Vitale, kritieke of essentiële infrastructuur omvat de processen die zo vitaal zijn voor de samenleving dat uitval of verstoring tot ernstige maatschappelijke ontwrichting leidt en een bedreiging vormt voor de nationale veiligheid.
Verzekeraars waarschuwden in 2024 dat klimaatverandering en oorlogen wereldwijd, en in toenemende mate, de essentiële infrastructuur voor energie, water, en transport bedreigen.
Europese Unie Het Europees programma voor de bescherming van vitale infrastructuur (Engels: European Programme for Critical Infrastructure Protection, EPCIP) omvat de doctrine en de programma's die in het leven zijn geroepen voor het identificeren en beschermen van vitale infrastructuur, waar een storing, incident of aanval, ernstige gevolgen kan hebben voor zowel het land waar de infrastructuur is ondergebracht als ten minste één andere Europese lidstaat.
Nederland De beoordeling of een proces vitaal is, wordt gemaakt op basis van een aantal impactcriteria: economische schade, fysieke schade, sociaal-maatschappelijke schade en cascadegevolgen (domino-effect).Ministerie van Veiligheid en Justitie: Weerbare vitale infrastructuur, pdf-document, geraadpleegd op 1 maart 2017. In Nederland is ongeveer tachtig procent van de vitale infrastructuur in handen van private partijen.
Vitale processen en vitale aanbieders Bij de vitale processen wordt onderscheid gemaakt tussen twee categorieën vitaal, A en B. Uitval van A-vitale processen heeft grotere potentiële gevolgen dan uitval van B-vitale processen. Het onderscheid tussen A- en B-vitaal kan behulpzaam zijn om bij incidenten of bij de ontwikkeling van weerbaarheidverhogende maatregelen te prioriteren. Binnen de vitale processen zijn één of meerdere organisaties zoals (private) bedrijven, zelfstandige bestuursorganen en waterschappen belangrijk voor de continuïteit en weerbaarheid van het proces. Deze organisaties worden aangeduid als de vitale aanbieders.
Vitaal proces Categorie Sector Ministerie Landelijk transport en distributie elektriciteit A Energie Economische Zaken en Klimaat Regionale distributie elektriciteit B Energie Economische Zaken en Klimaat Gasproductie landelijk transport en distributie gas A Energie Economische Zaken en Klimaat Regionale distributie gas B Energie Economische Zaken en Klimaat Olievoorziening A Energie Economische Zaken en Klimaat Internet en datadiensten B ICT/Telecom Economische Zaken en Klimaat Internettoegang en dataverkeer B ICT/Telecom Economische Zaken en Klimaat Spraakdiensten (zowel via vaste als mobiele aansluitingen) en sms B ICT/Telecom Economische Zaken en Klimaat Drinkwatervoorziening A Drinkwater Infrastructuur en Waterstaat Keren en beheren waterkwantiteit A Water Infrastructuur en Waterstaat Vlucht- en vliegtuigafhandeling B Transport Infrastructuur en Waterstaat Scheepvaartafwikkeling B Transport Infrastructuur en Waterstaat Grootschalige productie/verwerking en/of opslag (petro)chemische stoffen B Chemie Infrastructuur en Waterstaat Opslag, productie en verwerking nucleair materiaal A Nucleair Infrastructuur en Waterstaat Toonbankbetalingsverkeer B Financieel Financiën Massaal giraal betalingsverkeer B Financieel Financiën Hoogwaardig betalingsverkeer tussen banken B Financieel Financiën Effectenverkeer B Financieel Financiën Communicatie met en tussen hulpdiensten middels 112 en C2000 B Openbare orde en veiligheid Veiligheid en Justitie Inzet politie B Openbare orde en veiligheid Veiligheid en Justitie Beschikbaarheid en informatieuitwisseling betrouwbare basisinformatie personen en organisaties B Openbaar Bestuur Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Inzet defensie B Defensie Defensie
Het (concept) 'Besluit meldplicht cybersecurity' wijst aanbieders, producten en diensten aan ten aanzien waarvan een plicht geldt om ernstige ICT-incidenten te melden bij het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Het aanhangige wetsvoorstel Wet gegevensverwerking en meldplicht cybersecurity bevat een meldplicht voor ernstige ICT-incidenten. Deze algemene maatregel van bestuur wijst de vitale aanbieders en producten en diensten aan waarvoor die meldplicht gaat gelden.Internetconsultatie.nl: Besluit meldplicht cybersecurity, geraadpleegd op 28 april 2017.
De Studiegroep Informatiesamenleving en Overheid stelt dat "De digitale basisinfrastructuur (Generieke Digitale Infrastructuur, GDI) wordt bestempeld tot vitale infrastructuur voor Nederland."Rijksoverheid.nl: Rapport van de Studiegroep Informatiesamenleving en Overheid, 'rapport-van-de-studiegroep-informatiesamenleving-en-overheid-maak-waar.pdf' document, geraadpleegd op 19 april 2017.
België Het Nationaal Crisiscentrum (NCCN) coördineert de beveiliging en bescherming van kritieke infrastructuren in België. Samen met het Centrum voor Cybersecurity, zorgt het NCCN ook voor de beveiliging en bescherming van aanbieders van essentiële diensten.
Zie ook De Wet gegevensverwerking en meldplicht cybersecurity De Europese Netwerk- en informatieveiligheid richtlijn (NIB-richtlijn) Nationaal Noodnet
Externe links Vitale infrastructuur op NCTV.nl Nationaal Crisiscentrum (NCCN) – België EUCIP (Studiecentrum EPCIP)
Categorie:Mens en maatschappij Categorie:Militaire tactiek