De UEFA Champions League is het belangrijkste internationale voetbaltoernooi voor clubs in en rond Europa. Het toernooi wordt georganiseerd door de Europese voetbalbond UEFA. De naam Champions League bestaat sinds 1992. Voor die tijd stond het toernooi bekend als Europacup I (ook wel UEFA Beker voor landskampioenen). In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, gaat het om een kampioenschap tussen hoog eindigende ploegen in de nationale competities, niet enkel om de kampioenen van elk land.
De winnaar van de UEFA Champions League plaatst zich voor het vierjaarlijkse wereldkampioenschap voetbal voor clubs, de FIFA Intercontinental Cup en voor de UEFA Super Cup. Dat is de wedstrijd tussen de winnaar van de UEFA Champions League en de winnaar van de UEFA Europa League (sinds het seizoen 2009/10, daarvoor die van de Europacup II (UEFA Cup Winners' Cup) en vervolgens die van de UEFA Cup).
Geschiedenis Europacup I De Europacup I (de originele naam luidt 'Coupe des Clubs Champions Européens', en staat nog altijd op de beker) was het belangrijkste Europese clubtoernooi waaraan elk seizoen de landskampioenen van alle bij de UEFA aangesloten landen deelnamen. Alleen in de beginjaren waren er enkele uitzonderingen, waaronder het Nederlandse PSV dat in het seizoen 1955/56 deelnam in plaats van de Nederlandse kampioen Willem II. De te winnen beker, die nog steeds wordt uitgereikt aan de winnaar van de Champions League, wordt ook wel de "cup met de grote oren" genoemd. Die "grote oren" zijn afgeleid van de Grieks/Romeinse amfora, waarvan de oren als draaghouvast dienden.
In het toernooi vaardigde elk land één team uit, met daaraan eventueel toegevoegd de winnaar van het seizoen ervoor. De teams speelden een competitie volgens het knock-outsysteem, waarbij per ronde twee wedstrijden werden gespeeld: één thuis- en één uitwedstrijd. De finale, in mei op een vooraf bepaalde neutrale locatie, bestond echter uit één wedstrijd. In 1991 werd die formule gewijzigd: het toernooi begon met twee normale knock-outronden waarna er van de acht overgebleven ploegen twee poules van 4 werden opgemaakt. De winnaars van beide poules speelden de finale. In 1992 werd het toernooi voortgezet als de UEFA Champions League.
Het toernooi werd voor het eerst georganiseerd in het seizoen 1955/56, Real Madrid werd de winnaar van de eerste vijf edities en met de zesde zege in 1966 is deze club recordhouder. Nederlandse clubs wonnen het toernooi in totaal zes keer: Feyenoord in 1970, AFC Ajax in 1971, 1972, 1973 en 1995, en PSV in 1988. In 1963 bereikte Feyenoord als eerste Nederlandse club de halve finale, in 1969 was Ajax de eerste Nederlandse club die de finale bereikte. De beste prestatie van een Belgische club was de verloren finale van Club Brugge in 1978. Tegenstander was Liverpool FC dat met 1–0 won op Wembley.
Champions League De Champions League ging in 1992 van start als voortzetting van de Europacup I. In dat jaar werd de groepsfase geïntroduceerd. Later zijn er nog meer wijzigingen aangebracht, waarvan de belangrijkste in 1997: vanaf toen werd afgeweken van het concept dat alleen de landskampioenen en titelverdedigers mochten meedoen.
tot en met 2004 plaatste de winnaar van de Europacup I en later Champions League zich voor de tweekamp om de wereldbeker voor clubteams. Van 2005 t/m 2023 nam de winnaar van het voorgaande seizoen deel aan de FIFA Club World Cup, het wereldkampioenschap voor clubteams waarin de zes continentale clubwinnaars en een club namens het organiserende land streden om de clubwereldtitel. Dit toernooi noemt sinds 2024 met precies dezelfde toernooiopzet: FIFA Intercontinental Cup.
Champions League 1992 - 1993 Deelname Ieder land aangesloten bij de UEFA, met uitzondering van Liechtenstein, mocht zijn kampioen afvaardigen. De Liechtensteinse voetbalbond organiseert alleen een bekertoernooi en geen competitie, alle Liechtensteinse voetbalclubs spelen in de Zwitserse piramide. Namens het ondertussen verbrokkelde Joegoslavië nam het Sloveense Olimpija Ljubljana deel.
Toernooiopzet Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kwamen er tal van nieuwe landen bij. Daarom werd een kwalificatieronde ingevoerd voor de kampioenen van de 9 slechtst presterende landen in Europa. Omdat Oekraïne, Estland, Letland en Israël jonge leden waren binnen de UEFA, waren ook deze kampioenen tot deze voorronde veroordeeld.
Na de voorronde begon het hoofdtoernooi met 32 teams. Ronde 1 en 2 werkten volgens het knock-outsysteem. De acht clubs die deze twee ronden hadden overleefd, werden onderverdeeld in twee groepen. De winnaars van deze twee groepen (Olympique de Marseille en AC Milan) speelden tegen elkaar de finale in het Olympiastadion in het Duitse München.
Champions League 1993 - 1994 Deelname Weer mochten alleen de kampioenen deelnemen.
Toernooiopzet In deze tweede editie van de Champions League waren nog meer landen vertegenwoordigd. Albanië, Moldavië, Georgië, Wales, Kroatië en Wit-Rusland werden voor het eerst vertegenwoordigd. De voorronde werd uitgebreid tot 20 clubs.
De tien winnaars werden bij 22 andere kampioenen gevoegd die vervolgens het hoofdtoernooi speelden. Na twee knock-outronden werden de acht winnaars weer in twee groepen verdeeld. Nieuw was dat nu niet alleen de winnaars van de groep verdergingen, maar ook de clubs die als tweede in de groep eindigden. Zo werd er een halve finale in het leven geroepen.
Champions League 1994 - 1997 Deelname Alleen kampioenen kwalificeerden zich. Opvallend was dat nu nog maar 16 kampioenen deelnamen aan het hoofdtoernooi van de Champions League in plaats van 32 bij de vorige opzet. Bovendien mochten alleen de kampioenen van de 24 succesvolste landen deelnemen aan de Champions League. Kampioenen van lager gewaardeerde landen waren veroordeeld tot deelname aan de UEFA-cup.
Toernooiopzet Na de kwalificatieronde (16 clubs streden om de resterende 8 plaatsen in het hoofdtoernooi naast de 8 hoogst gewaardeerde clubs die al rechtstreeks geplaatst waren) werd direct de groepsfase gespeeld. Deze bestond uit 4 groepen van 4 teams.Na de groepsfase gingen de twee beste teams uit elke groep door naar de knock-outfase die begon bij de kwartfinales.
Champions League 1997 - 1999 Deelname Niet alleen kampioenen kwalificeerden zich, ook clubs uit landen uit de top 8 die tweede eindigden in de competitie namen deel. De kampioenen van de landen uit de top 8 waren rechtstreeks geplaatst voor de groepsfase, net als de titelhouder.Na het totale uiteenvallen van de Sovjet-Unie en Joegoslavië namen nu ook de kampioenen uit de Kaukasus en Balkan deel.
Positie Champions League (24 plaatsen in HT) HT voorronden 2e 1e *) Titelhouder 1 1-8 1 1 9-17 1 18-47 1
Toernooiopzet Door de uitbreiding van het aantal leden was er nood aan een 2ᵉ voorronde.Na twee voorronden werden 24 ploegen toegelaten tot het hoofdtoernooi. Deze werden onderverdeeld in zes groepen van vier teams.De zes groepswinnaars en de twee beste nummers twee kwalificeerden zich voor de kwartfinales, het begin van de knock-outfase.
Champions League 1999 - 2003 Deelname Om het commercieel potentieel van de Champions League volledig uit te buiten, werd gekozen om meer teams uit de grote landen te laten deelnemen. Dit ging uiteindelijk ten koste van landen zonder voetbalcultuur, aangezien de verschillen in budgetten tussen top, sub-top en middenmoot van Europa extra vergroot werden. Positie Champions League (32 plaatsen in HT) HT voorronden 3e 2e 1e *) Titelhouder 1 1-3 K N2 N3 N4 4-6 K N2 N3 7-9 K N2 10-15 K N2 16-22 K 23-53 K
Toernooiopzet De groepsfase bestond nu uit 32 teams. Doordat er meer teams uit grote landen toegelaten werden, kwam er een 3ᵉ voorronde. Na de knock-outfases van de voorronden, werden de deelnemende clubs volgens sterkte onderverdeeld in acht groepen van 4. De twee beste van iedere poule gingen verder naar de tweede ronde.
De tweede ronde was ook een poulefase, maar dan met maar 4 poules van 4 teams. Ook hier stootten de 2 beste teams van iedere poule door. De acht overgebleven teams belandden in de knock-outfase richting finale. Omdat dit de voetbalkalender overvol maakte en het spektakelvoetbal achterwege bleef (ploegen gingen berekenend spelen), is vanaf 2003 de tweede poulefase weer weggelaten.
Champions League 2003 - 2018 Deelname Tot seizoen 2008/09 werkte de deelname hetzelfde als in de vorige periode. Vanaf het seizoen 2009/10 zijn een aantal wijzigingen doorgevoerd voor het samenstellen van de eerste ronde. Er zijn 22 in plaats van 16 clubs rechtstreeks geplaatst en er zullen ten minste 17 landskampioenen meedoen in plaats van 10. Omdat in de voorronden de landskampioenen gescheiden worden van de niet-landskampioenen, worden de 22 teams aangevuld met 5 landskampioenen en 5 niet-landskampioenen.
Toernooiopzet De tweede ronde werd nu enkel een knock-outronde omdat de wedstrijdlast voor Europese ploegen te groot werd.
Primeur aantal deelnemers één land De Champions League 2015/16 werd de eerste editie van het toernooi waaraan vijf deelnemers uit hetzelfde land deelnamen. FC Barcelona, Real Madrid en Atlético Madrid plaatsten zich door in het voorgaande seizoen eerste, tweede en derde te worden in de Spaanse competitie. Sevilla FC was als winnaar van de Europa League 2014/15 ook direct geplaatst. Valencia CF kwam hier in augustus 2015 als vijfde Spaanse ploeg bij door in de voorronde over twee wedstrijden te winnen van AS Monaco.
Champions League 2018 - 2024 Deelname Om het commercieel potentieel van de Champions League volledig uit te buiten, besloot de UEFA meer teams uit de beste landen te laten deelnemen in het hoofdtoernooi. Dit gaat uiteindelijk ten koste van landen zonder voetbalcultuur, aangezien de verschillen in budgetten tussen top, sub-top en middenmoot van Europa vergroot worden door deze beslissing.Uitzonderingen op onderstaande lijst zijn er wanneer de winnaar van de Champions League of Europa League zich via de nationale competitie al plaatst voor Europees voetbal. Als de winnaar van de vorige editie van de UEFA Champions League zich via de nationale competitie voor de groepsfase van de Champions League plaatst, neemt de kampioen van associatie 11 de plek van de Champions League-winnaar in. Daarop volgt dat ook de kampioenen van eventuele andere associaties promoveren naar een andere instroompositie. Als de winnaar van de vorige editie van de UEFA Europa League zich via de nationale competitie voor de groepsfase van de Champions League plaatst. Dan neemt de nummer drie van associatie 5 de plek van de Europa League-winnaar in. Daarop volgt dat ook de niet-kampioenen van eventuele andere associaties promoveren naar een andere instroompositie. Als de winnaar van de vorige editie van de UEFA Champions League of Europa League zich via de nationale competitie voor de kwalificatierondes van de Champions League of de Europa League plaatst. Dan neemt het team van de hoogst geplaatste associatie de plek van de Champions League- of Europa League-winnaar in. Daarop volgt dat ook de kampioenen en de niet-kampioenen van eventuele andere associaties promoveren naar een andere instroompositie. Elke associatie mag maximaal vijf teams in de Champions League hebben. Als de winnaar van de Champions League en de Europa League afkomstig zijn uit dezelfde top-vierassociatie, maar deze winnaars eindigen buiten de top vier van hun nationale competitie, moet het als vierde geëindigde team van de nationale competitie in de Europa League spelen. Positie Champions League HT voorronden PO 3e 2e 1e VRKR CR KR CR KR CR KR KRAantal teams 32 8 4 12 8 20 6 34 4 *) Titelhouder 1 *) Titelhouder EL 1 1-4 K N2 N3 N4 5-6 K N2 N3 7-9 K N2 10 K N2 11-12 K N2 13-14 K N2 15 K N2 16-17 K 18-51 ** K 52-55 K KR - KampioensrouteCR - Competitieroute** Dit is zonder Liechtenstein.
Toernooiopzet