Aleksander "Aljosja" Svanidze (Georgisch: , Aleksandre Svanidze; Russisch: , ) (Badzji, 1886 – 20 augustus 1941) was een Georgisch historicus en lid van de "Oude Bolsjwieken". Hij was een goede vriend van Jozef Stalin en de broer van Stalins eerste vrouw Kato Svanidze.
Levensloop Svanidze werd geboren in een familie van adel in het kleine dorp Badzji in de streek Ratsja in het noordwesten van Georgië, op dat moment onderdeel van het Russische Rijk. Svanidze studeerde eerst in Tbilisi (Tiflis) en daarna in de Duitse stad Jena, waar hij Duits, Engels en historisch onderzoek van oude beschavingen bestudeerde. Hij werd lid van de Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij (RSDAP) in 1901.
Hij vertrok in 1919 uit de pas onafhankelijk geworden Democratische Republiek Georgië en verhuisde naar Rusland. In 1920-1921 werkte hij voor het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, om na de Sovjet-verovering van Georgië in 1921 kortstondig te werken voor de Georgische sovjetrepubliek en de Transkaukasische SFSR, waar Georgië deel van uitmaakte.
In 1924 werd hij aangesteld als Sovjet–gezant in Duitsland om daarna plaatsvervangend voorzitter te worden van de Sovjet-staatsbank. In die tijd ging Svanidze door met zijn studie. Hij richte het Journaal van de Oudheid op, studeerde Alarodiaanse talen en vertaalde het werk van de middeleeuwse Georgische dichter Sjota Roestaveli in het Russisch.
Tijdens het hoogtepunt van de Grote Zuivering door Stalin, werd Aleksander Svanidze in 1937 gearresteerd. Hij weigerde toe te geven dat hij een Duitse spion was in ruil voor zijn leven. Stalin zou hebben gezegd dat Svanidze te trots was. In 1941 werden Svanidze, zijn vrouw Marie en zijn zus Mariko geëxecuteerd in de gevangenis terwijl de Duitsers naderden.
Referenties (in Russian) Сванидзе, Александр Семенович. Hrono.ru. Retrieved on 2008-06-14 Montefiore, Simon Sebag (2007), Young Stalin, pp. 311-2. McArthur & Company, Rieber, Alfred J. Stalin, Man of the Borderlands. The American Historical Review. December 2001, vol. 106, no. 5
Categorie:Georgisch historicus