Dietmar Schönherr (Innsbruck, 17 mei 1926 - Santa Eulària des Riu, 18 juli 2014) was een Oostenrijkse acteur, presentator, regisseur, hoorspelspreker, stemacteur, schrijver, vertaler en schlagerzanger.
Jeugd en opleiding Dietmar Schönherr behaalde in 1943 zijn diploma aan het Potsdammer Victoria-gymnasium. De filmregisseur Alfred Weidenmann zag hem op het Bornstedter Feld en wilde hem voor de hoofdrol in de Ufa-film Junge Adler. Schönherr wilde eigenlijk in militaire dienst, maar nam desondanks het aanbod aan. De hoogte van de gage gaf uiteindelijk de doorslag. In mei 1944 meldde hij zich als vrijwilliger bij de bergdivisie. In mei 1945 deserteerde hij en dook onder bij een bevriende boer.
Carrière Schönherr startte in 1946 een studie architectuur, maar koos via omwegen toch voor een acteursloopbaan. Van 1947 tot 1952 was hij spreker, acteur, regisseur, reporter en auteur bij de ORF. Daarna wisselde hij als radiodramaturg en presentator naar de WDR in Keulen.
Theater, tv en film In 1959 kwam de doorbraak met de film Rosenmontag. Hij werd populair als film-, theater- en tv-acteur. Hij speelde in meer dan 100 bioscoopfilms, maakte meer dan 100 tv-producties, stond in het Duitstalige gebied op het podium en zorgde als tv-presentator voor intelligent amusement.
Hij speelde talrijke rollen op de volgende theaterpodia: Exl-Bühne in Innsbruck, Contra-Kreis-Theater in Bonn, Theater in der Josefstadt, Theater an der Wien, Salzburger Landestheater, Tiroler Landestheater in Innsbruck, Komödie Berlin, Renaissance-Theater in Berlijn, Ha-Bimah in Tel Aviv en ten slotte van 1977 tot 1990 bij het Züricher Schauspielhaus in de rol van Koning Lear.
Naast zijn optredens als theater- en filmacteur werd hij bij het grote publiek bekend door zijn rol als ruimteschipcommandant Cliff Allister McLane in de tv-serie Raumpatrouille. Deze sciencefiction-serie heeft tot vandaag de dag een cultstatus bij de Duitse tv-kijkers en was tevens een van zijn populairste rollen. Tot de bemanning van het ruimteschip behoorden toentertijd Eva Pflug, Claus Holm, Wolfgang Völz, Friedrich G. Beckhaus en Ursula Lillig.
Als presentator Schönherr vestigde met de presentatie van nieuwe tv-formaten een naam, die zijn toenmalige collega's nog te riskant vonden. Van 1969 tot 1972 presenteerde hij met zijn echtgenote Vivi Bach de innovatieve en veelbekeken tv-show Wünsch Dir was. Met Je später der Abend presenteerde hij vanaf 1973 de eerste talkshow bij de Duitse televisie. In tegenstelling tot menige andere programma's van dit formaat probeerde hij zijn gasten steeds op een spannende, maar respectvolle manier te interviewen.
Als stemacteur Als stemacteur leende hij zijn stem aan James Dean in de films East of Eden, Rebel Without a Cause en Giant. Ook aan Sidney Poitier en Audie Murphy in The Unforgiven en Steve McQueen in The Thomas Crown Affair leende hij zijn stem.
Schönherr was medeoprichter van de Tiroler Volksschauspiele, eerst in Hall en vanaf 1982 in Telfs. Hij leidde de Volksschauspiele vijf jaar lang. In 1983 regisseerde hij daar het drama Der Weibsteufel van Karl Schönherr (geen verwantschap).
In 2009 maakte hij na de opnamen van de familie-komedie Zeit für Träume zijn afscheid van de film bekend.
Als schlagerzanger Schönherr startte in 1958 een weinig succesvolle carrière als schlagerzanger. Zijn eerste platencontract kreeg hij bij het platenlabel Philips, waar tot 1964 elf singles werden uitgebracht. Verdere singles werden tot 1976 gepubliceerd bij Ariola, Cornett en Prom. In totaal kwamen ongeveer 17 singles op de markt, waaronder vijf singles samen met zijn vrouw Vivi Bach. Zijn eerste nummer dat in de hitparades scoorde, was het in 1959 uitgebrachte Such das Glück der Welt, dat in de top 50 van het muziekblad Musikmarkt acht weken stond genoteerd met als beste notering de 35e plaats.
Als schrijver Schönherr was ook als schrijver werkzaam. Hij schreef onder andere romans, vertellingen, kinder- en jeugdboeken, die hij deels zelf als spreker voor luisterboeken publiceerde. Het merendeel van zijn plots spelen zich af in Midden-Amerika. Verder vertaalde hij enkele werken van André Gide en Jean-Paul Sartre vanuit het Frans.
Privéleven en overlijden Dietmar Schönherr was van 1950 tot 1964 getrouwd met Ellen (1923-2013). In 1963 leerde hij de Deense producente, zangeres en actrice Vivi Bach kennen, die hem voor haar film wilde contracteren. In 1965 stapten ze in het huwelijksbootje. Sinds de jaren 1970 woonde het echtpaar in een door henzelf gerenoveerde boerderij in Vogelhub bij Straßwalchen, die tot een geliefd trefpunt werd voor hun collega's. In 1990 verhuisden ze naar het stadje Kaiserstuhl. In 2005 betrokken ze hun huisje op Ibiza in Santa Eulària des Riu. Vivi Bach overleed op 22 april 2013. Schönherrs laatste wil bepaalde dat zijn as, samen met die van zijn vrouwen, werd uitgestrooid in de Middellandse Zee.
In 2015 overhandigde de erfgenaam van het acteursechtpaar Florian Schönherr aan het WaRis – Tiroler Filmarchiv de gefilmde en een deel van de privé-nalatenschap van Schönherr en zijn vrouw Vivi Bach. De privé-schilderijencollectie werd in november 2015 ten gunste van Schönherrs cultuurproject Casa de los Tres Mundos in Nicaragua geveild. De kunstenaar Wolfgang Hunecke, een begeleider van Schönherr tijdens zijn engagement in Nicaragua, had de verzameling gemerkt en gecatalogiseerd. Daaronder bevonden zich werken van Vivi Bach, Arik Brauer, Gottfried Helnwein, Rudolf Hausner, Tomi Ungerer en Friedensreich Hundertwasser. De verkoop van ongeveer 200 werken brachten tussen de 100.000 en 120.000 euro op, waarvan bij benadering voor de helft een aquarel van Hundertwasser.
Engagementen Schönherr hield zich ook politiek en sociaal bezig. Hij trad ook op voor de SPÖ, om Bruno Kreisky te ondersteunen, die na de verkiezingen in 1970 bondskanselier werd en aanbleef tot mei 1983.
In het begin van de jaren 1980 werd hij een actieve steunpilaar van de Duitse vredesbeweging, waar hij als spreker bij vredesdemonstraties tegen het NAVO-dubbelbesluit optrad. Vanaf 1982 zette hij zich in als campagneleider voor de Duitse Grünen. In 1983 nam hij deel aan de prominentenblokkade van het raketdepot in Mutlangen. Samen met duizenden andere demonstranten blokkeerden ze van 1 tot 3 september de toegangswegen naar de raketinstallatie op de Mutlanger Heide. 25 televisieteams en 150 journalisten wereldwijd volgden het gebeuren. Het proces wegens zijn deelname aan de blokkade werd na betaling van een geldbedrag van 8000 mark stopgezet. Hij diende het geld over te maken naar een humanitaire instelling van zijn keuze.
Daarna prikkelde het bij hem om iets nuttigs te ondernemen. Sinds 1984 was hij actief bezig in Nicaragua. Politieke aandacht kreeg hij in november 1981, toen hij de toenmalige president Ronald Reagan uitschold voor Arschloch in de Zwitserse talkshow Rendez-vous, wegens diens steun aan de contra's in Nicaragua, die een slachting hadden verricht onder de Nicaraguaanse bevolking. Schönherr werd toen door de zender ontslagen.
In Nicaragua ondersteunde hij sinds 1985 vijf solidariteitsprojecten met de inkomsten uit zijn filmverplichtingen en met de giften van veel vrienden en weldoeners, waaronder het cultuurcentrum Casa de los Tres Mundos in Granada, een geïntegreerde kunst- en muziekschool, die hij met zijn vriend Ernesto Cardenal en Peter Reichelt oprichtte. Hij bevorderde het herstel van het door de hurricane Mitch vernielde dorp Los Ángeles en stichtte in het noordoosten de nederzetting La Posolera. In samenwerking met de documentaire-filmer Werner Penzel ontstond in La Posolera de documentaire Sterben zu Füßen der Brüder. Posolera – ein Dorf in Nicaragua, die op 27 maart 1986 werd uitgezonden op NDR III. Op het eind van 1985 stichtte Schönherr samen met de Mannheimer filmmaker en expositieproducer Peter Reichelt de hulporganisatie Stiftung Hilfe zur selbsthilfe Pronica e. V., die in 1994 in de giftenvereniging Pan y Arte e. V. werd ingelijfd. In mei 2006 belastte Henning Scherf zich met het voorzitterschap van de vereniging en stichtte samen met Ernesto Cardenal de stichting Casa de los Tres Mundos. Schönherr was vicepresident van deze organisatie en voorzitter is sinds 2006 de schrijver en toenmalige vicepresident van Nicaragua Sergio Ramírez. Eens per jaar bezocht hij met zijn vrouw Vivi Midden-Amerika.
Onderscheidingen 1967: Zilveren Bravo Otto 1971: Goldene Kamera in de categorie Teamkamera voor Wünsch Dir was 1972: Bambi 1974: Deutscher Schallplattenpreis 1974: Literatuurprijs Critici in Erba van de Kinderbuchmesse Bologna voor Ruzzitu 1988: Ereburger van Granada (Nicaragua) 1994: Würth-prijs van de Jeunesses Musicales Deutschland voor het Nicaragua-Projekt Casa de los tres mundos 1999: Goldene Kamera in de categorie Kultstar des Jahrhunderts 1999: Heinz-Galinski-prijs 2005: Change the world Award van de Club of Budapest 2005: Duitse televisieprijs (ereprijs voor zijn levenswerk) 2008: Verdienstkreuz van het land Tirol 2010: Egon Ranshofen-Wertheimer prijs van de stad Braunau am Inn 2011: Österreichisches Ehrenkreuz voor Wetenschap en Kunst, 1e klasse
Filmografie
1944: Junge Adler 1947: Wintermelodie 1947: Das Fräulein und der Vagabund 1951: Nacht am Mont Blanc 1955: Rosenmontag 1956: Das Mädchen Marion 1956: Bonjour Kathrin 1956: Kleines Zelt und große Liebe 1957: Made in Germany – Ein Leben für Zeiss 1957: Einmal eine große Dame sein 1957: Frühling in Berlin 1958: Schwarzwälder Kirsch 1958: Der schwarze Blitz 1959: Nacht fiel über Gotenhafen 1959: Alle Tage ist kein Sonntag 1959: Du bist wunderbar 1960: Der liebe Augustin 1960: Im Namen einer Mutter 1960: Schachnovelle 1960: Ingeborg 1960: Sabine und die 100 Männer 1961: Geliebte Hochstaplerin 1961: Treibjagd auf ein Leben 1962: Sein bester Freund 1962: Der längste Tag 1962: Haß ohne Gnade 1962: Kohlhiesels Töchter 1962: Die glücklichen Jahre der Thorwalds 1962: Marcia o crepa
1963: Die Nylonschlinge 1963: Das Rätsel der roten Quaste 1964: Weiße Fracht für Hongkong 1964: Ein Frauenarzt klagt an 1964: Das Ungeheuer von London-City 1964: Code 7 Victim 5 1964: Das Geheimnis der chinesischen Nelke 1965: Ein Ferienbett mit 100 PS 1965: Sanders und das Schiff des Todes 1965: Ferien mit Piroschka 1965: Mozambique 1966: Komm mit zur blauen Adria 1966: Liebesspiel im Schnee 1966: Raumpatrouille (tv-serie) 1967: Kommissar X – Drei grüne Hunde 1968: Otto ist auf Frauen scharf 1969: Komm nach Wien, ich zeig dir was! 1970: Der Mann, der den Eiffelturm verkaufte 1975: Tatort – Tod eines Einbrechers (tv-serie) 1981: Ein Fall für zwei (aflevering 1: Fuchsjagd) 1983: Die Story 1985: Der Tod des weißen Pferdes 1985: Raffl 1985: Der schwarze Tanner 1987–1993: Fest im Sattel (tv-serie) 1988–1996: Reporter (misdaadserie) 1989: African Timber 1990: Der Tod zu Basel 1990: Reise der Hoffnung
1991: Mirakel 1991: Die Männer vom K3, aflevering 10 Narkose fürs Jenseits (misdaadserie) 1992: Go Trabi Go 2 – Das war der wilde Osten 1992: Schneewittchen und das Geheimnis der Zwerge 1992: Der lange Weg des Lukas B. (miniserie) 1992: Brandnacht 1996: Tatort: Tod im All (tv-reeks) 1997: Macht (tv-spel) 1997: Bin ich schön? 1997–2002: Leinen los für MS Königstein (tv-serie) 1998: Auf eigene Gefahr (tv-serie) 1998: Lutter Kopp (tv-spel) 1998: Der Schrei des Schmetterlings 1999: Tatort – Passion 2000: Happy Hour oder Glück und Glas 2001: Leo und Claire 2001: SOKO Kitzbühel 2003: Raumpatrouille Orion – Rücksturz ins Kino 2004: Tatort – Nicht jugendfrei 2005: Handyman 2005: Glück auf halber Treppe 2005: Familie Dr. Kleist (tv-serie, aflevering 22) 2005: Brücke zum Herzen 2005: Mein Vater und ich 2006: Los Abandonados 2006: Der Judas von Tirol 2006: Sigmund Freud – Aufbruch in die Seele, ZDF-reeks, docudrama 2009: Zeit für Träume
Regie 1969: Lachotzky (speelfilm, draaiboek en regie)