wijnbouwgebieden produceert de regio Kacheti 70% van de druiven in Georgië. Traditionele Georgische wijnen dragen de naam van het brongebied, wijk of dorp, net als bij de Franse regionale wijnen, zoals Bordeaux of Bourgogne. Net zoals deze Franse wijnen, worden Georgische wijnen meestal gemaakt met twee of meerdere druivensoorten. Bijvoorbeeld een van de bekendste witte wijnen, Tsinandali, is een mix van twee duivenrassen, Rkatsiteli en Mtsvane uit de districten Telavi en Kvareli in de regio Kacheti. De bekendste regio's van Georgië waar druiven worden verbouwd zijn : Kacheti Kartli Imereti Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti Abchazië
Moderne wijnbouw thumb|Wijnbedrijf in Kvareli. Georgië produceert de meeste wijn in termen van volume in de voormalige Sovjet-Unie. In 2024 werd 2,4 miljoen hectoliter wijn geproduceerd, wat ruim twee keer zoveel is als in Moldavië, het tweede belangrijke wijnproducerende land van de voormalige sovjetrepublieken. Anno 2022 wordt de wijn geproduceerd door duizenden kleine boeren (voornamelijk door middel van traditionele technieken van wijnproductie), evenals moderne wijnhuizen, zoals Teliani Valley, Marani, Tbilvino, Badagoni en Mukhrani.
De productie was 15,8 miljoen wijnflessen in 2010 en was de export naar tientallen landen, waaronder naar Oekraïne (circa 7,5 miljoen flessen), Kazachstan (circa 2 miljoen flessen), Wit-Rusland (circa 1,2 miljoen flessen), Polen (circa 870.000 flessen) en Letland (590.000 flessen). In 2024 bedroeg de exportwaarde van wijn 263 miljoen dollar. Rusland was veruit de grootste afzetmarkt, met een aandeel van 67% in de totale exportwaarde. Andere belangrijke markten waren de EU (Polen, Duitsland), Kazachstan en China.
Druivenrassen thumb|Alvani druiven Traditionele Georgische druivensoorten zijn tamelijk onbekend in het Westen. Doordat de wijnen uit Oost- en Midden-Europa meer en meer internationale bekendheid krijgen, worden ook de druiven uit deze regio steeds beter bekend. Hoewel er bijna 400 druivensoorten gekend zijn, worden slechts 22 rassen officieel erkend voor de commerciële wijnbouw in Georgië, waarvan 13 rode en 9 witte druiven. Rkatsiteli (wit), een ras dat op grote schaal geteeld wordt in Oost- en Midden-Europa. Het is de belangrijkste druifvariëteit die gebruikt wordt om Georgische witte wijnen te maken. Het is rijk aan zuren en geeft de wijnen een fijn karakter. Saperavi (rood), produceert aanzienlijke diep rode wijnen die lang houdbaar zijn, misschien wel tot vijftig jaar. Saperavi heeft het potentieel om een hoog alcoholgehalte te produceren en wordt gebruikt voor het mengen met andere kleinere rassen. Het is de belangrijkste druivensoort die gebruikt wordt om Georgische rode wijn te maken. Mtsvani (of Mtsvane) (wit) is ook een belangrijke druivensoort in Georgische wijnen en wordt vaak vermengd met Rkatsiteli waardoor het een fruitig, aromatisch evenwicht toevoegt aan de wijn. Alexandrouli (rood) Alexandria Tsolikauri (wit) Tetra (wit) Mujuretuli (rood) Ojaleshi (rood), wordt geteeld op de berghellingen boven de oevers van de rivier Tschenistskali, met name in het dorp Orbeli en de wijk Samegrelo (West-Georgië). Usachelauri (rood) Izabella (rood) Tavkveri (rood) Asuretuli (rood) Cabernet Sauvignon (rood) Aladasturi (rood) Tsitska (wit) Tsolikouri (wit) Chichvi (wit), wordt geteeld in Kardanachi. Dzvelshava (rood) Krachuna (wit) Chinuri (wit) Gibrita (rood) Manata (wit)
Wijnvariëteiten thumb|Saperavi wijn De naamgeving van de classificatie van Georgische wijnen (appellatie) is gebaseerd op de naam van het brongebied van de druiven, net als Franse regionale wijnen, zoals Bordeaux of Bourgogne. Deze gebieden worden "microzones" genoemd en zijn vaak vernoemd naar het dorp waar de microzone zich bevindt. De wijn mag meestal ook alleen daar geproduceerd worden, van alleen een specifieke druivensoort, of een gedefinieerde mix van specifieke soorten.
Er zijn 33 verschillende van dergelijke beschermde oorsprongsbenamingen van wijnen, waarvan sommigen zowel rood als wit kunnen zijn. De Georgische wijnen zijn ingedeeld als zoet, halfzoet, halfdroog, droog, versterkt en sprankelend.
De onderstaande opsomming gebruikt de Engelstalige transliteratie van de Georgische classificatienamen, omdat deze het meest gangbaar is in uitingen en internationaal gebruikt wordt op geëxporteerde producten.
Rood Akhasheni, een rode halfzoete wijn van de Saperavi-druif, uit de microzone Achasjeni (Goerdzjaani, Kacheti); Akhoebi, een rode droge wijn van de Saperavi-druif, uit de microzone Aokhoebi bij het dorp Kardanachi (Goerdzjaani, Kacheti); Asuretuli Shala, een rode droge wijn van de Asuretuli Shavi-druif, uit de microzone Asoereti (Tetritskaro, Kvemo Kartli); Bolnisi, een rode, witte, rose of amberkleurige wijn uit de microzone Bolnisi, die een groot deel van de gemeente Bolnisi in Kvemo Kartli beslaat. De rode wijn is van de Saperavi, Tavkveri, Shavkapito en Asuretuli Shavi-druiven. Kakheti (Kakhuri), een algemene wijn van droog tot zoet, en die rood, wit of amberkleurig mag zijn, van een scala aan druivensoorten die in de lagere delen van de regio Kacheti verbouwd worden, zowel in de vallei van de Alazani als aan de zuidwestzijde van het Gomborigebergte; Khvanchkara, een rode halfzoete wijn van de Aleksandrouli and Mujuretuli-druiven, uit de microzone Chvantsjkara (Ambrolaoeri, Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti); Kindzmarauli, een rode halfzoete wijn van de Saperavi-druif, uit de microzone Kindzmarauli. Deze beslaat het gehele lage deel van de gemeente Kvareli in de Alazani-vallei van Kacheti; Kotekhi, een rode of witte droge wijn van de Saperavi-druif (rood) of de Rkatsiteli-druif (wit), uit de microzone Kotekhi bij de stad Goerdzjaani en het dorp Tsjoemlaki (Goerdzjaani, Kacheti); Kvareli, een rode droge wijn van de Saperavi-druif, uit de microzone Kvareli. Deze beslaat het gehele lage deel van de gemeente Kvareli in de Alazani-vallei van Kacheti; Mukuzani, een rode droge wijn van de Saperavi-druif, uit de microzone Moekoezani (Goerdzjaani, Kacheti); Napareuli, een droge rode of witte wijn van de Saperavi-druif (rood) of de Rkatsiteli-druif (wit), uit de microzone Napareoeli (Telavi, Kacheti); Obcha, een droge rode of amberkleurige wijn uit de microzone Obcha, die de stad Baghdati en omliggende dorpen in de regio Imereti omvat. De rode wijn mag alleen gemaakt worden van Otskhanuri-druif, de amberkleurige wijn is van Tsolikouri-druiven en mag tot maximaal 15% gemengd worden met Tsitska en/of Krakhuna-druiven; Okami, een droge rode of witte wijn van de Shavkapito-druif (rood) of de Chinuri en/of Goruli Mtsvane-druif (wit), uit de microzone Okami, die een groot deel van de gemeente Kaspi in Sjida Kartli omvat; Okureshis Usakhelouri, een rode wijn van de Usakhelouri-druif, uit de microzone van Okoeresji (Tsageri, Ratsja-Letsjchoemi en Kvemo Svaneti); Racha, een rode droge wijn van de Aleksandrouli and Mujuretuli-druiven, uit de microzone Ratsja, dat de vallei van de Rioni omvat in de gemeenten Ambrolaoeri en Oni. De wijn mag tot maximaal 15% gemengd worden met de druivensoorten Kabistoni, Dzelshavi en Saperavi uit hetzelfde gebied. Salkhino Ojaleshi, een rode droge wijn van de Ojaleshi-druif, uit de microzone Salchino (Martvili, Samegrelo-Zemo Svaneti);