De Fotograaf der Nederlanden (tot 2025 Fotograaf des Vaderlands) is een persoon die gedurende één jaar als ambassadeur optreedt voor de Nederlandse fotografie. Het idee is in navolging van de Dichter des Vaderlands. Initiatiefnemers zijn het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam en FOAM in Amsterdam. Samen hebben zij de "Stichting Fotoweek" opgericht om het publiek bewuster naar de fotografie te laten kijken, het plezier van fotograferen te ervaren en een podium te bieden aan professionele fotografen en fotowinkels.
In februari 2025 is de titel gewijzigd van 'Fotograaf des Vaderlands' in 'Fotograaf der Nederlanden'. Dit gebeurde op verzoek van de verschillende dragers, namelijk Babs Gons (dichter), Anne-Maartje Lemereis (componist), Mirella Klomp (theoloog), Marwan Magroun (fotograaf), Marjan Slob (denker) en Jan Vriends (stripmaker), vanwege "een gedeeld ongemak over een term (vaderlands) die als gedateerd wordt ervaren".
Jaarlijks wordt in het voorjaar de Fotograaf des Vaderlands gekozen en vervolgens in het najaar een fotoweek over het thema georganiseerd. De werken worden op de BredaPhoto Festival gepresenteerd.
Wegens de coronapandemie was Jan Dirk van der Burg voor een periode van vier jaar Fotograaf des Vaderlands. Zijn opvolger Marwan Magroun werd in november 2022 gekozen.
Fotografen Jaar Project Fotograaf Portret Omschrijving thema van de Fotograaf des Vaderlands 2013 Kijk! Mijn Familie Ilvy Njiokiktjien 62px Verjaardagen van mensen van alle leeftijden 2014 Kijk! Mijn Geluk Koen Hauser 62px Geluksmomenten bewerkt tot glamourfoto's 2015 Kijk! Mijn Straat Ahmet Polat 62px De straat als directe, alledaagse leefomgeving 2016 Kijk! Dit ben ik Robin de Puy 62px Over portretfotografie en de wisselwerking tussen de geportretteerde en de fotograaf 2018 Typisch Nederland Jan Dirk van der Burg 62px Kritisch-ironische, fotografische observaties van het alledaagse Nederland 2022 Marwan Magroun 62px
Categorie:Fotografie Categorie:Kunstprijs in Nederland