Brimstone is een Nederlands-Amerikaans-Frans-Duits-Belgisch-Zweeds en Britse western-thrillerfilm uit 2016, geschreven en geregisseerd door Martin Koolhoven. De film ging op 3 september 2016 in première op het filmfestival van VenetiëVenice film festival 2016: full line-up , The Guardian, 28 juli 2016. Gearchiveerd op 29 november 2022. en werd daarna ook geselecteerd voor het internationaal filmfestival van Toronto.Toronto To Open With ‘The Magnificent Seven’; ‘La La Land’, ‘Deepwater Horizon’ Among Galas & Presentations, Deadline.com, 26 juli 2016. Gearchiveerd op 7 oktober 2022.
De film bestaat uit vier episodes, Openbaring, Exodus, Genesis en Vergelding genaamd. Naar eigen zeggen liet Koolhoven zich voor deze film inspireren door The Night of the Hunter uit 1955, waarin Robert Mitchum een moordzuchtige dominee speelt.Bockting (2017). Op internationale filmfestivals werd de film in 2016 als een opmerkelijk en origineel werkstuk ontvangen. De latere ontvangst door de filmkritiek van Nederland, waar de film vanaf 12 januari 2017 vertoond werd, was unaniem positief.
Verhaal
Het verhaal speelt zich af in Amerika, ergens in de tweede helft van de negentiende eeuw.
De vier hoofdstukken volgen elkaar niet chronologisch op. De chronologische volgorde is 3, 2, 1, 4. 1. Revelation (Openbaring) Liz is een vroedvrouw die niet kan praten. Ze woont samen met haar man Eli, haar dochter Sam en haar stiefzoon Matthew op een boerderij. Als in het dorp een nieuwe dominee verschijnt, schiet ze direct in de stress als ze alleen maar zijn stem hoort. Langzaamaan wordt steeds duidelijker dat haar angst gegrond bleek. Ook al gelooft Eli dat er andere redenen zijn, gebeuren er steeds vaker verschrikkelijke dingen op hun boerderij. De dominee wordt steeds dreigender en het hoofdstuk eindigt in een climax waarin hij Eli vermoordt en Liz (samen met haar kinderen) op de vlucht slaat.
2. Exodus Het meisje Joanna raakt uitgeput in de woestijn. Een Chinees gezin vindt haar en neemt haar mee. Ze wordt in een bar/bordeel in het mijnstadje Bismuth verkocht aan de uitbater Frank, die een waar schrikbewind voert. Sally, de prostituee die zich over haar had ontfermd, moet het uiteindelijk met haar leven bekopen. Als een klant die haar mishandelt, zich dreigt te vergrijpen aan Joanna, schiet Sally hem neer, waarna zij moet hangen aan de galg. Jaren later is Joanna volwassen en blijkt ze dezelfde persoon als de hoofdrolspeelster uit het eerste hoofdstuk. Het leven is niet veel beter, zo blijkt als haar vriendin Elizabeth (die ook prostitueert) voor straf haar tong wordt afgesneden door Frank. Als de dominee verschijnt, kiest hij Joanna uit om mee naar een peeskamer te gaan. Hij zegt met haar te willen trouwen, maar Joanna weigert. Het loopt uit op een afranseling, maar als Elizabeth tussenbeide springt met een mes, moet ze het met haar leven bekopen; de dominee steekt haar neer.
Joanna grijpt het mes en snijdt de strot van de dominee door. Ze neemt de identiteit over van haar vriendin Elizabeth om zo te kunnen vluchten naar de man die (via een huwelijksmakelaar) op het punt stond met haar te trouwen. Hiervoor moet ze eerst haar tong afsnijden.
3. Genesis In de woestijn liggen een aantal mannen en paarden levenloos en bebloed op de grond. Een vogelvrije bandiet (Samuel) leeft nog en gaat er met de buit vandoor.
Joanna woont op een boerderij waarbij duidelijk wordt dat de dominee haar vader is. Haar moeder weigert met hem naar bed te gaan, tot diens grote woede. Hij kastijdt haar en in de kerk vernedert hij haar voor de hele gemeente. De verzwakte passant Samuel vindt in het geheim bij Joanna onderdak in de schuur. Als haar moeder het leven niet meer ziet zitten door haar wrede man en zichzelf ophangt, wordt Joanna het volgende slachtoffer. De dominee wil met haar trouwen, maar wordt tegengehouden door Samuel, ook al moet die het met zijn leven bekopen.
Joanna wordt dezelfde dag nog verkracht door haar vader. De volgende ochtend slaat ze op de vlucht.
4. Retribution (Vergelding) De volwassen Liz is nog altijd op de vlucht voor haar vader, de dominee. Samen met haar kinderen is ze onderweg naar de vader van Eli. In een besneeuwd bos wordt haar stiefzoon Matthew door de dominee neergeschoten en als ze bij Eli's vader aankomen wordt deze nog diezelfde avond vermoord. De dominee zegt dat hij alles waar Liz van houdt van haar af zal pakken. Het wordt duidelijk dat hij hetzelfde van plan is met haar dochter wat hij ooit met Liz gedaan heeft. Liz wordt vastgebonden en Sam krijgt zweepslagen van hem. Voor hij haar kan aanranden, weet Liz los te komen en hem door het raam naar buiten te schieten.
Een tijd later lijkt alles over. Liz is een houtzagerij begonnen en lijkt gelukkig met haar dochter Sam. Maar een sheriff blijkt op zoek naar haar voor de moord op Frank. Voor ze Liz/Joanna redde blijkt ze de pooier Frank vermoord te hebben. Als Liz geboeid op een boot het water oversteekt, laat ze zichzelf in het water vallen en verdrinkt.
Jaren later is de houtzagerij van Liz' dochter Sam. Ze herinnert zich haar moeder als een strijdbare vrouw en vertelt dat ze altijd het gevoel heeft gehad dat haar moeder over haar waakt.
Rolverdeling
|||Liz / Joanna |- |||Joanna |- |||De Dominee |- |||Samuel |- |||Anna |- |||Frank |- |||Sam |- |||Elizabeth Brundy |- |||Eli |- |||Matthew |- |||Wolf |- |||Sally |- |||Sheriff Zeke |- |||Vader van Eli |- |||Nathan |- |||Abigail |- |||Man in duel
Achtergrond Productie Koolhoven vertelde in een interview met het NRC Handelsblad dat hij altijd al een western heeft willen maken. Hij zei altijd fan te zijn geweest van spaghettiwesterns, maar dat het behouden van een Nederlandse invalshoek belangrijk voor hem was. Bovendien putte hij inspiratie uit zijn gelovige opvoeding. Hij heeft ruim drie jaar aan het scenario gewerkt en schreef hoofdzakelijk in zijn eentje. Daarna liet hij het Nederlandse scenario vertalen.VPRO Cinema: Martin Koolhoven over Brimstone VPRO Cinema, 3 januari 2017. Geraadpleegd op 9 januari 2017. Hij verwachtte een budget van tussen de acht en elf miljoen euro nodig te hebben en ging uit van een draaiperiode van 70 dagen.Koolhoven gaat bij nonnen langs voor Brimstone door D. van Unen, Sp!ts, 8 februari 2015. Geraadpleegd op 26 juni 2015. Gearchiveerd op 29 juni 2015. In mei 2011 maakte hij bekend te werken aan dit project.Nieuwe film van Martin Koolhoven heet Brimstone NU.nl, 2 mei 2011. Geraadpleegd op 26 juni 2015.
Op zoek naar acteurs, stuurde Koolhoven het scenario naar verschillende agentschappen, maar aanvankelijk kreeg hij geen aandacht."Martin Koolhoven: Een film als Brimstone bestaat nog niet" filmpjekijken.nl, 7 februari 2015. Geraadpleegd op 20 september 2015. Hij huurde een Engelse castingdirector in (Des Hamilton) die het scenario bij de grote agenciey's in de Verenigde Staten neerlegde; Koolhoven werd binnen 24 uur teruggebeld door geïnteresseerden. In de herfst van 2014 werd het project grootschalig opgepakt door Hollywood en na de bekendmaking van de cast in februari 2015 wist producent Els Vandevorst op het internationaal filmfestival van Berlijn verscheidene financiers aan te trekken.‘Een western is wat ik écht wilde’ door Coen van Zwol, NRC Handelsblad, 13 februari 2015. Geraadpleegd op 26 juni 2015. Het hoge budget dankte Koolhoven aan de naamsbekendheid van zijn cast, maar hij wilde wel controle houden over de eindmontage van de film.
Aanvankelijk liet Koolhoven weten dat hij verwachtte dat de opnamen zouden beginnen in de zomer van 2014 in onder andere Canada, maar de financiering duurde uiteindelijk langer.Martin Koolhoven moet opnames western uitstellen NU.nl, 16 augustus 2014. Geraadpleegd op 26 juni 2015. In februari 2015 werd de cast onthuld. Verwacht werd dat de film af zou zijn in mei 2016.
Uiteindelijk gingen de opnamen in juni 2015 van start in Duitsland. In deze maand kwam ook het nieuws dat Dakota Fanning en Kit Harington de rollen zouden overnemen van respectievelijk Mia Wasikowska en Robert Pattinson.Game of Thrones-acteur Kit Harington in film Martin Koolhoven NU.nl, 24 juni 2015. Geraadpleegd op 26 juni 2015. Fanning werd al eerder benaderd voor de hoofdrol, maar kon aanvankelijk vanwege haar medewerking aan andere projecten de rol niet accepteren. Omdat er werd geschoven met de draaiperiode, accepteerde ze in juni 2015 de rol alsnog. Een beoogde release werd gegeven voor het najaar van 2016."Thriller Brimstone najaar 2016 in de bioscoop" NU.nl, 2 juli 2015. Geraadpleegd op 20 september 2015. Later volgden er nog opnamen in Spanje, Oostenrijk en Hongarije.
Fanning prees in een interview met VPRO Cinema het "in detail uitgewerkte" script en omschreef Koolhovens regiestijl als "zeer direct".Venetië 2016: Brimstone VPRO Cinema Venetië Report: dag 4, 4 september 2016. Geraadpleegd op 9 januari 2017.
De realistische weergave van geweld in de film is Koolhovens reactie op het "cartooneske Hollywood-geweld" waarin een exploderend hoofd bijna grappig aandoet: "Het karikaturiseren van geweld is denk ik niet goed. Als je eerlijk bent over geweld, zie je ook wat het doet met een mensenleven." Koolhovens realisme bestaat onder meer uit een scène waarin een personage van achteren een kogel in zijn hoofd krijgt, waarop diens oog rood wordt: "Ik had uitgezocht wat er gebeurt als een kogel van achteren tegen je oog aantikt, nou, dat dus."Max Moszkowicz, 'Martin Koolhoven: "Ik ben het Hollywood-geweld beu."' Nieuwe Revu, 13 januari 2017, online. Geraadpleegd op 18 januari 2017.
Muziek
De originele filmmuziek werd gecomponeerd door Tom Holkenborg, beter bekend als Junkie XL. Hij werd hiermee gevraagd omdat Koolhoven zeer enthousiast was over een van zijn vorige werken Black Mass. Inspiratie voor deze film haalde hij voornamelijk uit de muziek Passacaglia in c-mineur van Johann Sebastian Bach. De muziek werd opgenomen in Brussel door een orkest onder leiding van Gavin Greenaway.Soundtrack Brimstone: Tom Holkenborg De Wereld Draait Door, 11 januari 2017. Geraadpleegd op 13 januari 2017.
Ontvangst Vanaf 3 september 2016 werd Brimstone op een aantal internationale filmfestivals vertoond in Venetië, Toronto en Londen. De film was opvallend genoeg om besproken te worden, waarbij niet vaak een relatie met andere westerns werd gelegd, wel met de protestantse wortels van Nederland. Op 12 januari 2017 volgde de Nederlandse première. De ontvangst in de Nederlandse filmkritiek was unaniem positief, de Nederlandse critici hadden de beschikking over meer begeleidende interviews met de regisseur dan de eerdere recensenten en maakten vaak melding van de door hem genoemde inspiratiebron The Night of the Hunter, soms aangevuld met een vergelijking met de spaghettiwesterns van Sergio Leone.
Internationaal In een artikel dat een interview met de regisseur combineert met een recensie, spreekt Xochitl Pena van de Amerikaanse The Desert Sun van een 'donkere en aangrijpende' western met een 'boeiend en angstaanjagend' verhaal.Xochitl Pena, Brimstone is a dark and thrilling western. The Desert Sun, 13 januari 2017, online. Geraadpleegd op 18 januari 2017. Citaten luiden origineel: "dark and thrilling western", "riveting and haunting story". Gearchiveerd op 8 december 2022. Pena signaleert enkele overeenkomsten met de stijl van Quentin Tarantino: een sterke vrouw als protagonist, het onomwonden geweld en de niet-chronologische vertelwijze. Het grote verschil is evenwel dat in Brimstone de beeldtaal en de actie sterker zijn dan de dialogen.Pena (2017), online