Charonosaurus

Charonosaurus is een lambeosaurine hadrosauriër behorend tot de ornithopode dinosauriërs. De enige soort, en eveneens de typesoort van het geslacht Charonosaurus, is Charonosaurus jiayinensis , 2000., & (2000). Charonosaurus jiayinensis n. g., n. sp., a lambeosaurine dinosaur from the Late Maastrichtian of northeastern China. Comptes Rendus de l'Académie des Sciences, Series IIA – Sciences de la Terre et des planètes 330: 875–882; Fossielen werden gevonden in het Laat-Maastrichtiaan (Boven-Krijt) van de Yuliangze-formatie (of Yuliangzi-formatie) vlak bij Jiayin (Provincie Heilongjiang, Noordoost-China).

Vondst en naamgeving thumb|links|250px|A. Het Amur-Heilongjiang gebied in Azië. B. De driehoekjes markeren de voornaamste vindplaatsen met Lambeosaurinae. Sinds 1975 ondernamen verscheidene Chinese wetenschappelijke instellingen opgravingen vlak bij Jiayin langs de rechteroever van de rivier de Amoer, die de westelijke grens vormt tussen Rusland en China, en ontdekten op een beperkte oppervlakte bone beds met hadrosauriërs. In 2000 publiceerden Pascal Godefroit, Shuqin Zan en Liyong Jin over de vondst op deze locatie van fossielen van een nog onbekende soort die ze in het nieuwe geslacht Charonosaurus plaatsten. Pascal Godefroit is een Belgisch paleontoloog en operationeel directeur van de afdeling "Aarde en Geschiedenis van het Leven" van het Museum voor Natuurwetenschappen te Brussel. Hij is een autoriteit op het gebied van Hadrosauridae; Shuqin Zan en Liyong Jin zijn beiden verbonden aan het Museum of Natural History van de Changchun University of Science and Technology, Changchun, China.

De geslachtsnaam Charonosaurus komt van Charon, de naam van de veerman van de rivier de Styx in de Romeinse en Griekse mythologie, en van het Griekse sauros, wat 'hagedis' betekent. De soortaanduiding jiayinensis betekent 'van Jiayin', waarbij Jiayin de plaatsnaam is van de typelocatie. De typelocatie van Charonosaurus jiayinensis is de zuidelijke oever van de Amur Rivier (Heilongjang Rivier), op acht km ten westen van het dorp Jiayin (Provincie Heilongjang, Noordoost-China). Deze locatie is ook bekend als Belye Kruchi, Longgushan, Longguchan of White Cliffs. De eerste opgravingen gebeurden door A. Kristofovich, M. Manakin, N.P. Stepanov en V. Arseniev in 1902, 1914-1917 en 1925. Tijdens het St. Petersburg Geological Committee in 2014, vermeldden Bolotsky et al. dat de vindplaats mogelijk al in 1866 door F. Schmidt ontdekt werd.

Het holotype van Charonosaurus jiayinensis is een gedeeltelijke schedel, met catalogusnummer CUSTChangchun University of Sciences and Technology J-V1251-57.

Geologie De ouderdom van de sedimenten van de Yuliangze-formatie waarin Charonosaurus voorkomt werd onder meer bepaald met behulp van palynologische gegevens. Volgens Markevich en BugdaevaMarkevich, V.S. [Markevič, V.S.] and Bugdaeva, E.V. 2001. Chapter 5: Correlation of the Upper Cretaceous and Palaeogene plant−bearing deposits of the Russian Far East [in Russian]. In: E.V. Bugdaeva (ed.), Flora i dinozavry na granice mela i paleogena Zejsko−Bureinskogo Bassejna, 79–96. Dal’nauka, Vladivostok. maken deze sedimenten deel uit van de Wodehouseia spinata–Aquilapollenites subtilis Palynozone uit het Vroeg- tot Midden-Maastrichtiaan (70,6 tot 66,043 miljoen jaar oud),https://web.archive.org/web/20170824215540/http://fossilworks.org/bridge.pl?a=taxonInfo&taxon_no=64259 die door Markevich gedefinieerd en beschreven werd.Markevich, V.S. 1994. Palynological zonation of the continental Cretaceous and early Tertiary of eastern Russia. Cretaceous Research 15: 165–177. Deze ouderdom is ook gebaseerd op vergelijkingen met palynologische gemeenschappen in aanpalende sedimentaire bekkens, maar mist elke kalibratie. Tijdens het Laat-Krijt maakten westelijk Noord-Amerika en Oost-Azië deel uit van dezelfde microfloraprovincie, de Aquilapollenites Provincie.Herngreen, G.F.W. and Chlonova, A.F. 1981. Cretaceous microfloral provinces. Pollen et Spores 23: 441–555.Herngreen, G.F.W., Kedves, M., Rovnina, L.V., and Smirnova, S.B. 1996. Cretaceous palynofloral provinces: a review. In: J. Jansonius and D.C. McGregor (eds.), Palynology: Principles and Applications, 1157–1188. American Association of Stratigraphic Palynologists Foundation, College Station. Om deze reden kan het vergelijken van de palynozones uit het Russische Verre Oosten en van het Western Interior BasinDe Western Interior Basin strekt zich over meer dan drieduizend km van noord naar zuid uit van Texas tot de Northwest Territories over ongeveer 35° zuiderbreedte. Het bekken werd gevormd door tektonische daling tijdens de verplaatsing in westelijke richting van de Noord-Amerikaanse Plaat en de subductie van Panthalassa. leerzaam zijn. Zulke vergelijking wijst erop dat er grote overeenkomsten bestaan tussen de Noord-Amerikaanse Wodehouseia spinata Palynozone en de Aziatische Wodehouseia spinata–Aquilapollenites subtilis Palynozone.Nichols, D.J. 2002. Palynology and biostratigraphy of the Hell Creek Formation in North Dakota: a microfossil record of plants at the end of Cretaceous time. In: J.H. Hartman, K.R. Johnson, and D.J. Nichols (eds.), The Hell Creek Formation and the Cretaceous–Tertiary boundary in the northern Great Plains: an integrated continental record of the end of the Cretaceous.Geological Society of America, Special Paper 361: 393–456.

Gebaseerd op de kenmerken van de Iridium anomalie en geassocieerde fenomenen op de grens Krijt/Paleogeen (onder meer shocked quartz), werd de ouderdom van de Noord-Amerikaanse Wodehouseia spinata Palynozone bepaald op Laat-Maastrichtiaan.Bohor, B.F., Foord, E.E., Modreski, P.J., and Triplehorn, D.M. 1984. Mineralogic evidence for an impact event at the Cretaceous–Tertiary boundary. Science 224: 867–869.Bohor, B.F., Triplehorn, D.M., Nichols, D.J., and Millard, H.T.J. 1987. Dinosaurs, spherules, and the “magic” layer: a new K−T boundary clay site in Wyoming. Geology 15: 896–899.Gilmore, J.S., Knight, J.D., Orth, C.J., Pillmore, C.L., and Tschudy, R.H. 1984. Trace elements patterns at a non−marine Cretaceous–Tertiary boundary. Nature 307: 224–28.Jerzykiewicz, T. and Sweet, A.R. 1986. The Cretaceous–Tertiary boundary in the central Alberta Foothills. I: Stratigraphy. Canadian Journal of Earth Sciences 23: 1356–1374.Nichols, D.J., Jarzen, D.M., Orth, C.J., and Oliver, P.Q. 1986. Palynological and iridium anomalies at the Cretaceous–Tertiary boundary, South−Central Saskatchewan. Science 231: 714–717.Lerberkmo, J.F., Sweet, A.R., and Louis, R.M.S. 1987. The relationship between the iridium anomaly and palynological floral events at three Cretaceous–Tertiary boundary localities in western Canada. Geological Society of America Bulletin 99: 325–330.Lerbekmo, J.F., Sweet, A.R., and Davidson, R.A. 1999. Geochemistry of Cretaceous–Tertiary (K−T) boundary interval: south−central Saskatchewan and Montana. Canadian Journal of Earth Sciences 36: 717–724.Sweet, A.R., Braman, D.R., and Lerbekmo, J.F. 1999. Sequential palynological changes across the composite Cretaceous–Tertiary boundary claystone and contiguous strata, western Canada and Montana, U.S.A. Canadian Journal of Earth Sciences 36: 743–768. En gebaseerd op deze overeenkomsten werd ook de Aziatische Wodehouseia spinata–Aquilapollenites subtilis Palynozone op Laat-Maastrichtiaan gedateerd.Godefroit, P., Bolotsky, Y.L., and Van Itterbeeck, J. 2004b. The lambeosaurine dinosaur Amurosaurus riabinini, from the Maastrichtian of Far Eastern Russia. Acta Palaeontologica Polonica 49: 585–618.Van Itterbeeck, J., Bolotsky, Y.L., Bultynck, P., and Godefroit, P. 2005. Stratigraphy, sedimentology and palaeoecology of the dinosaur−bearing Kundur section (Zeya−Bureya Basin, Far Eastern Russia). Geological Magazine 142: 735–750. Ondanks al deze vergelijkingen en overeenkomsten kunnen de meningsverschillen die bestaan over de juiste ouderdom van de "dinosauriërhoudende" sedimenten van de Yuliangze-formatie slechts opgelost worden door onafhankelijke kalibraties. Schattingen van de absolute ouderdom gebaseerd op radiometrische dateringLi, X., Li, W., Chen, P., Wan, X., Li, G., Song, B., Jiang, J., Liu, J., Yin, D., and Yan, W. 2004. Shrimp U−Pb zircon dating of the uppermost Cretaceous Furao Formation near the Heilong River: An age closest to the K/T boundary. Chinese Science Bulletin 49: 860–862.Suzuki, S. 2004. Fission−track zircon age of a tuff sample from the Tsagayan Formation, the Amur River Area, the Russian Far East. In:G. Sun, Y.W. Sun, M.A. Akhmetiev, and A.R. Ashraf (eds.), Proceedings of the 3rd Symposium on Cretaceous Biota and K/T Boundary in Heilongjiang River Area, 75–76. Changchun, China. van bepaalde delen van de Krijt-Paleogeengrens wijzen erop dat deze grens in het Amur/Heilongjiang gebied stratigrafisch lager ligt dan men aanvankelijk dacht,Sun, G., Akhmetiev, M.A., Ashraf, A.R., Sun, Y.W., Dong, Z.M., Bugdaeva, E.V., Markevich, V.S., Kezina, T.V., Kodrul, T.M., Johnson, K., Nichols, D.J., Nishida, H., Okada, H., Sun, C.L., Suzuki, S., Dilcher, D.L., Lu, J.S., Luo, K.L., Bolotsky, Y.L., Hicks, J.F., Yang, H.X., Harding, I., and Quan, C. 2004. Recent advance on the research of Cretaceous–Tertiary boundary in Jiayin of Heilongjiang, China. In: G. Sun, Y.W. Sun, M.A. Akhmetiev, and A.R. Ashraf (eds.), Proceedings of the 3rd Symposium on Cretaceous Biota and K/T Boundary in Heilongjiang River Area, 1–6. Changchun, China. wat dus pleit in het voordeel van een Laat-Maastrichtiaan ouderdom voor de dinosauriërhoudende sedimenten in dat gebied. Wodehouseia spinata is een goede biostratigrafische indicator voor de Laat-Maastrichtiaan ("Lanciaan") formaties in Canada en Noord-Amerika, zoals de Scollart-formatie in Alberta (Canada)Srivastava S.K., Pollen biostratigraphy and paleoecology of the Edmonton Formation (Maestrichtian), Alberta, Canada, Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol. 7 (1970) 221-276 en zoals in Noord-Amerika de Hell Creek-formatie in Noord- en Zuid-Dakota en in Montana,Hotton C.L., Palynology of the Cretaceous–Tertiary boundary in central Montana, USA, and its implications for extraterrestrial impact, unpublished thesis, University of California, Davis, 1988 de Lance-formatie in WyomingLeffingwell H.A., Palynology of the Lance (Late Cretaceous) and Fort Union (Paleocene) formations of the type Lance area, Wyoming, Geol. Soc. Am. Spec. Paper 127 (1970) 1–64 en de Laramie-formatie, de Arapahoe-formatie en het onderste deel van de Denver-formatie in Colorado.Newman K.R., Biostratigraphic correlation of Cretaceous–Tertiary boundary rocks, Colorado to San Juan Basin, New Mexico, Geol. Soc. Am. Spec. Paper 209 (1987) 151–164. Norman D.B., On the anatomy of Iguanodon atherfieldensis (Ornithischia: Ornithopoda), Bull. Ins. Roy. Sci. Nat. Belg. Sci. Terre 56(1986) 281–372.

Beschrijving De beschrijving werd gebaseerd op de catalogusnummers CUST J-III en J-V, GMHGeological Museum of Heilongjang Province, Harbin Hlj-16, 77, 87, 101, 140, 143, 144, 178, 195,196, 207, 278, A10, A12 en "magnus".

Charonosaurus jiayinenis was een grote hadrosauriër. Het dijbeen kon 1,35 m lang worden, langer dan bij alle andere ons bekende hadrosauriërs, met uitzondering van Shantungosaurus giganteus.Young C.C., The dinosaurian remains of Laiyang, Shantung,Palaeontol. Sinica, Series C 16 (1958), 1–138, (in Chinese and English). De lichaamslengte wordt op ongeveer tien meter geschat.Holtz, Thomas R. Jr. (2012) Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages, Winter 2011 Appendix. Ook volgens The Princeton Field Guide to Dinosaurs van Gregory S. PaulPaul, G.S. The Princeton Field Guide to Dinosaurs (2nd Edition). Princeton University Press, HC 2016, p. 342. had Charonosaurus een geschatte lengte van tien meter, en een geschat gewicht van vijf ton.

Schedel thumb|400px|Gereconstrueerde schedel van Charonosaurus jiayinensis, tentoongesteld in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen te Brussel. De vorm van de kam is hypothetisch.