Jonge vrouw die door een man wordt belaagd, ook wel bekend als Man die een vrouw geld aanbiedt en Het voorstel, is een schilderij van Judith Leyster uit 1631. Dit intieme genrestuk van een van de weinige professionele vrouwelijke schilders uit de Gouden Eeuw maakt sinds 1892 deel uit van de collectie van het Mauritshuis in Den Haag. Het wordt wel gezien als een van Leysters beste werken.

Voorstelling Bij het licht van een olielamp werkt een vrouw voorover gebogen aan haar naaiwerk. Haar voeten staan op een stoofje met gloeiende kooltjes. De oudere man met bonthoedZo'n hoed werd een 'moffe-muts' genoemd en geassocieerd met louche mannen uit Duitsland, vgl. museumwebsite. naast haar pakt haar bij de schouder vast terwijl hij een handvol munten aanbiedt. Ze lijkt hem echter te negeren en werkt geconcentreerd door.

Hoewel het op Jonge vrouw die door een man wordt belaagd niet helemaal duidelijk is of de man oneerbare bedoelingen heeft, bestaan er uit deze periode veel schilderijen waar zowel de man als de vrouw gretig seks voor geld ruilen. Daarbij ging de vrouw uitdagend gekleed en werd zij soms door een oude koppelaarster vergezeld. De koppelaarster van Dirck van Baburen is een goed voorbeeld van dit type schilderij. De vrouw op Leysters schilderij is echter een toonbeeld van deugdzaamheid. Haar zedige kleding, decolleté en enkels blijven volledig bedekt, wijst daarop, maar ook het naaiwerk. In de zeventiende eeuw gold dit als een van de belangrijkste vaardigheden van een goede huisvrouw. Het voetenstoofje dat volledig onder de rok van de vrouw staat, is een ander signaal uit dei tijd dat de vrouw niet geïnteresseerd is in de avances van de man.Vgl. Sutherland Harris.

Een jaar na het ontstaan van het schilderij dichtte Jacob Cats een emblema dat zeer goed aansluit bij het kunstwerk:

Op Leysters schilderij vallen de brede penseelstreken te zien, die zij van haar stadgenoot Frans Hals geleerd kan hebben. Ook de invloed van de Utrechtse caravaggisten is zichtbaar in het spel van licht en schaduw rond het lampje. Onderzoek van het Mauritshuis met een infraroodcamera wees uit dat Leyster in eerste instantie de hand van de man op de nek van de vrouw had gelegd.Mauritshuis presents catalogue of genre paintings, mauritshuis.nl, 15 december 2016 Geraadpleegd op 4 december 2017 Ze schilderde hem over en plaatste in de uiteindelijke versie de hand op haar schouder en bovenarm.

Feministische interpretatie Omdat het door een vrouw gemaakt was en een afwijkende weergave van een gebruikelijk thema te zien gaf, kreeg Jonge vrouw die door een man wordt belaagd veel aandacht van (feministische) kunsthistorici. Frima Fox Hofrichter gaf hiertoe in 1975 de aanzet. Zij beschouwde de vrouw op het schilderij nadrukkelijk als slachtoffer. Het museum sluit aan bij deze interpretatie door in de titel te spreken van belagen. Hoewel het onwaarschijnlijk is, valt niet volledig uit te sluiten dat de man eerzame bedoelingen had. Wayne Franits wees er op dat het aanbieden van geld een normaal begin van een verhouding was.

Herkomst In 1892 kocht Abraham Bredius, de directeur van het Mauritshuis, het schilderij uit een Duitse collectie voor 1500 gulden. De maker van het schilderij was toen nog onbekend. Cornelis Hofstede de Groot schreef het werk een jaar later aan Leyster toe.

Afbeelding

Literatuur (2012). Meesters uit het Mauritshuis. Den Haag. p. 77 (2005). Seventeenth-century Art and Architecture. Laurence King Publishing. p. 358-59 (1975). Judith Leyster's Proposition: Between Virtue and Vice. in: Feminist Art Journal 4. p. 22–26 (2004). "Haarlem". Dutch Seventeenth-Century Genre Painting: Its Stylistic and Thematic Evolution. Yale University Press. p. 50-51

Externe links

Categorie:Schilderij in het Mauritshuis Categorie:Werk van Judith Leyster Categorie:1630-1639