thumb|Sylvana Simons (rechts) bij een Black Lives Matter-protest op 5 juni 2020 op het Jaarbeursplein in Utrecht
BIJ1, voorheen Artikel 1, is een Nederlandse politieke partij die eind 2016 werd opgericht door activiste (en televisie- en radiopresentatrice) Sylvana Simons. De partij heeft als uitgangspunten 'radicale gelijkwaardigheid en economische rechtvaardigheid'. De partij beschrijft zich als intersectioneel. De partij heeft in Amsterdam twee gemeenteraadsleden en in Rotterdam en Utrecht elk één. Tussen de verkiezingen van 2021 en die van 2023 was BIJ1 vertegenwoordigd in de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Geschiedenis Voorgeschiedenis: Partij DENK Op 24 december 2016 verliet Simons na een half jaar lidmaatschap de politieke partij DENK om een eigen partij op te richten, samen met campagneleider Ian van der Kooye. Als redenen voor haar vertrek uit DENK voerde zij aan dat de partij te polariserend te werk zou gaan, dat haar te weinig ruimte gegund zou zijn op het gebied van homo- en vrouwenemancipatie, en dat zij niet voldoende gesteund zou zijn door de partij toen zij bedreigd werd. In sommige media wordt dit beschreven als een afsplitsing, al had DENK op dat moment geen zetels in het parlement, en ging het dus niet om een parlementaire afsplitsing.
Op 22 januari 2017 eiste DENK schadevergoedingen van Simons en Van der Kooye van respectievelijk € 30.000 en € 40.000, omdat zij zich negatief hadden uitgelaten over de partij. De eis werd ook beschreven als het in werking laten treden van een boetebeding. De kantonrechter wees de eisen af en wees Simons een schadevergoeding toe.
Oprichting Op 24 december 2016 trad de partij voor het eerst in de openbaarheid. Op die datum verliet Simons samen met campagneleider Van der Kooye de partij DENK, en kondigde aan met de partij 'Artikel 1' aan de Tweede Kamerverkiezingen van 2017 te willen deelnemen. De naam verwees naar Artikel 1 van de Nederlandse Grondwet, dat het beginsel van de gelijkheid voor de wet behelst. Eerste bestuurders en medeoprichters van de partij waren Bram Verhappen (voorzitter) en Reguillio Wijngaarde (secretaris/ penningmeester). Begin 2017 bleek Verhappen teruggetreden te zijn als partijvoorzitter en werd deze functie waargenomen door Wijngaarde.
De partij haalde bij de eerste verkiezing waaraan ze deelnam 28.700 stemmen (0,27%), onvoldoende voor een zetel. De partij deed niet mee in de kieskringen Drenthe en Friesland, omdat daar te weinig steunverklaringen waren ingezameld.
Naamswijziging thumb|Oude partijlogo Vanwege het gebruik van de naam 'Artikel 1' spande de Stichting Expertisecentrum Discriminatie (SED), houder van onder meer het woordmerk 'ARTIKEL 1', een rechtszaak aan. De voorzieningenrechter stelde SED op 6 juni 2017 in het gelijk en gelastte Artikel 1 het gebruik van de naam binnen een maand te staken.
De partij kondigde op 29 oktober 2017 de wijziging van de naam naar BIJ1 aan.
Doorbraak Het eerste electorale succes voor de partij was bij de gemeenteraadsverkiezingen 2018. De partij deed alleen mee in de gemeente Amsterdam, en wist daar 6.571 stemmen te winnen (1,9%), net voldoende voor één zetel. Lijsttrekker Sylvana Simons nam tussen 2018-2020 deze zetel in, waarna ze per 1 november 2020 werd opgevolgd door Jazie Veldhuyzen die al actief was in de Amsterdamse raad als duoraadslid. Hiermee kwam voor Simons tijd beschikbaar om te focussen op de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamerverkiezingen. Op 5 november werd Veldhuyzen beëdigd.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021 wist de partij ook landelijk door te breken. De partij haalde 87.238 stemmen en één zetel in de Tweede Kamer. Sylvana Simons is daarmee de eerste zwarte fractievoorzitter in de Tweede Kamer.
Interne conflicten Op 19 juli 2021 maakte BIJ1 bekend dat het lidmaatschap van Quinsy Gario is opgeschort naar aanleiding van een extern onderzoek naar signalen van onveiligheid binnen de partij. De partij liet weten dat het niet ging om "MeToo-achtige beschuldigingen". Quinsy Gario besloot daarop zelf zijn lidmaatschap op te zeggen. Ook het bestuur van de Haagse afdeling trad vervolgens af uit onvrede over het optreden van het landelijk bestuur. Op 25 juni 2022 stapte de landelijke voorzitter Jursica Mills op. Zij uitte kritiek op de partij die volgens haar ‘vol is van toxiciteit, vriendjespolitiek en tegenstrijdigheden.’. Een week later werd Rebekka Timmer als enige overgebleven kandidaat gekozen voor het voorzitterschap.
In september 2022 werd de nummer twee van de Amsterdamse BIJ1-fractie, Carla Kabamba, de nieuwe fractieleider, ter vervanging van de zieke Jazie Veldhuyzen, nadat het Amsterdamse bestuur een ultimatum voorlegde aan Kabamba en het andere raadslid, Nilab Ahmadi. Enkele dagen later stapte het bestuur van de Amsterdamse afdeling van de partij echter op. Genoemde redenen hiervoor waren racisme binnen de partij, waarbij het bestuur het vertrek van Quinsy Gario en het opstappen van partijbestuurslid Jursica Mills noemde ter illustratie, en de onvrede over de aanstelling van Dinah Bons als vervangend fractievoorzitter in plaats van Kabamba; het afdelingsbestuur sprak van inmenging van het landelijk bestuur, waar Bons zelf ook lid van is. Eind september stapte ook Kabamba zelf uit de fractie door de conflicten met Bons en andere partijprominenten, onder wie partijleider Simons. Ze nam haar zetel mee waardoor BIJ1 in de hoofdstad naar twee zetels afzakte.
Vervolgens maakten in juli 2023 Ahmadi en Veldhuyzen na lange inactiviteit bekend dat ook zij de Amsterdamse BIJ1-fractie zouden verlaten en tevens hun zetels zouden meenemen. Zij noemden 'een [interne] machtsstrijd' en een 'onveilige sfeer' als redenen voor hun keuze. De directe aanleiding voor hun vertrek was een interview met fractievoorzitter Bons dat een week eerder werd gepubliceerd, waarin zij Ahmadi aanspoorde te zien 'dat [de gemeenteraad] misschien niet de beste plek voor haar is', tot verbazing van Ahmadi zelf, die Bons' aanstelling tot vervangend fractievoorzitter in eerste instantie steunde. Wanneer Veldhuyzen na de zomer terugkeert van ziekteverlof en daarmee Bons vervangt, verliest BIJ1 al haar zetels in de Amsterdamse gemeenteraad.
Vanwege de interne onrust stapte Georgine Panhuijsen, fractievoorzitter in Almere, in januari 2025 over naar de ChristenUnie.
Vertrek Simons Onder andere door de ontwikkelingen in de Amsterdamse afdeling van BIJ1 kondigde Sylvana Simons een week na het vertrek van Ahmadi en Veldhuyzen in een mail aan de partijleden haar eigen vertrek aan; voor de Tweede Kamerverkiezingen van november 2023 zal zij niet kandideren voor het lijsttrekkerschap. Zij noemde de uitspraken van de afsplitsende raadsleden 'als een onverdiende dolkstoot in de rug', maar benadrukte ook dat het niet haar enige motivatie is voor vertrek. Ook gezondheidsklachten en de vervroegde verkiezingen droegen bij aan haar besluit. Op 16 september 2023 maakte BIJ1 bekend dat Edson Olf de lijsttrekker wordt.Rotterdammer Edson Olf volgt Simons op als lijsttrekker Bij1 NOS, 16 september 2023
Problemen bij subsidiebesteding In december 2023 raakte bekend dat BIJ1 127.000 euro aan subsidie terug moet betalen. Ze kreeg deze subsidie vooruitbetaald voor politieke activiteiten, maar kon niet of niet tijdig de stukken meedelen die aantoonden dat de subsidies correct waren besteed, waardoor minister Hugo de Jonge genoodzaakt was het geld terug te laten betalen. Uiteindelijk hoefde na succesvol bezwaar slechts 8.656 euro van dat bedrag daadwerkelijk terugbetaald te worden.
Verkiezingen Tweede Kamerverkiezingen 2017
De partij nam deel aan de Kamerverkiezingen van 2017, toen nog onder de oude naam. Met 28.700 stemmen (0,27%) kreeg de partij echter niet genoeg stemmen voor een Kamerzetel. Een uitschieter was het Amsterdamse stadsdeel Zuidoost, waar de partij 11,1% haalde en in verschillende stemdistricten zelfs de grootste werd. Op de kandidatenlijst stonden naast lijsttrekker Simons enkele bekende namen, zoals emeritus-hoogleraar Gloria Wekker (plaats 19), politica en schrijfster Anja Meulenbelt (20), schrijver en filosoof Simon(e) van Saarloos (8), psychiater Glenn Helberg (18), feminist Olave Basabose (9), en publicist en activist Anne-Ruth Wertheim (17).
Gemeenteraadsverkiezingen 2018 De partij kondigde op 29 oktober 2017 aan van plan te zijn deel te nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 in Amsterdam.
In de aanloop naar de verkiezingen trok de nummer drie van de kandidatenlijst zich terug, toen bleek dat zij ten onrechte had beweerd dat zij werkzaam was geweest als psychiater. Op de lijst stonden onder andere Ana Paula Lima (plaats 4), Anousha Nzume (8), Marjan Sax (9), Anja Meulenbelt (12), Sunny Bergman (13) en Gloria Wekker (14).
Bij de verkiezingen haalde de partij 6.571 stemmen (1,89%), net genoeg voor één zetel. Opnieuw was de partij het sterkste in Amsterdam-Zuidoost, met name in de Bijlmer. In één stembureau in de Bijlmer werd BIJ1 zelfs de grootste. De zetel werd ingenomen door lijsttrekker en partijleider Simons.
Per 1 november 2020 droeg ze de functie gemeenteraadslid in Amsterdam over aan Jazie Veldhuyzen, die al actief was in de Amsterdamse raad als duoraadslid. Hiermee kwam voor Simons tijd beschikbaar om te focussen op de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamerverkiezingen Op 5 november werd Veldhuyzen beëdigd. So Roustayar en Vreer Verkerke zijn duo-raadsleden.
In november 2018 stapte Rebekka Timmer, gemeenteraadslid in Hilversum voor de Socialistische Partij (SP), over naar BIJ1. Zij stapte over na kritiek te hebben geuit op de landelijke lijn en het migratiestandpunt van de SP. Ze verliet vervolgens ook de raad. Op 8 juni 2019 werd zij verkozen tot landelijk bestuurslid bij BIJ1. Een ruime week later werd bekend dat zij door Simons was benoemd tot frontvrouw van de Hilversumse BIJ1-afdeling. Timmer is buiten haar politieke werk voornamelijk bekend als antiracisme-activist bij onder andere Kick Out Zwarte Piet in haar gemeente Hilversum.
Tweede Kamerverkiezingen 2021
In februari 2020 kondigde BIJ1 aan mee te doen aan de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart 2021. Simons werd wederom gekozen als lijsttrekker op de kandidatenlijst. Op de tweede plaats stond Quinsy Gario en op de derde plaats Rebekka Timmer. Ook Lennon Fokkens, Yvette Luhrs (voormalig voorzitter belangenvereniging PROUD) en Daryll Ricardo Landbrug stonden op de kieslijst. Lijstduwers werden Gloria Wekker (op nr. 16), Anousha Nzume (op nr. 17) en Romana Vrede (op nr. 18).
Tijdens de campagne kick-off werd de campagnespeech verzorgd door socioloog en filosoof Willem Schinkel, die zich opwierp als partij-ideoloog. Per 1 november 2020 droeg Simons de functie gemeenteraadslid in Amsterdam over aan Jazie Veldhuyzen, die al actief was in de Amsterdamse raad als duoraadslid. Hiermee kwam voor Simons tijd beschikbaar om te focussen op de verkiezingscampagne.
Bij de Tweede Kamerverkiezingen kreeg de partij 87.238 stemmen (0,84%), genoeg voor één zetel. Op 31 maart 2021 werd partijleider Sylvana Simons beëdigd als Tweede Kamerlid. Daarnaast had BIJ1 enkele fractiemedewerkers.
Tweede Kamerverkiezingen 2023
BIJ1 nam deel aan de Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023 met Edson Olf als lijsttrekker. De partij kreeg 44.474 stemmen (0,42%), wat niet genoeg was voor een zetel.
Tweede Kamerverkiezingen 2025