François Devienne (Joinville (Haute-Marne), 31 januari 1759 – Charenton-Saint-Maurice, 5 september 1803) was een Franse componist, fluitist en fagottist.
Levensloop Devienne werd als veertiende kind van een zadelmaker geboren. Hij kreeg les van zijn oudste broer, die hem verschillende instrumenten leerde spelen. De fluit leerde hij spelen door Felix Raul, eerste fluitist van het orkest. Meesterlijk beheerste hij later fluit en fagot. Op 10-jarige leeftijd schreef hij zijn eerste werken, die door het militaire muziekkorps van het Koninklijke Cavalerieregiment Royale des Cravates uitgevoerd werden waarvan hij ook lid was. Vanaf 1779 speelde Devienne in het orkest van de Parijse opera en een jaar later werd hij er eerste fluitist. In deze tijd studeerde hij fluit bij Félix Rault. Een tijd lang werkte hij ook als kamermusicus van de Kardinaal de Rohan en als lid van de Zwitserse Garde.
Zijn solistendebuut maakte hij 1782 bij het Concert Spirituel, waar hij een van zijn fluitconcerten uitvoerde. Vanaf 1789 speelde hij als fagottist in het orkest van het Théâtre de Monsieur in Parijs. Eveneens was hij in 1790 actief lid van het harmonieorkest van de Franse Garde Nationale.
Op muzikaal gebied deed hij uitgebreide studies en hij gaf concerten, maar hij had ook werk voor de overheid te doen. Hij was een van de belangrijkste personen van het Parijse muziekleven gedurende de tijd van de Franse revolutie. Na oprichting van het Conservatoire national supérieur de musique in Parijs in 1795 werd hij de eerste fluitdocent. Lijdend aan een zenuwkwaal kwam hij 1803 in de zenuwinrichting asile de Charenton bij Parijs, waar hij kort daarna overleed. Net zoals vele andere muzikanten uit die tijd was Devienne een vrijmetselaar en lid van de loge Olympique.
Het oeuvre van Devienne is groot, met onder andere zeven concertante symfonieën, veertien fluitconcerten, vijf fagotconcerten, vijfentwintig kwartetten en kwintetten voor verschillende bezettingen, zesenveertig trio's, honderzevenenveertig duo's en zevenenzestig sonates.
Composities (selectie) Werken voor orkest Concert nr. 1 voor fagot en orkest (zonder titel) Rondo Concert nr. 2 voor fagot en orkest (zonder titel) Polonaise Concert nr. 3 voor fagot en orkest Concert nr. 4 voor fagot en orkest Allegro Maestoso Adagio Minuetto Con Variazione Concert in B-majeur voor fagot en orkest Allegro Moderato Romance. Andante Rondo. Allegro Moderato Sinfonia Concertante voor twee klarinetten en orkest, op. 25 Allegro con spirito Adagio Rondeau Sinfonia Concertante voor hobo, fagot en orkest Allegro Adagio Menuetto Sinfonia Concertante voor fluit, hobo, hoorn, fagot en orkest Allegro Adagio Rondo Sinfonia Concertante voor hoorn, fagot en orkest nr. 1 in F Sinfonia Concertante voor fluit en fagot in F-majeur, op. 31 Maestoso - Allegro Andante Rondo Sinfonia Concertante in G-majeur voor orkest, op. 76 Allegro Adagio Allegretto con grazia Concert nr. 1 in D-majeur voor fluit en orkest Allegro Adagio Rondo. Allegretto Concert nr. 2 in D-majeur voor fluit en orkest Allegro Adagio Rondo Concert nr. 3 in G-majeur voor fluit en orkest Allegro Romance Rondo. Allegretto Concert nr. 4 in G-majeur voor fluit en orkest Allegro Romance Rondo Concert nr. 5 in G-majeur voor fluit en orkest Allegro Intro. Adagio. Gratioso con Varianzioni Concert nr. 6 in D-majeur voor fluit en orkest Allegro Adagio Polonaise Concert nr. 7 in e-mineur voor fluit en orkest Allegro Adagio Rondo - Allegretto poco moderato Concert nr. 8 in sol majeur voor fluit en orkest Allegro Largo Tempo di Polonaise Concert nr. 9 in e-mineur voor fluit en orkest Allegro Adagio cantabile Allegretto con Variazioni Concert nr. 10 in D-majeur voor fluit en orkest Allegro Assai Adagio Rondo. Allegretto Concert nr. 11 in bes mineur voor fluit en orkest Allegro spiritoso Adagio Allegro Concert nr. 12 in A-majeur voor fluit en orkest Allegro maestoso Adagio Allegretto Concert in G-majeur voor fluit en orkest, op. posth. Allegro Andante Rondo. Allegro
Werken voor harmonieorkest 1797: Le Chant du retour 1799-1800: Hymne pour la éternité Ouverture
Muziektheater Opera's Voltooid intitelaktespremièrelibretto 1790 Le Mariage clandestin opéra comique 1 akte 11 november 1790, Parijs, Théâtre Montansier Vicomte de Ségur 1791 Les Précieuses ridicules opéra comique 1 akte 9 augustus 1791, Parijs, Théâtre Montansier Pierre-Louis Moline naar Molière 1792 Encore des Savoyards ou "L'Ecole des parvenus" opéra comique 1 akte 8 februari 1792, Parijs, Théâtre Favart Jean-Baptiste Pujoulx 1792 Les Visitandines opéra comique 2 aktes 7 juli 1792, Parijs, Théâtre Feydeau Louis-Benoît Picard 1792 L'Enlévement des Sabines vaudeville-stuk 2 aktes 31 oktober 1792, Parijs, Théâtre Feydeau Louis-Benoît Picard 1792 Les Quiproquos espagnols opéra comique 2 aktes 10 december 1792, Parijs, Théâtre Feydeau Jean-Elie Dejaure 1794 Les Congrès des rois - in samenwerking met Rudolphe Kreutzer, André Ernest Modeste Grétry, Étienne Nicolas Méhul, Nicolas-Marie Dalayrac, Prosper-Didier Deshayes, Jean Pierre Solié, Henri Montan Berton, Louis Emmanuel Jadin, Armand-Emmanuel Trial, Luigi Cherubini en Matthieu Frédéric Blasius 3 aktes 26 februari 1794, Parijs, Théâtre Favart A. F. Evel Desmaillots 1794 Rose et Aurèle komedie 1 akte 8 augustus 1794, Parijs, Théâtre Feydeau Louis-Benoît Picard 1795 Agnès et Felix ou Les Deux espíègles opéra comique 3 aktes 22 augustus 1795, Parijs, Théâtre Feydeau Charles-Albert Demoustier 1797 Volécour ou Un tour de page, opéra comique 1 akte 22 maart 1797, Parijs, Théâtre Favart François Favières 1798 Les Comédiens ambulants, opéra comique 2 aktes 28 december 1798, Parijs, Théâtre Feydeau Louis-Benoît Picard 1799 Le Valet de deux maîtres, opéra comique 1 akte 3 november 1799, Parijs, Théâtre Feydeau Jean-François Roger
Kamermuziek Achttien kleine fluitduetten Allegro C-majeur Allegretto C-majeur Allegretto C-majeur Allegro G-majeur Grazioso G-majeur Allegretto G-majeur Allegro G-majeur Grazioso D-majeur Allegretto D-majeur Allegro moderato A-majeur Addagio A-majeur Allegretto A-majeur Moderato F-majeur Andante F-majeur Presto F-majeur Allegro Bes majeur Andante Bes majeur Menuetto Bes majeur Douze petit airs Variés en Duo voor twee fagotten Duo concertant D-majeur voor twee fluiten, op. 3, nr. 2 Allegro Rondo Duo in c-mineur voor fluit en altviool, op. 5, nr. 3 Allegro molto con espressione Rondo Fluitkwartet in G-majeur op. 11, nr. 1 Six Sonates pour un Basson avec un Accompagnement de Basse op. 24 Sonate C-majeur nr. 1 Sonate g-mineur nr. 2 Sonate F-majeur nr. 3 Allegro Largo Rondeau Sonate si Bes majeur nr. 4 Sonate in g-mineur nr. 5 Allegro con espressione Adagio Rondeau Sonate in C-majeur nr. 6 Fluitkwartet in b-mineur op. 16, nr. 3 Fluitkwartet in a-mineur op. 66, nr. 1 Fluitkwartet in D-majeur op. 66, nr. 2 Fluitkwartet in C-majeur op. 66, nr. 3 Fluitkwartet op. 66 nr. 4 Fagotkwartet in C-majeur op. 73 nr. 1 Allegro spiritoso Adagio cantabile Rondo Allegro moderato Fagotkwartet in F-majeur op. 73 nr. 2 Allegro Adagio Grazioso con Variazioni Fagotkwartet in g-mineur op. 73 nr. 3 Allegro con espressione Adagio, non troppo Rondo. Allegretto poco moderato Zes trio's voor fagot, viool en cello, op. 17 Bes-groot C-groot G-groot F-groot Es-groot C-groot Sonate nr. 1 in D-majeur voor fluit en klavecimbel, op. 23 Allegro con spirito Adagio Rondeau Sonate nr. 2 in G-majeur voor fluit en klavecimbel, op. 23 Allegro spiritoso Adagio Rondeau Sonate nr. 3 in C-majeur voor fluit en klavecimbel , op. 23 Allegro Poco Moderato Pastorella (Larghetto) Allegro ma non troppo Sonate nr. 4 in A-majeur Allegro brillante Adagio Rondeau poco moderato Sonate nr. 3 in G-majeur voor fluit en cello, op. 13 Allegro Andantino Rondeau Sonate nr. 4 in G-majeur voor fluit solo Allegro brillante Adagio Rondo Sonate in C-majeur voor hobo en continuo, op. 70, nr. 1 Sonate in G-majeur voor hobo en continuo, op. 71, nr. 1 Allegro brillante Adagio Rondo poco moderato Sonate in d-mineur voor hobo en continuo, op. 71, nr. 2 Allegro con gusto Adagio Presto Sonate in C-majeur voor hobo en continuo, op. 71, nr. 3 Premier Sonata voor klarinet en continuo Allegro con spiritoso Adagio Rondo allegretto
Pedagogisch werk 1793/1795: Méthode de Flûte Théorique et Pratique met heel interessante artikelen over techniek en stijl.
Bibliografie
Gerhard Schepelern: Operaens historie i Danmark 1634-1975, Kobenhaven: Rosinante, 1995, 366 p., Francis Claudon: Dictionnaire de l'opéra-comique français, Paris: Peter Lang, 1995, 531 p., Guy Gosselin: L'âge d'or de la vie musicale à Douai, 1800-1850, Liège: Editones Mardaga, 1994, 236 p., Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, Wolfgang Suppan: Das neue Lexikon des Blasmusikwesens, 3. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1988, Wolfgang Suppan: Lexikon des Blasmusikwesens, 2. ergänzte und erweiterte Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Fritz Schulz, 1976 Tula Giannini: Great flute makers of France. The lot and Godfroy families 1650-1900, London: Tony Bingham, 1993, Ursula Pesek, Hans-Peter Schmitz: Flötenmusik aus drei Jahrhunderten : Komponisten : Werke : Anregungen, Basel: Bärenreiter, 2. Auflage, 1993, 320 p., Adolph Goldberg, Karl Ventzke: Porträts und Biographien hervorragender Flöten-Virtuosen, -Dilettanten und -Komponisten, Celle: Moeck Verlag, 1987, 124 p., Wulf Konold, Barbara Delcker, Hanns-Werner Heister: Lexikon Orchestermusik : Musik : "A-K", Mainz: Wilhelm Goldmann Verlag, 1986, vol.1, 253 S., ; vol.2 "L-Z", 218 p., Walter Salmen, Gabriele Busch-Salmen: Musiker im Porträt, München: C. H. Beck, 1982-1984, 5 Bände p. (I. "Von der Spätantike bis 1600", 1982., 200 S.: ; II. "Das 17. Jahrhundert", 1983., 184 S.: ; III. "Das 18. Jahrhundert", 1983., 186 S.: ; IV. "Das 19. Jahrhundert", 1983., 187 S.: ; V. "Das 20. Jahrhundert", 1984., 191 S.: ) Françoise Lesure, Marie-Noëlle Collette, Joël-Marie Fauquet, Adélaïde de Place, Anne Randier, Nicole Wild: La musique à Paris en 1830-1831, Paris: Bibliothèque nationale, 1983, 418 p., Émile Humblot: François Devienne (1759-1803) un musicien joinvillois de l'epoque de la Revolution. Rimpr. de l'ed. de Saint-Dizier, 1909, Genève: Minkoff 1982. 100 S. Frank A. Morelli: François Devienne, 1759-1803 : "three quartets", op. 73 for bassoon, violin, viola, and cello: historical background, scores and parts with suggestions regarding interpretation, Julliard School (New York). 1980. dissertation. David Whitwell: Band music of the French revolution, Tutzing: Hans Schneider Verlag, 1979, 212 p., Joachim Toeche-Mittler: Armeemärsche, 1. Teil - Eine historische Plauderei zwischen Regimentsmusiken und Trompeterkorps rund um die deutsche Marschmusik, 2. Auflage, Neckargmünd, Kurt Vowinckel Verlag, 213 S. Joachim Toeche-Mittler: Armeemärsche, 2. Teil - Sammlung und Dokumentation, 2. Auflage, Neckargmünd, Kurt Vowinckel Verlag, 1977, 161 S. Joachim Toeche-Mittler: Armeemärsche, 3. Teil - die Geschichte unserer Marschmusik, 2. Auflage, Neckargmünd, Kurt Vowinckel Verlag, 1977, Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 1, Band A-F, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 371 p., Franz Stieger: Opernlexikon - Teil II: Komponisten. 2, Band G-M, Tutzing: Hans Schneider, 1975-1983, 373-772 p., Gösta Morin, Carl-Allan Moberg, Einar Sundström: Sohlmans musiklexikon - 2. rev. och utvidgade uppl., Stockholm: Sohlman Förlag, 1975-1979, 5 v. William Montgomery: Life and Works of François Devienne, 1759-1803, 2 vols. Ph.D. diss., Catholic University of America, 1975. Jean Marie Londeix: 125 ans de musique pour saxophone, repertoire general des oeuvres et des ouvrages d'enseignement pour le saxophone, Paris: Leduc, 1971