thumb|Het lesbische café Vivelavie in Amsterdam thumb|Homobar Stonewall Inn in New York Homohoreca omvat cafés, bars, clubs, discotheken en ook wel restaurants die specifiek gericht zijn op homoseksuele, lesbische, biseksuele en transgenderklanten. Met de term "homo" worden in dit verband dus lhbt-mensen bedoeld.
Homobars speelden een belangrijke rol binnen de ontwikkeling van de cultuur rondom homoseksualiteit. Ze behoorden tot de weinige plekken waar lhbt-ers elkaar konden ontmoeten. Met de opkomst van internet en de toegenomen acceptatie van lhbt binnen de westerse landen is de invloed van de homohoreca verminderd. Op plaatsen waar geen homobars of -clubs zijn worden door sommige horecagelegenheden speciale evenementen ("gay nights") gehouden.
Kenmerken Homozaken kunnen sterk variëren in grootte: van kleine cafés, kroegjes of pubs met enkele zitplaatsen tot zeer grote discotheken en (nacht)clubs met verschillende etages en dansvloeren. De verkoop van drank (waaronder alcoholische dranken) is het primaire verdienmodel. Net als bij elk café worden homobars gebruikt als ontmoetingsplaats waar bezoekers elkaar kunnen spreken en waar potentiële liefdes- of sekspartners elkaar kunnen treffen.
Homohorecazaken hoeven zich niet altijd als zodanig te presenteren. Om discretie van de bezoekers te waarborgen is de buitenkant dan neutraal, waarbij naar lhbt herleidbare symbolen ontbreken. Deze cafés zijn dan vooral bekend door mond-tot-mond reclame. Andere cafés profileren zich nadrukkelijk als homobar, vaak door het uithangen van de regenboogvlag, die sinds de jaren negentig wereldwijd symbool voor de homobeweging is geworden.
Soms is de toegang beperkt tot een geslacht. Een man is dan niet welkom in een vrouwencafé en wordt soms al aan de deur geweigerd. Andere kennen strikte kledingvoorschriften, zoals homobars gericht op leerfetisjisme of bdsm, waar doorgaans geen vrouwen worden toegelaten. Dergelijke zaken beschikken vaak ook over een darkroom.
Teruggang Zowel in Nederland als bijvoorbeeld Engeland is het aantal homo-uitgaansgelegenheden sinds de jaren negentig sterk teruggelopen, wat ook voor discotheken in het algemeen geldt. Als oorzaken worden genoemd dat mensen tegenwoordig minder zouden uitgaan omdat ze online kunnen daten, beter op hun gezondheid letten, meer met hun carrière bezig zijn en het leven en uitgaan in grote steden duur is geworden.John Lucas, Gay Nightlife Is Dying and Grindr and Gentrification Are to Blame op Vice.com, 27 juli 2016.
Homo's gaan ook vaker samen met heterovrienden uit, terwijl ze voor seks eenvoudig kunnen afspreken via internet of een gespecialiseerde app als Grindr. Ook speelt mee dat homo-uitgaansgelegenheden vaak niet zijn meegegaan in de ontwikkeling van de popmuziek en steeds commerciëler zijn geworden.
Daarnaast zou de toenemende acceptatie van homoseksualiteit en afgenomen discriminatie van invloed zijn op het aantal homobars. Het magazine Entrepeneur plaatste in 2007 het fenomeen homobar (samen met tweedehands boekwinkels, kranten en muziekwinkels) op een lijst van zaken die binnen 10 jaar zouden verdwijnen.
In Londen liep het aantal lhbt-uitgaansgelegenheden terug van 124 in 2006 tot 56 in 2020. In de Verenigde Staten is het aantal homozaken sinds 2010 met 40% gedaald tot ongeveer 800.HuffPost: Gay Bars Around The World Facing Collapse Amid Coronavirus Pandemic 13 mei 2020. Gearchiveerd op 19 april 2023.
Na de schietpartij in gayclub Pulse in Orlando op 12 juni 2016, waarbij 49 bezoekers om het leven kwamen, keerde het tij en realiseerden veel lhbt-ers zich hoe belangrijk het is om een eigen plek te hebben waar je jezelf kunt zijn en gelijkgestemde mensen kunt ontmoeten.Zie bijv. Rijnmond.nl: Dit is het geheim van de succesvolle gayclub Ferry: billenwedstrijden, burgers en dragqueens , 17 juni 2022. Gearchiveerd op 6 juni 2023.
In Amsterdam was er tussen 2010 en 2015 nog een aanzienlijke daling van het aantal homo- en lesbische horecazaken, maar nadien bleef het aantal tot en met medio 2025 stabiel. Wel deden zich verschuivingen voor, waarbij zaken in oude concentratiegebieden als de Warmoesstraat, de Zeedijk en de Amstel verdwenen, maar er in de Reguliersdwarsstraat en meer buiten de binnenstad nieuwe zaken bij kwamen.Roze uitgaan in Amsterdam: Aantal homo- en lesbische zaken al 10 jaar stabiel, 1 augustus 2025.
Geschiedenis Plaatsen waar homoseksuelen samen komen bestaan al eeuwen. Er zijn uit de 17e eeuw verschillende beschrijvingen bekend van cafés en bars in diverse Europese steden specifiek voor homoseksuelen of waar homoseksuele klanten werden getolereerd. In de 18e eeuw waren er bijvoorbeeld kroegen voor sodomieten in Parijs, Londen en Den Haag. Ook in Amsterdam waren er vóór 1730 al enkele van dergelijke herbergen, de zogeheten lolhuizen, zoals Het Serpent aan de vroegere Vismarkt en de herberg van Jan Raetes van Riesenbeek in de Prinsenhofsteeg.L.J. Boon, I. Schöffer, 'Dien godlosen hoop van menschen'. Vervolging van homoseksuelen in de Republiek in de jaren dertig van de achttiende eeuw, De Bataafsche leeuw, Amsterdam 1997, p. 128-130. Voor de Zuidelijke Nederlanden zijn dergelijke zaken niet bekend.
In Londen waren er meerdere Molly-houses, met als bekendste die van Mother Clap: een "populair etablissement waar mannen seks hadden, zich als vrouwen verkleedden en schijnhuwelijken voltrokken."Wannes Dupont, Elwin Hofman & Jonas Roelens (red.), "Verzwegen verlangen. Een geschiedenis van homoseksualiteit in België", Antwerpen 2017, p. 100-101 In 1810 werden bij het Londense café White Swan diverse mannen opgepakt en beschuldigd van sodomie. Acht mannen, waaronder John Hepburn en Thomas White, werden veroordeeld en geëxecuteerd. In het café zouden ook homohuwelijken zijn voltrokken.
Het is niet duidelijk of dergelijke zaken als homobar in moderne zin kunnen worden aangemerkt. In Cannes in Frankrijk werd de eerste homobar geopend in 1885 en in Berlijn zouden rond 1900 al veel van dergelijke bars aanwezig zijn. De eerste moderne homobars in Groot-Brittannië en Nederland ontstonden in het eerste kwart van twintigste eeuw.
Amsterdam
thumb|150px|links|The Empire aan de Nes In Amsterdam werden de eerste homobars geopend aan het begin van de twintigste eeuw. De meest bekende bar The Empire (aan de Nes) werd in 1911 geopend en bestond tot aan het einde van de jaren dertig. De oudste nog bestaande lhbt-bar is café 't Mandje aan de Zeedijk, die in 1927 door Bet van Beeren werd geopend en na een sluiting in 1982 in 2008 weer heropend werd.
Na de Tweede Wereldoorlog accepteerde het Amsterdamse bestuur het bestaan van homobars. Vooral in de jaren zestig steeg het aantal snel, met name geconcentreerd rondom een aantal straten. In tegenstelling tot in andere landen leidde deze opkomst niet tot het ontstaan van wijken waarin homoseksuelen ook woonden en samenleefden (zoals de Gay Villages in de Verenigde Staten). De belangrijkste straten met homobars waren de Kerkstraat (vanaf 1950), na 1980 opgevolgd door de Reguliersdwarsstraat, waar café April en danscafé Havana de bekendste uitgaansgelegenheden waren. Andere homostraten zijn de Zeedijk en Amstel. Aan de Warmoesstraat werd in 1955 het eerste café geopend gericht op de leersubcultuur.
In 1982 waren er in Amsterdam 62 bars en cafés, 4 sauna's, 10 restaurants, 14 hotels en 10 sekshuizen gericht op homoseksuelen. Dit was een kwart van het totale aantal homo-uitgaansgelegenheden in Nederland. In Amsterdam is de homohoreca meer op toeristen gericht en meer commercieel van aard, elders in het land waren de ontmoetingsplaatsen vaak op meer ideële basis vanuit het COC opgezet.Tielman, Rob, Homoseksualiteit in Nederland: Studie van een Emancipatiebeweging, Meppel 1982, p. 234. In de gids "Amsterdam in je kontzak" uit 1984 worden ongeveer 45 homobars en 8 homoclubs genoemd. Het grote en gevarieerde aanbod van homo-uitgaansgelegenheden droeg bij aan de positie van Amsterdam als homohoofdstad. In 2001 opende in Amsterdam Habibi Ana, het eerste Arabische homocafé ter wereld.
Antwerpen In Antwerpen bevond zich sinds de jaren zeventig een concentratie van zo'n 10 homokroegen in de Van Schoonhovenstraat, vlak bij het Centraal Station, met in de nabije omgeving nog eens een aantal bars, sauna's en erotiekwinkels.Stad Antwerpen: Beleidsnota 'Holebi's in de stad Antwerpen', 24 mei 2004, p. 6. Gearchiveerd op 15 april 2023. Enkele bekende bars in de Van Schoonhovenstraat waren Twilight, Borsalino, XL, De Bazar, (New) Queens, Moustache, Fifty Fifty, Body Boys, Scaramouche en Valentino. Dit waren voornamelijk bruine kroegen waar men moest aanbellen om toegelaten te worden. Dit soort zaken werd steeds minder populair en ook heropeningen en een gezamenlijk straatfeest konden het tij niet keren, zodat in 2014 alle homobars uit deze straat verdwenen waren.Gaybars.eu: Het einde van de Van Schoonhovenstraat, 19 oktober 2011
Sinds begin jaren negentig openden elders in de stad nieuwe holebicafés, zoals het Hessenhuis, Popi, Que Pasa, DeLux en Den Draak, het café van holebi-organisatie Het Roze Huis.ZiZo Online: Red&Blue-manager roept op holebihoreca te steunen, 18 juni 2016. Gearchiveerd op 7 augustus 2017. Om te dansen was er vanaf de jaren tachtig in de Van Schoonhovenstraat de homodancing Marcus Antonius.Gaylive.be: Oproep: Marcus Antonius revival in Antwerpen, 26 mei 2006. Gearchiveerd op 19 april 2023. Na de sluiting daarvan begin jaren negentig, kon men vanaf 1997 terecht in de grote homodiscotheek Red & Blue, waar in 2005 de D-Club in station Antwerpen-Noord bij kwam.De Morgen: Homo's fuiven het liefst in Antwerpen, 5 november 2005. Deze laatste sloot eind 2013, Red & Blue werd begin 2017 omgevormd tot een gemengde uitgaansgelegenheid.
Berlijn thumb|Homo-uitgaansgelegenheid Eldorado aan de Motzstraße in Berlijn (foto uit 1932) In Berlijn had zich al eind 19e eeuw een uitgebreid, maar nog ondergronds homoleven ontwikkeld dat in de jaren twintig van de 20e eeuw was uitgemond in meer dan 100 cafés, bars en clubs voor homoseksuele mannen en lesbische vrouwen. Vele bevonden zich in de omgeving van de Nollendorfplatz.NYTimes.com - Gayer than Gay Paris Een van de bekendste homo-uitgaansgelegenheden was Eldorado aan de Motzstraße, waar ook notabelen kwamen om de travestie-optredens te zien.
Nadat de nationaalsocialisten aan de macht waren gekomen beval Hermann Göring op 23 februari 1933 alle uitgaansgelegenheden te sluiten die "ter bevordering van onzedelijkheid misbruikt werden", in het bijzonder degene die als ontmoetingsplaatsen dienden voor "die kringen die de tegennatuurlijke ontucht aanhangen". Slechts een handvol zaken werd niet gesloten - zij dienden om een grotere greep op de homoscene te kunnen houden.
Gent In de stad Gent zijn er sinds de jaren vijftig in totaal waarschijnlijk zo'n 40 homobars geweest, met namen als Peter Pan, Bijou, Paradox en Cherry Lane. Aanvankelijk hadden ze een gesloten karakter en was alleen aan een lamp te zien of ze open waren. Pas rond het jaar 2000 kregen de gaycafés in Gent een open en herkenbaar karakter. In de jaren twintig van de 21e eeuw gingen queer jongeren steeds vaker naar reguliere uitgaansgelegenheden, waardoor in de gaycafés alleen een ouder publiek overbleef en deze zaken niet meer rendabel waren.De Morgen: ‘Plots kwamen enkele mannen ons vragen of wij ons gedrag normaal vonden’: hoe veilig en bruisend is het Gentse queerleven nog?, 5 augustus 2026
Zodoende verdwenen uiteindelijk alle Gentse gaycafés: Barrazza werd een regulier café, Abacho een silent disco, A-Pluss was in 2019 gesloten en als laatste sloot queerbar Blond in 2024. Voor een jonger lhbt-publiek zijn er in Gent nog wel een diversiteit aan queerfeesten, die organisatorisch makkelijker realiseerbaar zijn. Als vaste ontmoetingsplekken zijn er voorts nog de lhbt-boekhandel Rokko, waar gelegenheid is om koffie te drinken, en het nieuwe regenbooghuis Magenta.
Groningen thumb|150px|left|De voormalige homodisco Golden Arm in Groningen