Ilja Richter (Berlijn, 24 november 1952) is een Duitse presentator, (stem)acteur en zanger.
Jeugd Ilja Richter werd in Berlin-Karlshorst geboren als zoon van de Joodse Eva en de communist Georg Richter. De moeder had dankzij een valse identiteit de tijd van het nazisme overleefd. Nadat de familie in de voormalige DDR met politieke problemen werd opgezadeld, verhuisden ze in 1953 naar West-Berlijn, waar ze een eethuis huurden. In 1955 werd zijn zus Janina geboren en in 1959 verhuisde de familie naar Keulen, waar ze ook een eethuis openden. In 1961 verhuisden ze weer naar West-Berlijn, waar ze een pension begonnen. Zijn moeder, een voormalige actrice, liet hem voorspreken tijdens een auditie bij de SFB.
De tv-film Gott und die Welt. Grenzgänge mit Ilja Richter documenteert de ingewikkelde confrontatie met zijn Joodse wortels.
De RIAS, een toenmalige Berlijnse radiozender, contracteerde de getalenteerde 8-jarige spreker en zanger. Zijn eerste spreekrol was die van het muisje Kukuruz uit het hoorspel Schwarz auf weiß van Ephraim Kishon, in welke tv-verfilming hij in 1963 te zien was naast Edith Hancke. Als kindster werkte hij mee aan meer dan 60 hoorspelen van de RIAS. Mede daardoor werd hij verder aanbevolen aan de Berlijnse theaters.
Zijn eerste rol kreeg hij in het stuk Belvedere (1961) bij het Berlijnse Renaissance-Theater met in de hoofdrol Viktor de Kowa. In de tussentijd bezocht hij een privéschool. In 1963 kreeg hij een kleine rol in de musical Annie Get Your Gun bij het Theater des Westens, met in de hoofdrol Heidi Brühl. In 1966 trad hij in datzelfde theater op met Vico Torriani in het zangspel Im weißen Rößl. Zijn talent kreeg veel respect, toen hij in 1966 in het tweepersoons-stuk Freunde und Feinde acteerde als partner van Martin Held.
Hij speelde ook mee in de ZDF-tv-serie Till, der Junge von nebenan (1967). Als 16-jarige aanvaardde hij bij het ZDF de co-presentatie van het muziekprogramma 4-3-2-1 Hot & Sweet (1969), samen met Suzanne Doucet. Dit zou de tegenhanger moeten worden van Beatclub van de ARD. Vanaf 1970 presenteerde Richter het programma alleen. In februari 1971 werd Disco geïntroduceerd, dat 11 jaar lang niet meer weg te denken was uit het Duitse schlagercircuit. Zijn spreuk in dit programma was <Licht aus! Whoom! Spot an! Jaaa!>. Het programma kreeg een hoge kijkdichtheid. Wegens het succes werd de uitzending verplaatst naar de avonduren. Het buitengewone aan het programma was, dat artiesten van geheel verschillende muziekstromingen (schlager, pop, rock) na elkaar optraden. Tussen de muziekoptredens door werden van tevoren opgenomen sketches ingelast, waarin Richter met veel bombarie, voorspelbare grappige stukjes opvoerde. In 1982 werd de uitzending beëindigd.
In 1975 kreeg hij de Bravo Otto. In 1978 produceerde hij met actrice Ursela Monn het album Riekes Jesäng met Berlijnse liederen. Daarna werkte hij als acteur en regisseur met de Berlijnse komedie Treppauf-Treppab, waarmee hij in de herfst van 1983 op tournee ging. Het stuk werd in 1984 door de televisie uitgezonden. Zijn bekendste optreden was het eenpersoons-stuk Der Ansager einer Stripteasenummer gibt nicht auf van Bodo Kirchhoff. Hij was een poos lid van het ensemble van het Bremer Schauspielhaus.
Van 1985 tot 1987 was hij columnist bij de Tageszeitung en de Hamburger Morgenpost. Richter werkte ook als stemacteur, in het bijzonder voor animatiefilms. Hij leende zijn stem aan bekende figuren, waaronder het aardmannetje Timon uit de Walt Disney-film The Lion King, Count Dukula uit de gelijknamige animatieserie en Mike Glotzkowski uit de Disney-films Monster, Inc. en Monsters University.
Publicaties Naast zijn autobiografie Spot aus! Licht an! publiceerde hij het boek Der Deutsche Jude, waarin hij zich samen met zijn moeder ironisch uitlaat over de Duits-Joodse geschiedenis. Zijn boek Bruno-von Bären und Menschen (2007) is een verhaal over de in 2006 afgeschoten bruine beer Bruno. In mei 2013 publiceerde hij Du kannst nicht immer 60 sein. Mit einem Lächeln älter werden.
In 2011 vierde de ZDF-Disco haar 40-jarig jubileum en Ilja Richter ging op de disco-toer. Naar aanleiding van dit jubileum publiceerde Sony Music meerdere cd's en dvd's, die deels waren vertegenwoordigd in de hitlijst. Bovendien produceerde hij met zijn zoon Kolja de kinderplaat Die kleine Schnecke. In 2012 nam hij afscheid van het disco-podium met Die letzte disco tour.
Privéleven Ilja Richter was van 1975 tot 1978 samen met de zangeres Marianne Rosenberg. Hij was tot 2004 getrouwd met de filmuitgeefster Stephanie von Falkenhausen. Zijn zoon (geb. 2001) werd geboren uit een relatie met een Franse grimeuse. Hij woont in Mecklenburg.
Onderscheidingen 1975: Gouden Bravo Otto 1978: Goldene Kamera 1997: ECHO Klassik in de categorie Klassiek voor kinderen (Ein Opernführer) (met Stefan Siegert en Sikle Dornow) 2003: ECHO Klassik in de categorie Klassiek voor kinderen (Verdi: Don Carlos) (met Stefan Siegert en Sikle Dornow) 2005: Curt Goetz-Ring 2010: Deutscher Hörbuchpreis in de categorie Beste Fiktion voor zijn lezing (met Peter Fricke en Hanns Zischler) van de Chronik der Gefühle van Alexander Kluge 2014: Nominatie voor de Deutsche Animationssprecherpreis bij het tekenfilmfestival Stuttgart voor zijn stemrol in Die Monster Uni
Filmografie 1962: So toll wie anno dazumal 1963: Schwarz auf Weiß 1963: Piccadilly null Uhr zwölf 1964: Die Schneekönigin 1968: Till, der Junge von nebenan 1969: Ich bin ein Elefant, Madame 1969: Tony's Freunde 1970: Wenn die tollen Tanten kommen 1970: Wer zuletzt lacht, lacht am besten 1970: Unsere Pauker gehen in die Luft 1970: Musik, Musik – da wackelt die Penne 1971: Das haut den stärksten Zwilling um 1971: Hilfe, die Verwandten kommen 1971: Die tollen Tanten schlagen zu 1971: Die Kompanie der Knallköppe 1971: Wenn mein Schätzchen auf die Pauke haut 1971: Tante Trude aus Buxtehude 1971–1982: disco (ZDF muziekuitzending) 1972: Betragen ungenügend! 1973: Blau blüht der Enzian 1973: Das Wandern ist Herrn Müllers Lust 1980: Bühne frei für Kolowitz 1980: Hollywood, ich komme 1983: Die wilden Fünfziger 1985: Ausgeträumt 1985: Nessie – Das verrückteste Monster der Welt 1985: Turf 1985: Drei Damen vom Grill 1985: Mein Freund Harvey 1992: Sylter Geschichten 1992: Treff am Alex 1996: Beim nächsten Kuß knall ich ihn nieder 1997: Wenn der Präsident zweimal klingelt 1998: Drei Chinesen mit dem Kontrabass 1999: Die Musterknaben 2 1999: Im Namen des Gesetzes: Freitag der 13. 1999: Tatort: Blinde Kuriere 1999: SOKO 5113: Fauler Zauber 1999: Spuk im Reich der Schatten 2000: Tatort: Mauer des Schweigens 2002: SOKO Kitzbühel: Ein tiefer Fall 2002: Herz in Flammen 2003: Körner und Köter 2003: Schlosshotel Orth 2004: Liebe süß-sauer: Die Verlobte aus Shanghai 2005: Eine Prinzessin zum Verlieben 2005: Ein Hund, zwei Koffer und die ganz große Liebe 2005: In aller Freundschaft 2006: Mein Führer 2006–2007: Pocoyo 2007: Dornröschen: Ab durch die Hecke 2007: Ich leih’ mir eine Familie 2008: Tierärztin Dr. Mertens (tv-serie) 2008: 4 Singles 2009: Romeo und Jutta 2009: Klick ins Herz 2010: Das Sandmännchen – Abenteuer im Traumland (stem) 2010: Forsthaus Falkenau (tv-serie) 2010: Notruf Hafenkante – Geisterstunde 2010: SOKO Stuttgart – Hybris 2013: SOKO 5113 - Das Alibi 2013: V8 – Du willst der Beste sein 2013: Rosamunde Pilcher: Alte Herzen rosten nicht 2014: Hotel Zuhause: Bitte stören!
Filmsynchronisatie 1984: Ferdy the Ant – Duitse stem van Tolpatsch 1989: Count Duckula – Duitse stem van Graf Duckula 1994: The Lion King – Duitse stem van Timon 1995–1999: Abenteuer mit Timon und Pumbaa, alle 86 afleveringen – Duitse stem van Timon 1998: Apt Pupil – Duitse stem van Edward French (David Schwimmer) 1999: Jim Knopf (animatieserie) – Duitse stem van Mies Fies Ling 1999: Tobias Totz und sein Löwe – Duitse stem van de neushoorns 1999: The Lion King II – Simba's Pride – Duitse stem van Timon 1999: The Matrix – Duitse stem van Cypher / Mr. Reagan 2001: Monsters, Inc. – Duitse stem van Michael 'Mike' Glotzkowski 2002: Friends, seizoen 9, aflevering 6 – Duitse stem van David 2003: La prophétie des grenouilles – Duitse stem voor varkens 2004: The Lion King 1½ – Duitse stem van Timon 2006: Hoodwinked – Duitse stem van de Regisseur 2008: ואלס עם באשיר – Duitse stem van Carmi Cna'an 2009: Die kleine Monsterin – Duitse stem van Edison 2010: Das Sandmännchen – Abenteuer im Traumland – Duitse stem van Habumar 2010: Nummer 6, aflevering 5: Der Doppelgänger – Duitse stem van Nummer Zwei (Anton Rodgers) 2010: Chi Rho – Das Geheimnis – Duitse stem van C.T. 2012: Life of Pi: Schiffbruch mit Tiger – Duitse stem van de volwassene Pi 2013: Die Monster Uni – Duitse stem van Michael 'Mike' Glotzkowski 2014: Wickie und die starken Männer (2014), (tv-serie, aflevering: Der falsche Druide) – Duitse stem van de valse Druide 2014: Die Pinguine aus Madagascar – Duitse stem van Dr. Octavius Brine/Dave 2016: The Lion Guard – Duitse stem van Timon
Theater en Musical 1961: Belvedere 1962: Fußgänger der Luft 1966: Freunde und Feinde 1967: Im weißen Rössl 1982: Treppauf-Treppab 1983: Sweet Charity 1984: Wie man was wird im Leben, ohne sich anzustrengen 1984: Der reinste Wahnsinn 1985: Nur keine Panik 1987: Häuptling Abendwind … als kapper 1987: Designern gibts der Herr im Schlaf 1988: Augenblicke für Feinde und Freunde 1990: Schergen bringen Glück 1990: Die Möwe … als Medwedenko 1992: Sommernachts-Sexkomödie 1992: Die Hose 1992: Stepping Out 1993: Lasst uns endlich anfangen 1995: Der Ansager einer Stripteasenummer gibt nicht auf – Düsseldorfer Schauspielhaus 1996: Das Kryptogramm – Düsseldorfer Schauspielhaus 1997: Zuständ wie im alten Rom – Theater des Westens, Berlin 1998: The Black Rider – Renaissance Theater Berlin und Bad Hersfelder Festspiele … als duivel 1998: Altweibersommer – Münchner Volkstheater 2000/2001: Chicago – Theater des Westens, Berlin … als Amos Hart 2001: Der Snob – Westfälisches Landestheater 2001/2002: Mord auf Rezept – Kleine Komödie am Max II, München en Theater am Kurfürstendamm, Berlin … als Dr. Flemming 2003–2005: Galanacht – Komödie am Winterhuder Fährhaus, Hamburg 2003–2006: My fair lady – Tournee … als Prof. Henry Higgins 2004: Hohner – das Musical – Trossingen … als Liquidator 2004/2005: Pinkelstadt – das Musical … als Werdmehr von Mehrwerth 2005: Jedermann – Ital-Reding-Hofstadt, Schweiz en in de Berliner Dom … als Mammon 2006: Verrückte muss man gar nicht erst in Stimmung bringen – Tournee 2006–2008: Monsieur Ibrahim und die Blumen des Koran – Tournee … als Momo 2007: Monsieur Ibrahim und die Blumen des Koran – Ernst-Deutsch-Theater Hamburg … alle Rollen 2007: Blattschuss (Düsseldorf) … als echtgenoot 2007: Ilja Richter erinnert sich – Show oder So 2007: Nibelungen Festspiele-Worms … als Rüdiger von Bechelaren 2007: AIDS Gala-Hamburg 2007: Verrückte muss man gar nicht erst in Stimmung bringen 2007: Kiss me, Kate – Duisburg 2007: Hello, Dolly! – Tournee 2008: Richard III. 2008: Nibelungen Festspiele-Worms … als Rüdiger von Bechelaren 2010: Monsieur Ibrahim und die Blumen des Koran – Schlossparktheater Berlin 2011: Sechzehn Verletzte – Altes Schauspielhaus Stuttgart 2011: Komiker aus Versehen – Komödie im Marquardt in Stuttgart 2016: My Fair Lady – Bad Hersfelder Festspiele 2017: Ilja Richter singt Georg Kreisler - Tournee
Hoorspelen 1989 – Graf Duckula 1994 – König der Löwen (delen 1, 2 en 3), als Timon 1999 – Tobias Totz und sein Löwe, als neushoorn 2001 – Der Holzwurm der Oper erzählt 2003 – Die drei ???: Gefährliches Quiz (aflevering 109), als Nick Nobel 2003 – TKKG: Argentinische Entführung 2004 – Artemis Fowl als Foaly 2005 – Große Geschichten neu erzählt – Alice im Wunderland, als verteller 2006 – Kabale und Liebe van Friedrich von Schiller, als hofmaarschalk von Kalb, MDR, ook als luisterboek