De Sint-Augustinuskerk is een voormalige rooms-katholieke kerk aan de Van Damstraat 17 in het Gelderse dorp Gaanderen, gemeente Doetinchem. Het gebouw werd in 1951–1952 opgericht naar ontwerp van de Enschedese architect Johannes Sluijmer en is gewijd aan Augustinus van Hippo. Op 21 mei 1952 werd de kerk geconsacreerd door de aartsbisschop van Utrecht, Bernardus Alfrink. Sinds 2015 is zij in particuliere handen.
Geschiedenis Tot het midden van de twintigste eeuw kende Gaanderen één rooms-katholieke parochie, die van Sint-Martinus, in 1868 als zelfstandige parochie afgesplitst van Terborg. Door de groei van het dorp en de daaraan verbonden ijzerindustrie nam het aantal parochianen in de eerste helft van de twintigste eeuw zodanig toe dat een tweede kerk gewenst was. De kerk uit 1952 was bestemd voor deze tweede rooms-katholieke parochie in Gaanderen.
De bouw vond plaats in 1951–1952, in een periode waarin in heel Nederland kerken verrezen in het kader van de wederopbouw. De consecratie volgde op 21 mei 1952 door mgr. Alfrink, de toenmalige aartsbisschop van Utrecht.
Architectuur De kerk is opgezet als driebeukige bakstenen basiliek in traditionalistische stijl. Het portaal aan de westzijde bestaat uit drie entrees; daarboven en in de zijgevels zijn rondboogvensters aangebracht. Boven het priesterkoor, dat hoger reikt dan het schip, bevindt zich een kleine klokkentoren. Het ontwerp grijpt terug op de romaanse bouwkunst.
Een vrijstaande westtoren maakte volgens Reliwiki vermoedelijk wel deel uit van het oorspronkelijke ontwerp, maar werd nooit uitgevoerd. In plaats daarvan verrees naast het koor een stalen klokkenstoel met drie luidklokken.
Het ontwerp past binnen het bredere oeuvre van architect Johannes Sluijmer (Enschede, 1894–1979), die voornamelijk kerkgebouwen in de provincies Gelderland en Overijssel ontwierp en in de leer was geweest bij onder anderen Wolter te Riele. Sluijmer werkte vaker in een toonzetting die teruggreep op de vroegchristelijke en romaanse basilieken.
Orgel Het orgel werd in 1964 gebouwd door de firma Elbertse & Zn uit Soest. Na de sluiting van de kerk werd het instrument door Consultare Orgelbouw verplaatst naar de naburige Sint-Martinuskerk in Gaanderen, waar het in 2016 opnieuw in gebruik werd genomen.
Sluiting en herbestemming In mei 2013 maakte het bestuur van de fusieparochie H.H. Maria en Laurentius bekend dat de Sint-Augustinuskerk zou worden gesloten ten gunste van de oudere Sint-Martinuskerk. Pastoor Peter Ambting motiveerde de keuze met het argument dat het gebouw makkelijker te verkopen zou zijn; de opbrengst zou ten goede komen aan het onderhoud van de Martinuskerk. Begin 2014 werd de kerk feitelijk gesloten.
In 2015 werden het kerkgebouw en het aanpandige parochiecentrum verkocht aan Bakker Gebouwen Beheer bv. De parochie zelf noemt 2017 als jaar van de onttrekking aan de eredienst. De gemeente Doetinchem liet in 2017 een onderzoek uitvoeren naar herbestemming tot een woonfunctie, waaruit een positief advies voortkwam.
Op het terrein achter de voormalige kerk bevinden zich nog het Monicakerkhof en een Mariakapel.
Bronnen Ronald Stenvert e.a., Monumenten in Nederland. Gelderland. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle 2000.
Externe links Reliwiki over de Sint-Augustinuskerk Parochie Maria-Laetitia – Gaanderen
Referenties
Categorie:Kerkgebouw in Doetinchem Categorie:Voormalig kerkgebouw in Gelderland