Het rijtuigtype GC, later GCI (Grande Capacité et Intercirculation), is een voormalige serie van 2876 houten spoorwegrijtuigen van de Belgische Staatsspoorwegen voor binnenlands verkeer, gebouwd in de jaren 1890-1911 en in actieve dienst tot 1965. thumb|Rijtuig voor eerste en tweede klasse met twee open eindbalkons thumb|Twee houten GCI-rijtuigen vernietigd bij treinongeluk te Schaarbeek, 15 februari 1904 thumb|Stoomtrein met GCI-rijtuigen in station Brussel-Zuid, 1957
Beschrijving GC was een Frans- en Nederlandstalige afkorting voor Grote Capaciteit, verwijzend naar de relatief grote capaciteit van rond de 96 zitplaatsen (in de derde klasse). Wegens de lengte van bijna 13 meter en het gewicht van 19,5 ton waren de rijtuigen geen tweeassers zoals hun voorgangers, maar waren de houten wagenbakken op een drieassig stalen onderstel gebouwd om de asdruk te reduceren. Een deel van de rijtuigen had aan een of beide uiteinden een klein open balkon. Elk compartiment (coupé) had eigen zijdeuren en over de gehele lengte van het rijtuig liepen treeplanken aan beide zijden. De rijtuigen 1e en 2e klasse hadden zes compartimenten, de rijtuigen 3e klasse acht bij dezelfde rijtuiglengte, zodat het zitcomfort daar geringer was. Elk compartiment had houten zwaaideuren naar buiten en houten schuifdeuren in het interieur.
Vanaf 1901 werd een interne midden- of zijgang toegevoegd, waardoor het personeel zich tussen coupés kon verplaatsen zonder tijdens het rijden buitenom via de treeplanken en compartimentsdeuren van het rijtuig te moeten klimmen. Het betekende een beperking van het aantal zitplaatsen van 96 tot 80. Men kon van het ene rijtuig naar het andere overstappen door middel van houten kopdeuren en ijzeren voetovergangen. Hierbij werd de letter I aan de typebenaming toegevoegd, staande voor Intercirculation (Nederlands: binnencirculatie), zodat dit materieel vooraan GCI heette.
Aantallen De rijtuigen werden van 1890 tot 1911 geleverd; een aantal bijbehorende bagagerijtuigen is tot in 1921 gebouwd. In totaal zijn door tal van Belgische treinfabrikanten 2876 rijtuigen afgeleverd aan de Chemins de fer de l'État Belge. Vanaf 1926 waren zij eigendom van de toen opgerichte Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen (NMBS). De laatste rijtuigen werden in 1965 uit de reguliere dienst genomen.
Tweede leven Verreweg de meeste rijtuigen zijn gesloopt. Een klein deel van de vloot heeft een tweede leven gekregen als museummaterieel. Toen de NMBS in 1973 de nog resterende exemplaren van de hand deed, maakten diverse toeristische spoorwegen daar gebruik van. Het spoorwegmuseum Train World in station Schaarbeek bezit een exemplaar en ook zijn GCI-rijtuigen aanwezig bij de Chemins de Fer à Vapeur des 3 Vallées en de Stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs, in Nederland bij het Museum Buurtspoorweg en in Luxemburg bij Train 1900. Ook bij de Stoomtrein Goes - Borsele hebben van 1973 tot 1985 GCI-rijtuigen dienstgedaan, waarvan enkele zijn verkocht aan de CFV3V.
NMBS-nummer Fabriek Bouwjaar In dienst bij Opmerking Afbeelding 96638 CFV3V AB 91854 SA des Forges et Ateliers de Seneffe 1908 MBS AB49 Rijtuig 2e klasse met een compartiment 1e klasse1 open balkonOngerestaureerd 125px125px 910011921 Train World AD 91900 Ragheno 1921 Train 1900 1 open balkon 125px 91919 CFV3V B 94539 Charles Allard Chatelineau 1908 Train 1900 94806 La Brugeoise et Nicaise & Delcuve 1914 CFV3V 1 open balkon 95572 Compagnie Centrale de Construction 1910 CFV3V 1 open balkon 95613 Ateliers de Nivelles CFV3V C 95703 Compagnie Centrale de Construction 1910 MBS C46 1 open balkon 125px125px B 96544 Ragheno 1904 Train 1900 C 96626 Stoomtrein Dendermonde-PuursStoomtrein Dendemond-Puurs: GCI-rijtuigen. Gearchiveerd op 30 januari 2023. gerestaureerd 125px C 96556 Stoomtrein Dendermonde Puurs wordt gerestaureerd (2022) C 96669 Stoomtrein Dendermonde-Puurs Ongerestaureerd 125px C 96704 Les Ateliers du Roeulx 1909 MBS C47 125px 96715 CFV3V C 96819 Ragheno 1905 MBS C48 125px D 98789 Ateliers de Monceau-sur-Sambre A. Germain 1921 MBS D58 Bagagerijtuig1 open balkon en dakkoepelVoormalig nummer GCI 40465Ongerestaureerd 125px 99132 Atelier Germain 1921 CFV3V Bagagerijtuig1 open balkon en dakkoepel 125px
Categorie:Belgisch spoorwegmaterieel L