Brabantsedag

De Brabantsedag (voorheen Brabantse Dag) is een jaarlijks terugkerend evenement op de laatste zondag van augustus dat gehouden wordt in Heeze in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het hoogtepunt van deze dag is de cultuurhistorische optocht, de theaterparade, die door de straten van het dorp trekt. Zestien wagenbouwersgroepen kiezen uit een overkoepelend thema een eigen thema, waarover ze een huizenhoge wagen ontwerpen en bouwen. De thema’s hebben altijd een connectie met de geschiedenis van Brabant. Hierbij is het doelgebied het Groothertogdom Brabant, dus naast een stuk Noord-Brabant ook een groot gedeelte van België (Midden en Zuid-Brabant) maar ook bijvoorbeeld Maastricht en 's-Hertogenrade. Het doel is om het onderwerp op creatieve en eigentijdse wijze te verbeelden met behulp van een praalwagen, spel, muziek, dans, kleding en grime. De zestien wagens worden gemaakt van metaal, hout, plaatmateriaal, piepschuim, textiel en vele andere materialen. Ieder jaar laten de wagenbouwers innoverende technieken in hun wagens terugkomen. Het bouwen gebeurt in de zomermaanden juni, juli en augustus, maar de wagenbouwersgroepen zijn het hele jaar door actief bezig met de Brabantsedag. Deze optocht wordt live uitgezonden op Omroep Brabant. Hierbij kan tevens live gestemd worden voor de publieksprijs. Hiervoor dient de QR-code te worden gescand die tijdens de uitzending is te zien op het TV-scherm. De themabekendmaking vindt begin november plaats, waarna het brainstormen begint. Aan de parade doen jaarlijks zo'n 2000 figuranten mee, en wordt ondersteund door honderden vrijwilligers.

Geschiedenis In 1957 ontstond in herberg De Zwaan het initiatief voor de jaarlijkse Brabantse cultuurhistorische optocht, "Brabantse Dag". Een jaar later, op 7 september 1958, trok de eerste optocht door de straten van Heeze. Thema van de optocht was 'boerenovertrek'. Hoewel er veel bezoekers kwamen, was de optocht nog betrekkelijk kort. De tweede, met als thema 'Brabantse folklore met boerenbruiloft', was al groter en al snel werd er een speciaal comité opgericht om de organisatie van het evenement te verzorgen. Sindsdien 1958 is er ieder jaar een Brabantsedag georganiseerd, waarbij in piekjaren wel 60.000 toeschouwers aanwezig waren. De eerste jaren was de optocht een parade van oude ambachten. Doorgaans werden de wagens vormgegeven door achttien wagenbouwersgroepen. Lange tijd namen niet alleen groepen uit Heeze, maar ook uit andere plaatsen in Nederland en België deel. Vanaf de begintijd waren er naast de optocht exposities, muziekuitvoeringen en andere culturele presentaties op de Brabantsedag in Heeze. Steeds werd er door de organisatie gezocht naar een mix van kwaliteit en toegankelijkheid voor een groot publiek.

Halverwege de jaren zestig kreeg de optocht steeds meer een theatraal karakter, met historische taferelen en een centraal thema. In de jaren zeventig kreeg de Brabantsedag een meer ‘Groot-Brabants’ karakter doordat de inbreng vanuit België in het festival verder toenam. Vanaf de jaren tachtig had een verdere professionalisering van het festival plaats. De praalwagens ontwikkelden zich steeds meer tot decorstukken van een totaaltheater waarbij spel, zang, grime, kleding en dans belangrijk zijn. Door veel aandacht voor vernieuwing en innovatie ontwikkelde het festival zich tot een evenement voor jong en oud dat sterk in de Heezer gemeenschap is geborgd. Het is een evenement waar een zeer groot deel van de gemeenschap bij betrokken is. Een traditie die met de lepel ingegoten wordt en dan ook in het DNA van nagenoeg iedere Heezenaar zit. Vanaf 2018 is de Brabantsedag geen negendaags festival meer, maar wordt de focus op enkel de laatste zondag van augustus gelegd.

In 2020 ging de optocht voor het eerst in zijn geschiedenis niet door vanwege de uitbraak van het coronavirus. Omdat de Nederlandse regering alle evenementen tot 1 september had verboden, kon het evenement in het laatste weekend van augustus niet doorgaan. Het bestuur van de Stichting Brabantsedag maakte daarop bekend dat het voorgenomen thema 'Met verve' overeind bleef als thema voor de editie van 2021. Ook in 2021 kon de theaterparade geen doorgang vinden wegens coronamaatregelen. Het thema 'Met verve' werd doorgeschoven naar 2022.

Ambassadeurs Sinds 2008 had de Brabantsedag elke drie jaar een cultuurgezant welke optreedt op als ambassadeur van het evenement. Frank Lammers, Gerard van Maasakkers en Björn van der Doelen zijn allen cultuurgezant van de Brabantsedag geweest.

Sinds 2018 kent Brabantsedag Heeze de rol van ambassadeur. Een Brabantsedag ambassadeur wordt aangesteld voor onbepaalde tijd, dus niet meer voor 3 jaar, wat eerst het geval was bij de cultuurgezant. De ambassadeur draagt de Brabantsedag een warm hart toe, bezoekt de Brabantsedag minimaal eens per 2 jaar en promoot de Brabantsedag door het jaar heen als daar de mogelijkheid toe is. Ambassadeurs zijn muzikant Gerard van Maasakkers, muzikant Björn van der Doelen, auteur Wim Daniëls, commissaris van de Koning Ina Adema, rector magnificus (Tilburg University) Wim van de Donk, oud- PSV-directeur Toon Gerbrands, politica Madeleine van Toorenburg, acteur Mike Weerts, burgemeester Teun Heldens (Gemeente Heeze-Leende) oud-burgemeester Paul Verhoeven (Gemeente Heeze-Leende). miniatuur|Brabantsedag Heeze - 2019 - Vriendenkring Hopeloos

Betekenis voor Heeze & Immaterieel Erfgoed De Brabantsedag is een evenement waar een zeer groot deel van de gemeenschap bij betrokken is. Dit, samen met de wens de traditie van de Brabantsedag door te geven aan nieuwe generaties en het zo levensvatbaar houden voor de toekomst, heeft ertoe geleid dat de Brabantsedag Heeze in 2013 is opgenomen in de Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed Nederland.

Wagenbouwers De spil van de Brabantsedag wordt gevormd door 16 wagenbouwersgroepen en hun leden die jaarlijks de theaterparade vorm geven met hun creaties, spel en muziek. Wagenbouwersgroepen zijn ontstaan uit vriendengroepen, families of buurtschappen, waar ouderen, jongeren en kinderen iedere zomer werken aan wagen, attributen, spel en grime. De zestien wagenbouwersgroepen hebben samen circa 2000 deelnemers, waarvan een groot deel ook deelneemt aan de optocht. De inwoners van Heeze zijn veelal betrokken als deelnemer of als toeschouwer. miniatuur|Brabantsedag Heeze - 2019 - Vriendenkring De Rijten

Stichting Brabantsedag De Brabantsedag wordt georganiseerd door Stichting Brabantsedag: Ruim 150 vrijwilligers zijn het gehele jaar bezig met de voorbereidingen voor de laatste zondag van augustus. Stichting Brabantsedag kent een negenkoppig bestuur met uiteenlopende expertises. Ieder bestuurslid kent een eigen werkgroep met vrijwilligers die samen invulling geven aan de opzet en de randvoorwaarden van de Brabantsedag. De Brabantsedag heeft ook een Raad van Advies en Aanbeveling.

Walk of Fame In 2012 heeft de stichting Vrienden van Heeze het initiatief genomen om een Walk of Fame aan te leggen in het centrum van Heeze. Deze Walk of Fame is een reeks van herinneringsstenen langs de doorgaande weg van Heeze (vanaf gemeentehuis richting Strabrechtplein), waarbij op iedere steen de winnaars van iedere editie vanaf de eerste Brabantsedag weergegeven is. Ieder jaar wordt er een nieuwe steen gelegd met daarop de winnaar van de voorgaande editie.

Jaar Editie Thema Winnaar 1958 1 Boerenovertrek onbekend 1959 2 Brabantse folklore met boerenbruiloft Gemengde Zangvereniging Brabantse Bruiloft 1960 3 Brabant van toen, Brabant van nu Emmerikstraat Oude marktgang 1961 4 Oude ambachten en gebruiken Buurtvereniging De Rul Verhuizing 1962 5 Van Brabants folklore en historie De Trouwe Vriendjes (Schijndel) D’n doopgang; mee d’n krommen erm gaon 1963 6 Grepen uit de Brabantse historie en oude beroepen Groep uit Erp De adellijke bruiloft anno 1810 1964 7 Oorlog en bevrijding van Brabant door de eeuwen Vriendenkring Schenkels Romeinen contra Batavieren 1965 8 Sagen en legenden Vriendenkring Schenkels Heksenlevensloop 1966 9 Sprookjes in Brabant Buurtvereniging Kapelstraat Het mannetje dat leeft van de wind 1967 10 De wereld van Jeroen Bosch Vriendenkring Heerings De landloper 1968 11 Scheld en Spotprocessie Vriendenkring Schenkels Heksenland 1969 12 Pieter Bruegel Optocht De Potsemakers De alchemist 1970 13 Bijgeloof Vriendenkring Kapelstraat Bijgeloof en de dood 1971 14 Brabant Harbalorifa Vriendenkring Schenkels Rechtspraak in de middeleeuwen 1972 15 Reuzenoptocht De Potsemakers Het geheimzinnige reuzenspook 1973 16 Brabant op wielen P.V. Stichting “Kempenhaeghe” De Boerenovertrek 1974 17 Volksgeneeskunstigheden uit Brabants verleden Vriendengroep Burgemeester Serrarisstraat Het Zieken- of Gasthuis 1975 18 Volksvermaak uit Brabants verleden Vriendenkring van Gaal De barbaar wamba 1976 19 Spreuken gaan voorbij Vriendenkring van Gaal "Met wijwater en kruis drijft men de duivel uit huis" 1977 20 Houen en trouwen Vriendenkring Schenkels Het leven en bedrijf van Jan de Wasser 1978 21 Vreemd volk in Brabant Buurtvereniging Emmerikstraat/Van der Voortlaan De kwakzalver 1979 22 Van Korsten tot Pasteien Vriendenkring Schenkels De dwangmolen 1980 23 Eeuwige jeugd Vriendenkring Schenkels "Het Rasphuis" 1981 24 Boeken op straat Vriendenkring Schenkels Het goud van de Peel 1982 25 Brabant op zijn breedst De Pleinkijkers "Het circus Jeroen Bosch" 1983 26 Brabants Wijs Vriendenkring Schenkels Arbeid en ritme 1984 27 Daar wonen Brabanders Vriendenkring 't Volkske Steendorp - De Steenoven 1985 28 Tijl Uilenspiegel Vriendenkring Hopeloos Waarom Tijl een verzetsstrijder werd 1986 29 Dur 't joar hin Vriendenkring De Rijten Vrijdag de dertiende 1987 30 Palet van goed en kwaad Vriendenkring De Rijten De dulle griet (Bruegel) 1988 31 ...en nu de Moraal Vriendenkring De Rijten De vos en de ooievaar. Moraal: Zo ge doet, wordt ge gedoet 1989 32 Van Ridders, Poorten en Gezellen Vriendenkring van Gaal Het schrijnswerkersgilde 1990 33 Verzinsels en Vertelsels Vriendenkring Broers-van Gerwen Het winterkoninkje 1991 34 Op het breukvlak van twee eeuwen Vriendenkring Snoeijen Het industriële raderwerk 1992 35 In de ban van Europa De Lambrekvrienden De reis van Sente Brandane 1993 36 Drie Eeuwen Heren Vriendenkring Haisjô Fragmenten van het geloof 1994 37 Te Gek voor Woorden Vriendenkring De Rijten De wonderlijke speeldoos 1995 38 Meiden en Mevrouwen De Pleinkijkers Damesmode-atelier 1996 39 Brabant in de steigers Vriendenkring Schenkels Brabantse waterwegen 1997 40 De wonderlijke wereld van Jeroen Bosch Vriendenkring Broers-van Gerwen Bosch' gedachtewereld 1998 41 Brabants Faam Vriendenkring De Laarstukken De Blauwe Schuit 1999 42 Niet zonder slag of stoot Vriendenkring Hopeloos De gregoriaanse kalender 2000 43 Karels Kroon Vriendenkring Hopeloos Gent, stad van Karel V? 2001 44 Horen, zien ...en weten Vriendenkring Hopeloos De Spaanse Furie 2002 45 Wagenwielen en rooie ruggen Vriendenkring van Gaal Geldwolven en aasgieren 2003 46 Met ganzeveer en penseel De Lambrekvrienden Schrijven is voor het lichaam een beproeving 2004 47 Schurken, Schelmen en Schorriemorrie Vriendenkring Hopeloos De Bokkenrijders 2005 48 Eeuw na Eeuw Vriendenkring De Rooie Hoek Hoogvliegers 2006 49 De Scheppende Mens Vriendenkring Schenkels Water, Beheerst U!!! 2007 50 Brabants Goud De Lambrekvrienden Volksvermakelijkheden – 18e BD 1975 2008 51 Vol van Water Vriendenkring De Rooie Hoek Watersnoodramp Cuijk, 2 januari 1926 2009 52 Pracht, praal, theatraal Vriendenkring De Rooie Hoek Triomfantelijke intocht van Willem van Oranje Brussel; 22 september 1577 2010 53 Voor Eeuwig Vastgelegd Vriendenkring De Laarstukken Anna's poffer 2011 54 Vreemd! Vriendenkring Ietskes Schif De Vliegende Hollander ontvreemdt zielen 2012 55 Meesterwerken De Lambrekvrienden

Brabantsedag

Bron en licentie