De Helmholtznotatie, later uitgebreid en bekend geworden als de Helmholtz-Ellis notation, volledig de Extended Helmholtz-Ellis 'just intonation' pitch notation,'Just intonation' wordt vaak afgekort als JI. Gebruikelijke (engelse) namen zijn Extended Helmholtz-Ellis (JI) pitch notation, Helmholtz-Ellis (JI) en kortweg HEJI. Een Nederlandse vertaling is De uitgebreide Helmholtz-Ellis 'natuurlijke intonatie' toonnotatie. is een schrijfwijze voor de tonen van muziek. Hiermee is het mogelijk om tonen met de natuurlijke intonatie, inclusief hun octaaf, ondubbel­zinnig te beschrijven. De Helmholtz­notatie beschrijft alleen tonen. Er zijn geen aanduidingen voor bijvoorbeeld de duur van tonen en fraseringen. De schrijfwijze is ontwikkeld door de Duitse wetenschapper Hermann von Helmholtz en is aangevuld door de Amerikaanse wetenschapper Alexander Ellis. De Helmholz-Ellisnotatie wordt veel gebruikt in de musicologie.

Microtonale intervallen

Helmholtz en Ellis hebben een groot aantal wijzigingstekens ontworpen om intonaties van muziek exact weer te kunnen geven. Vooral voor moderne componisten is dit van belang. Enkele voorbeelden van wijzigingstekens van de Helmholtz-Ellisnotatie staan in de tabel hieronder. Vooral de wijzigingstekens in de eerste rij worden vaak buiten de Helmholtz-Ellisnotatie gebruikt. Dan hebben ze een minder precieze betekenis. Enkele wijzigingstekens in de Helmholtz-Ellisnotatie Wijzigingsteken Gebruik van het wijzigingsteken in de Helmholtz-Ellisnotatie Benaderingin cents Voorbeelden van gebruik 12px 8px 5px 7px 10px voor de notatie van reine kwinten (3:2) 702.0 reine kwinten (3:2); reine kwart (4:3); grote secunde (9:8) 15px15px15px15px15px15px voor de notatie van wijzigingen met een syntonische komma (81:80) 21.5 grote terts (5:4); kleine terts (6:5); grote sext (5:3); kleine sext (8:5); grote secunde (10:9)

De schrijfwijze van octaven Grondtonen worden aangegeven met grote en kleine letters (A tot en met H), gecombineerd met komma's en apostrofs om tonen weer te geven, inclusief het octaaf van de toon. De centrale c is in de Helmholtznotatie c′.

Variaties Er zijn in de loop van de tijd varianten van de weergave van de grondtonen ontstaan. De Engelse meervoudige C notatie gebruikt herhaalde Cs in plaats van komma's. De C͵ wordt dan weergegeven met CC. De Duitse methode vervangt de apostrof door een horizontale streep boven de letter. Komma's en apostrofs kunnen worden weergegeven door hoge of lage cijfers die het aantal aangeven: bijvoorbeeld ,,C of C2 of 2C, c'' of c2'.Maar bijvoorbeeld niet 2c. Voor kerkorgels ook met niet verhoogd of verlaagd cijfer, bijv. c3.

Andere systemen voor muzieknotatie Er zijn ook andere conventies voor het noteren van de muzieknoten.

De wetenschappelijke notatie is een notatiesysteem dat octaven weergeeft met getallen. Notatiesystemen voor invoer in muzieknotatiesoftware. De LilyPond-notatie. De ABC-notatie die werd ontwikkeld door Chris Walshaw tussen 1992 en 1994. De ABC-notatie biedt ook de mogelijkheid om de duur van tonen weer te geven. Bestandsformaten voor import en export muziek uit bijvoorbeeld muzieknotatieprogramma's MusicXML, een open standaard. Musical Instrument Digital Interface (MIDI), wat bijvoorbeeld gebruikt kan worden als invoer voor synthesizers. De MIDI-bestandsindeling biedt ook mogelijkheden om de duur van de tonen en de frasering aan te geven.

Zie ook Muzieknotatie Toon (muziek) Toonhoogte

Voetnoten

Verwijzingen

Categorie:Muzieknotatie