thumb|De verdwenen Paarlemoergang (Jacques Carabain, 1894-97) thumb|Koer van de Voermansgang (Jacques Carabain, 1895) miniatuur|De Sint-Jakobsgang (Léon van Dievoet, 1939) thumb|Ooievaarsstraatje
Dit is een lijst van gangen (Frans: impasses) in Brussel. Deze nauwe, doodlopende beluiken zijn typisch voor de stad en herbergden de arbeidersklasse. Op het hoogtepunt in de 19e eeuw waren er bijna 400 zulke gangen. Soms hebben ze een toegangshek of monden ze uit in een koer. In 1866 woonden er ongeveer 27.000 Brusselaars in zulke koertjes (ca. 20% van de stadsbevolking), in 1910 was dit al gedaald tot 10.600 (ca. 5%).
Bestaande gangen De meeste overgebleven gangen hebben een officiële straatnaam, maar niet altijd. Nederlands Brussels Frans Bijzonderheden Bobijngang Impasse de la Bobine Ossengang Kalverdaensganck Impasse des Bœufs Tot 1851 was dit de gang van de kalverenweide, in het Frans frivool vertaald als Allée de la Danse des Veaux. Borgendaalgang Impasse du Borgendael Lokaal en museum van het Groot Koninklijk Serment van Sint-Joris der Kruisboogschutters. Bloemenmeisjesgang Impasse de la Bouquetière Een van de weinige nog bewoonde gangen. Geschenkengang Impasse des Cadeaux Liedjesgang Impasse des Chansons Paternostergang Impasse du Chapelet Paardgang Keigelstrotje Impasse du Cheval Hanegang Impasse du CoqKramersgangImpasse des Merciers Kuipgang Impasse de la CuveVroeger Impasse du Poivre in het Frans Oudijzergang Impasse de la Ferraille Getrouwheidsgang Zondebokstrotje Impasse de la Fidélité Bevat een nis met Jeanneke Pis. Violiergang Impasse de la Giroflée Aalbessengang Impasse des Groseilles Oestersgang Mosselgat Impasse aux Huîtres Voormalige losplaats voor mosselboten. Brillengang Impasse des Lunettes Kleine brillengang Petite impasse des Lunettes Madrillegang Madrille straetjen Impasse Madrille In de 17e eeuw gebouwd door de heer Madril(le). Matrozengang Impasse des Matelots Roostergang Impasse du Gril Ambachtengang Impasse des MétiersVroeger Impassz de la Grille in het Frans Peterseliegang Impasse du Persil Vachtgang Impasse Poils Poppegang Draeckenganck Impasse de la Poupée Hier situeert een stadslegende de plaats waar Sint-Gorik de draak doodde. Later kwamen er speelgoedmakers. Voorzienigheidsgang Impasse de la Providence Vierpondengang Impasse des Quatre-Livres Omwentelingsgang Impasse de la Révolution Ronsmansgang Impasse Ronsmans Naar de vroegere eigenaar. Voermansgang Impasse du Roulier Sint-Jakobsgang Impasse Saint-Jacques, vroeger Allée du Potage Sint-Niklaasgang Impasse Saint-Nicolas Leidt naar Au bon vieux temps. Sint-Petronillagang Impasse Sainte-Pétronille of Porte des Roses Leidt naar het Koninklijk Poppentheater Toone. Sint-Sebastiaansgang Impasse Saint-Sébastien Sint-Ursulagang Impasse Sainte-Ursule Schuddeveldgang Impasse Schuddeveld Leidt naar het Koninklijk Poppentheater Toone. Vliergang Impasse du Sureau Ossekopgang Impasse de la Tête de Bœuf Rozendal Impasse du Val des Roses Van Hoetergang Impasse Van Hoeter Warschaugang Impasse de Varsovie, vroeger Allée des Polonais Glazenmakersgang Impasse des VitriersSlakkengangCaricollengangImpasse des Escargots
Verdwenen gangen (publ. Bruxelles à travers les âges (1884) Enkele gangen die niet langer bestaan: Nederlands Brussels Frans Bijzonderheden Afbeelding Deneubourggang Impasse Deneubourg Verdwenen in 1960. Hellegang Impasse d'Enfer Gepubliceerd in "Bruxelles à travers les âges": Maison de la rue Cantersteen N°26 avec l'entrée des impasses de la pervenche et de l'enfer.Dessin original de E. Puttaert 100px Vertinnersgang Impasse de l'Étameur Setting voor de roman Vergeten straat van Louis Paul Boon (1946). Parelmoergang Peerlemoergang Impasse de la Perle d'Amour De Franse vertaling was fonetisch i.p.v. inhoudelijk. Verdwenen in 1957/1960.Quartier du Deuvelshoek, couloir nord de l'impasse de la Perle d'Amour door Jacques Carabain 100px Wekkergang Impasse du Réveil Verdwenen in 1960. Snoeimesjesgang Impasse de la Serpette Schoenmakersgang Impasse des Souliers Verdwenen rond 1950., "Proletarische wooncultuur in de 19de eeuw: de Schoenengang in de Brusselse Marollenwijk", in: Tijdschrift voor geschiedenis van techniek en industriële cultuur, 1988, nr. 24, blz. 9‐18 Schipgang Impasse du Navire Verdwenen in 1970. Karregang Uitbraakhaard van de choleraepidemie van 1866. Regenbooggang Impasse de l'Arc-en-ciel Aquarel van Jacques Carabain uit reeks over Brussel: Koer van de Regenbooggang 100px Maagdenpalmgang Impasse de la Pervenche Aquarel van Jacques Carabain uit reeks over Brussel: Maagdenpalmgang en Hellegang in de Kandersteen [sic] 100px Iepgang Bummelgang Landbouwersgang Impasse de la Pie Impasse Saint-Victor Impasse Sainte-Véronique Verdwenen in 1948. Impasse des Ardoises Verdwenen in 1956. Impasse de la Barbe Verdwenen in 1960. Impasse du Bélier Impasse Bullinckx Impasse du Carrossier Impasse du Coffy of des Éperonniers Verdwenen in 1959 na de brand in cinema Agora. Impasse des Corporateurs Impasse du Coutelier Impasse de la Faucille Impasse du Fauconnier Impasse de l'Infirmerie Impasse du Laboureur Impasse de la Lampe Impasse de la Maison Rouge Passage du Meunier Impasse Meert Impasse du Météore Impasse du Papier Verdwenen in 1969.
Nauwe stegen die geen gangen zijn Nederlands Frans Opmerkingen Ezelstraat Rue du Baudet Lollepotstraat Rue de la Chaufferette Terarkenstraat Rue Terarken Blindgemaakte verbinding met de Isabellastraat. Villa Hermosastraat Rue Villa Hermosa Leidde vroeger naar de Terarkenstraat via een verdwenen Jodentrap. Zeehondstraat Rue du Chien-Marin De Franse naam is een letterlijke (foutieve) vertaling van de Nederlandstalige naam. Ooievaarstraat Rue de la Cigogne Bloemenstraat Rue aux Fleurs Hérisstraat Rue Héris Vroeger "Walloeizepout" Kinnebakstraat Rue de la Mâchoire Rapenstraat Rue des Navets Paradijsstraat Rue du Paradis Naam Jezusstraat Rue du nom de Jésus Land van Luikstraatje Rue du Pays de Liège Sint-Annastraat Rue Sainte-Anne Eénmansstraatje Rue d'Une Personne Naar een stadslegende over een weddenschap van prins de Ligne. Vander Elststraat Rue Vander Elst Korte Violetstraat Petite rue de la Violette
Literatuur , Gangen in Brussel (= Brussel. Stad van kunst en geschiedenis, nr. 27), Brussel, 2008, 38 blz. , D'impasses op d'Huugstroet en doe ba de stameneis van vreuger en na, 2002 , , e.a., Le logement ouvrier dans l'impasse?, in: Les Cahiers de la Fonderie, nr. 6, 1989 , Estaminets des Marolles, Brussel, 1987 e.a., "Brussel. De Marollen. Anderhalve eeuw stadsvernieuwing", in: Wonen / TABK, 1985, nr. 21‐22, p. 10‐57 , Impasses des Marolles, Brussel, 1985 , Guide illustré de Bruxelles, Brussel, 1979 , p. 434 , Les rues disparues de Bruxelles, Brussel, 1976 , "Les impasses bruxelloises", in: Le folklore brabançon, 1934, nr. 79-80 , Dictionnaire historique des rues et places de Bruxelles, Brussel, 1857
Bronnen en noten
Categorie:Geschiedenis van Brussel Brussel, gangen