Janneke Stegeman (Woudenberg, 1980) is een Nederlandse theoloog, gespecialiseerd in het Oude Testament. Als voormalig Theoloog des vaderlands mengt ze zich actief in het publieke debat. Haar belangrijkste interesses gaan uit naar bevrijdingstheologie, postkoloniale theologie en indecent theology, een onderzoeksgebied dat zich richt op uitsluiting en machtsmisbruik op basis van geslacht of gender.
Loopbaan Janneke Stegeman promoveerde in 2014 aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) op het proefschrift Decolonizing Jeremiah: Narratives, Conflict and Identity in Religious Tradition. Voor dit onderzoek woonde en werkte ze anderhalf jaar in Jeruzalem. Ze werkt sindsdien als publiek theoloog, bij onder meer het debatcentrum De Nieuwe Liefde in Amsterdam. Ze was enkele jaren coördinator van het Emoena-programma van de Vrije Universiteit, dat leiderschap, diversiteit en zingeving samenbrengt. Ze is als docent 'oude bronnen' verbonden aan de Fontys hogeschool.
Stegeman werd in 2016 tijdens de zesde editie van de Nacht van de Theologie de eerste vrouwelijke 'Theoloog van het jaar' en mocht zich vervolgens een jaar lang 'Theoloog des vaderlands' noemen. "Ik hou van conflict", zei ze in een interview na die verkiezing. "In de kerk worden discussies veelal gesmoord om de lieve vrede maar te bewaren. Alles moet mooi en glad zijn. Iedereen moet het eens zijn met elkaar. Het christendom is veel te bang voor conflict." Die angst voor conflict leidt er volgens haar onder andere toe dat door de kerken aan kwetsbare groepen – zoals homo's – geen recht wordt gedaan.
Stegeman besloot haar jaar als Theoloog des Vaderlands met een pamflet: Alles moet anders. Daarin betoogt ze dat witte Nederlanders zich vaak niet bewust zijn van hun privilege. Dat kwam haar op felle kritiek te staan van platforms als GeenStijl. Volgens het Nederlands Dagblad deed ze in deze functie wat de bedoeling was: "Als theoloog een serieuze gesprekspartner zijn in het publieke debat."
In januari 2018 was Stegeman hoofdredacteur van de glossy Nieuwheilig.nu. Daarin nam ze zelf het hoofdinterview met Sylvana Simons voor haar rekening. De strijd voor gerechtigheid, diversiteit en kwetsbaarheid, gedreven door 'heilige woede', speelt in diverse bijdragen een belangrijke rol. In meer orthodox-christelijke hoek waren de reacties fel: "Je voelt het hier en ook elders in het blad: je bent er onder mensen die eensgeestes zijn, die van zichzelf weten dat ze aan de goede kant staan, die eigenlijk ook allang weten wat heilig is: hun eigen sociale inzet, hun eigen politieke voorkeur. En als God daar een rol bij wil spelen, dan is Hij van harte welkom. Maar zo niet, dan doen ze het desnoods zonder God."
Met neerlandicus Saskia Pieterse schreef Stegeman het in 2025 verschenen boek Uitverkoren: Hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt. Het tweetal betoogt hoe het Nederlandse positieve zelfbeeld nauw verweven is met ideeën van calvinistische superioriteit, het protestants kolonialisme en de racialisering van anderen (Joden, inheemse volken). Uitvoerig gaan de auteurs in op de christelijke religieuze wortels van dit zelfbeeld. Daarbij staan ze kritisch tegenover de calvinistische traditie zoals vormgegeven door diverse theologen en staatsmannen, waaronder Abraham Kuijper.
Christelijk activisme Janneke Stegeman is sinds 2024 voorzitter van Kairos-Sabeel Nederland, een organisatie die zich wil inzetten voor een 'rechtvaardige vrede' tussen Palestijnen en Israëliërs. De stichting richt zich op belangenbehartiging en verspreiding van kennis. Eerder richtte Stegeman de actiegroep Christelijk Collectief op, dat regelmatig geweldloze en/of burgerlijk ongehoorzame acties uitvoert die in kerkelijke kringen stof doen opwaaien. Het collectief is sinds oktober 2023 verbonden aan Kairos-Sabeel.
Zo voerde het Christelijk Collectief in april 2024 actie in de lobby van de Tweede Kamer en in het partijbureau van de ChristenUnie in Amersfoort. De acties richtten zich op het herdenken van slachtoffers in Gaza en het bekritiseren van de Nederlandse politieke steun aan Israël. Stegeman nam zelf niet deel aan deze acties. Beide acties werden door de politie beëindigd omdat het wettelijk niet is toegestaan om op deze plekken te demonstreren. In november en december 2024 organiseerde Christelijk Collectief samen met Justice Now, onderdeel van Extinction Rebellion, tweemaal een protest bij het kantoor van Christenen voor Israël in Nijkerk. Ook hieraan nam Stegeman niet deel. Activisten hingen spandoeken op, schreven teksten op de muren en het plaveisel en probeerden het Amnesty-rapport, dat documenteert hoe Israël in Gaza genocide pleegt, met behangerslijm op de ramen van het gebouw te plakken.
Christenen voor Israël veroordeelde de acties en stelde dat haar medewerkers zich hierdoor geïntimideerd voelden. Vijf van de activisten stonden in 2025 voor de rechter en werden veroordeeld tot voorwaardelijke geldboetes. De actie leidde bovendien tot kritiek van tientallen predikanten en ambtsdragers op de behoudende flank van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Zij riepen op tot het verbreken van de banden van die kerk met Kairos-Sabeel. De PKN gaf hieraan geen gehoor.
Bibliografie Heb je hem weer: 24 preken voor sceptici en andere gelovigen, Van Gennep 2017 Alles moet anders! Bevrijdingstheologie voor witte Nederlanders, KokBoekencentrum 2019 Uitverkoren: Hoe Nederland aan zijn zelfbeeld komt, Athaneum 2025
Categorie:Nederlands theoloog Categorie:Christelijk links