Susanna Horenbout of Susannah Hornebolt was een 16e-eeuwse Vlaams-Engelse miniaturiste en schilderes. Er zijn geen werken met zekerheid aan haar toegeschreven, maar ze is de vroegste nog bij naam gekende beeldende kunstenares in Engeland.
Leven Susanna was de dochter van de Gentenaars Gerard Horenbout en Margaretha de Vandere (of Svanders). Ze leerde schilderen bij haar vader, die een gerenommeerd kunstenaar was. Toen hij in 1522 in dienst trad van Hendrik VIII van Engeland, verhuisde het gezin mee. Andere bronnen houden het erop dat Susanna als eerste het kanaal overstak, aangezien Gerard pas vanaf 1528 een jaargeld kreeg als koninklijk schilder. Ze was in elk geval persoonlijk in dienst van koning Hendrik en zijn hof.
Officieel was ze in Engeland hofdame in de Privy Chamber van Jane Seymour. In 1525 of 1526 huwde ze de hoveling John Parker. Na enkele jaren bleef ze zonder haar ouders achter in Engeland. Haar moeder stierf in 1529 en haar vader keerde terug naar de Nederlanden. De grafplaat van haar moeder, in 1770 teruggevonden op het kerkhof van de All Saints Church in Fulham, vermeldt Susanna's naam.Hic jacet Domicella Margareta Svanders, nata Gandavii Flandrie quæ ex magistro Gerardo Hornebolt peperit domicellam Susannam uxorem Magistri Johannis Parker archarii regis. Quæ obiit "Anno Dni. M° CCCCCXXIX°, 36 Novemb. Orate pro anima.
Parker overleed in 1538. Zijn dood volgde kort op deze van Jane Seymour. Daardoor kende Susanna wellicht enige financiële moeilijkheden. Ze vond een nieuwe echtgenoot in de persoon van weduwnaar John Gilman of Gylmyn. Twee weken na hun huwelijk in de Saint Margaret's Church van Westminster, kreeg ze de opdracht om de volgende koningin, Anna van Cleve, op te halen in haar domein te Düren. De diplomaat Nicholas Wotton leidde de delegatie. Om zich presentabel te maken, kreeg Susanna de niet onaanzienlijke som van £40. De missie duurde drie maanden. Tijdens een oponthoud in Calais leerde ze Anna "cent" spelen, een vroege vorm van het kaartspel piquet.Brief van de Earl van Southhampton en Wotton aan Hendrik VIII, 13 december 1539 Ze werd Anna's hofdame tot de nietigverklaring van haar huwelijk, en trad later in dienst van nog andere koninginnen: Catharina Parr en misschien Maria Tudor.
Met John Gilman kreeg ze meerdere zonen en dochters. Ze stierf vóór 7 juli 1554, datum waarop Gilman hertrouwde.
Werk Geen enkel werk kan met zekerheid worden toegeschreven aan Susanna Horenbout. Het is wel gedocumenteerd dat ze opdrachten voor het hof uitvoerde en dat ze er concurrentie kreeg van een andere Vlaamse miniaturiste, Levina Teerlinc.
Albrecht Durer had haar in 1521 te Antwerpen ontmoet op zijn reis door de Nederlanden. Hij schreef niet zonder verbazing in zijn dagboek:, Reis naar de Nederlanden, Hoogland & Van Klaveren, 2014, blz. 94
Ook na haar dood leefde haar faam verder. Guicciardini schreef in 1567:, Beschryvinghe van alle de NederLanden; andersins ghenoemt Neder-Duytslandt, Amsterdam, 1612, blz. 80 - Lees op Google Books. Italiaans origineel: , Descrittione dei Paesi Bassi, Antwerpen, 1567, blz. 98-99 - Lees on-line
Rond dezelfde periode had ook Vasari woorden van lof voor de miniaturiste:, "Di diversi artefici fiamminghi", in: Le vite, deel III, 1568
Iconografie De beeltenis van Susanna Horenbout is mogelijk bewaard in de Gemäldegalerie van het Kunsthistorisches Museum (Wenen). Hans Holbein de Jonge portretteerde een Engelse hovelinge in Nederlandse klederdracht. Arthur Chamberlain was de eerste die haar identificeerde als de Vlaamse miniaturiste., Hans Holbein the Younger, Londen, 1913, 2 delen
Literatuur en , "De familie Horenbault: renaissancekunstenaars en cartografen te Gent en daarbuiten (ca. 1460 tot ca. 1630)", in: Jaarboek 2004-2006 Oudheidkundige Kring “De Vier Ambachten”, Hulst, 2007, p. 7-172 , Susanna Horenbout (1503-vóór 1554) en Levina Teerlinc (1510/1520-1576). Een studie van de bijdrage van twee Vlaamse kunstenaressen tot de Engels miniatuurportretkunst van de zestiende eeuw, dissertatie Letteren & Wijsbegeerte, Universiteit Gent, 2005 en , Oude meesteressen. Vrouwelijke kunstenaars in de Nederlanden, Van Halewyck, Leuven, 1998, 231 p. , Vlaamse miniaturen van de 8ste tot het midden van de 16de eeuw, 1998, Leuven, Davidsfonds, 582 p. en , "Susanna Horenbout, Levina Teerlinc and the Mask of Royalty", in: Jaarboek Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, 2000 , Flemish Miniature Painting in the 15th and 16th centuries, Amsterdam, 1987, 192 p. en , "Gerard, Lucas and Susanna Horenbout", in: The Burlington Magazine, vol. 128, nr. 1003, oktober 1986, p. 716-727
Bronvermelding Dit artikel is gebaseerd op de Engelse Wikipedia
Voetnoten
Categorie:Zuid-Nederlands miniaturist (voor 1830) Categorie:Zuid-Nederlands kunstschilder (voor 1830) Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 16e eeuw Categorie:16e-eeuws kunstenaar Categorie:Renaissanceschilder