center|px Netwerkkaart (2020) |} De Utrechtse tram, ook bekend onder Regiotram Utrecht, voorheen Utrechtse Sneltram is een trambedrijf in de gemeente Utrecht, Nieuwegein en IJsselstein. Het eerste gedeelte, de Sneltram Utrecht - Nieuwegein / IJsselstein (afgekort SUNIJ, ook wel SUN) werd in de jaren 80 aangelegd om de groeikernen/slaapsteden te ontsluiten.
In 2019 is in het verlengde hiervan de Uithoflijn geopend, een tramlijn naar het Utrecht Sciencepark om een drukke busverbinding hiernaartoe te vervangen. In 2020 en 2021 is de tramlijn naar Nieuwegein en IJsselstein vernieuwd en verbouwd van gebruik door hogevloertrams naar lagevloertrams, waarna er vanaf 2022 een doorgaande dienst van Nieuwegein / IJsselstein via Station Utrecht Centraal naar de Uithof is gekomen. Sindsdien spreekt de vervoerder van simpelweg tram in plaats van sneltram.
Geschiedenis thumb|left|Het eerste tramstel voor de Utrechtse sneltram wordt afgeleverd; 17 juni 1982. thumb|left|SIG-Sneltram in 2000 in vrijwel originele staat. thumb|left|Tram in Connexxion-uitvoering. thumb|left|Tram in de uitvoering van de BRU.
Sneltram Utrecht - Nieuwegein / IJsselstein (SUNIJ)
Voor een verbinding tussen de stad Utrecht en de nieuwe woonkern Nieuwegein, een stedelijke uitbreiding van de bestaande dorpskernen van Vreeswijk en Jutphaas, heeft men zowel een trein (zoals in Zoetermeer), een trolleybus als een sneltram overwogen. Bij de treinvariant zou de spoorlijn na Lunetten en het viaduct van Rijksweg 12 afbuigen van de spoorlijn Utrecht - 's-Hertogenbosch. Anticiperend op een treinverbinding werd op de koersrol van de eerste sprinters de bestemming "Nieuwegein" opgenomen.
Begin 1970 viel de keuze uiteindelijk op een sneltramverbinding.In gebruikname sneltram, geraadpleegd op 2026-03-01. Op 17 december 1983 reden de sneltrams voor het eerst. Lijn 100 reed van het Moreelsepark naar Nieuwegein-Zuid en lijn 101 van het Moreelsepark naar Nieuwegein Doorslag waarbij de lijnnummers niet op de trams werden aangegeven, maar wel in de dienstregeling. Op 14 december 1985 werd lijn 101 verlengd naar IJsselstein. De eindhalte was Achterveld. De tramlijn is aangelegd door de NS en maakt gebruik van "fluistertrams". De exploitatie werd vanaf het begin echter uitbesteed aan busmaatschappij Westnederland, die gemakkelijk buschauffeurs kon opleiden tot de combifunctie trambestuurder/buschauffeur.
Vanaf 1994 verzorgde Midnet de tramdienst, omdat de Nieuwegeinse vestiging van Westnederland niet zoals de rest overging naar de ZWN-Groep, maar naar Midnet. De oorspronkelijke lijnnummers zijn in 1994 gewijzigd in 60 en 61. De lijnnummers waren aanvankelijk niet aan de buitenzijde van de trams te zien; alleen de eindbestemming werd vermeld.
Vanaf 1999 exploiteerde Connexxion, als rechtsopvolger van Midnet, de sneltram. Vanaf 2 juli 2000 rijdt lijn 61 na IJsselstein Achterveld door naar IJsselstein Binnenstad en IJsselstein-Zuid in de nieuwbouwwijk Zenderpark. Vanaf 2009 werd het Utrechtse stationsgebied vernieuwd. Om hiervoor ruimte te scheppen is de sneltramlijn in stappen ingekort tot het Jaarbeursplein, dat vanaf 22 april 2013 het eindpunt werd. Het aantal reizigers van de sneltram nam mede hierdoor af, vanwege langere loopafstanden naar de binnenstad en het overige openbaar vervoer. Het beheer van de infrastructuur, met uitzondering van de haltes, was tot eind 2010 in handen van ProRail. Daarna ging het over naar het Bestuur Regio Utrecht (BRU).
Op 8 december 2013 kreeg de sneltram zijn vierde exploitant: Qbuzz, dat voor het openbaarvervoernet rond Utrecht de merknaam U-OV gebruikt.
Per 9 juli 2022 werden de sinds 1994 bestaande lijnnummers 60 (naar Nieuwegein-Zuid) en 61 (naar IJsselstein) vervangen door de lijnnummers 20 (naar Nieuwegein-Zuid) en 21 (naar IJsselstein). Tevens werden de beide lijnen vanaf het Jaarbeursplein weer teruggelegd naar Utrecht Centraal Centrumzijde en op werkdagen tot in de loop van de avond verder via de route van de sinds 16 december 2019 bestaande lijn 22 naar de Uithof.
Op 14 december 2025 werd Transdev, de moedermaatschappij van Connexxion, de vijfde exploitant. Ook deze vervoerder gebruikt de merknaam U-OV.
Uithoflijn miniatuur|links|Lagevloertrams op halte Vaartsche Rijn
Op 16 december 2019 werd de uitbreiding van de, inmiddels niet meer sneltram genoemde, tramlijn in gebruik genomen vanaf Station Utrecht Centraal richting Stadion Galgenwaard en het Utrecht Science Park. Deze verbinding verving buslijn 12 die ondanks de inzet van extra grote (dubbelgelede) bussen en een hoge frequentie al jaren kampte met een ondercapaciteit. De nieuwe tramlijn kreeg het lijnnummer 22.Uithoflijn gaat waarschijnlijk 29 juli echt rijden, wethouder houdt slag om de arm, www.rtvutrecht.nl; 4 juni 2019
De Uithoflijn heeft een grotendeels vrije baan. Alleen in De Uithof deelt de lijn zijn tracé met andere lijnbussen. De lijn eindigt bij P+R Science Park. Daar is ook een opstelterrein voor 16 trams, waar ook klein onderhoud en schoonmaakwerkzaamheden kunnen plaatsvinden.
Aan de Centrumzijde van Station Utrecht Centraal zijn vier sporen met twee eilandperrons, die alleen geschikt zijn voor lagevloertrams. Er is daar een keermogelijkheid vanuit de richting Nieuwegein. Voor de Uithoflijn zijn er twee kopsporen. Sinds juli 2022 kunnen reizigers zowel naar de Uithof als naar Nieuwegein / IJsselstein vertrekken. Daarbij zijn de lijnnummers 60 en 61 vervangen door 20 en 21, deze zijn nu wel zichtbaar naast de bestemming.
Infrastructuur De spoorwijdte is 1435 millimeter (normaalspoor), de bovenleidingspanning is 750 volt gelijkstroom en het netwerk is geschikt voor tweerichtingtrams. De remise van de tram was tot december 2013 gecombineerd met de busgarage van het streekvervoer en bevindt zich in het noorden van Nieuwegein tussen de Jutphasespoorbrug en de halte Zuilenstein. Tussen 2017 en 2019 is de remise geheel vernieuwd in verband met de uitbreiding van het wagenpark en de komst van de nieuwe lagevloertrams van het type Urbos 100. De perrons hebben geen toegangspoortjes; de kaartlezers voor de OV-chipkaart staan op palen op de perrons. De wachttijd in geval van onjuist inchecken bedraagt 3 minuten. Alle haltes zijn voorzien van displays die de vertrektijden van de tram aangeven en kaartautomaten waarbij ook de OV-chipkaart opgeladen kan worden. thumb|Tramstel 6002 van de Uithoflijn bij de halte Utrecht CS Centrumzijde, op de openingsdag; 14 december 2019. thumb|De halte Kanaleneiland Zuid. thumb|Reizigers van de sneltram.
Renovaties De oudste delen van het trambaan zijn in 1983/'85 in gebruik genomen en zijn gedurende 30 jaar intensief gebruikt. Vanaf februari 2005 kregen enkele haltes een grondige renovatie. Dit betrof de haltes Graadt van Roggenweg, Ziekenhuis Oudenrijn (deze naam werd gewijzigd in 24 Oktoberplein-Zuid), 5 Mei Plein (deze naam werd gewijzigd in Winkelcentrum Kanaleneiland), Vasco da Gamalaan, Kanaleneiland Zuid, Merwestein en Nieuwegein-Zuid. Enkele jaren daarvoor waren de meeste haltes in Nieuwegein en IJsselstein al vernieuwd. Sindsdien zijn alle haltes (met uitzondering van Merwestein) gerenoveerd. De haltes Moreelsepark en Westplein zijn niet gerenoveerd, aangezien deze zijn vervallen met de bouw van de nieuwe OV-terminal en per 22 april 2013 plaats maakten voor één nieuwe halte: Utrecht CS Jaarbeursplein.
Vanaf de zomer van 2012 is trambaan jaarlijks stapsgewijs in de zomermaanden vernieuwd tijdens verschillende projecten onder noemer 'Grootschalige Vervanging Infrastructuur (GVI)'. Op (delen van) het tramtraject vond vervangend busvervoer plaats.
Tijdens de vernieuwing van het tramtraject bij de halte Nieuwegein City (voorheen Stadscentrum) ontstond een probleem waarbij een deel van de rails opnieuw aangelegd moest worden. Hierdoor liepen de werkzaamheden sterk uit, waardoor de trams niet vanaf augustus, maar pas in december weer konden rijden. Eind 2016 was de volledige infrastructuur tussen Utrecht en Nieuwegein City vernieuwd. De beide takken richting Nieuwegein-Zuid en IJsselstein-Zuid waren nog niet aan de beurt gekomen. Doordat op elke tak slechts de helft van het aantal trams rijdt, waren de rails op deze baanvakken minder versleten.
In 2020 en 2021 zijn de sporen van deze takken vernieuwd.Vernieuwing trambaan Nieuwegein Centrum zomer 2021, www.regiotramutrecht.provincie-utrecht.nl De provincie had hiervoor 141 miljoen euro gereserveerd, maar in de zomer van 2018 bleek dat er nog 16 miljoen euro extra nodig is. Het plan om de halte Merwestein niet te verbouwen, en te laten vervallen, omdat het aantal reizigers (circa 100 per dag) relatief laag is, is vervallen nadat een meerderheid van de Statenfracties tegenstemde.Tramhalte Merwestein gered in Provinciale Staten, www.ad.nl; 24 september 2018 Tevens werden in de zomer van 2020 alle 23 haltes aangepast aan de nieuwe lagevloertrams, die in 2021 in dienst zijn gekomen op deze lijnen. De haltes zijn enerzijds verlengd tot een lengte van 75 meter en verlaagd naar een hoogte van 30 cm. De tram naar Nieuwegein-Zuid zou op 21 september 2020 weer gaan rijden, en die naar IJsselstein-Zuid op 26 oktober 2020.Onderhoudswerkzaamheden tram 60 en 61, www.u-ov.info Door vertragingen bij de vergunningverlening werd de heropening met een aantal maanden uitgesteld.Maanden extra vertraging SUNIJ-lijn door 'verkeerde aannames', www.ovpro.nl; 17 september 2020 De takken naar Nieuwegein-Zuid en IJsselstein-Zuid werden op respectievelijk 3 januari 2021 en 14 maart 2021 weer in gebruik genomen.Het heeft even geduurd, maar de vernieuwde sneltram van Utrecht naar Nieuwegein rijdt weer, www.ad.nl; 3 januari 2021Dienstregeling vernieuwde tramlijn Utrecht-IJsselstein van start, www.spoorpro.nl; 15 maart 2021
Exploitatie +Dienstregeling (vanaf 14 december 2025)LijnRouteFrequentieAantal haltesOpeningOpmerkingenNieuwegein-Zuid - P+R Science Park4x/uur241983Rijdt op werkdagen na 21:30 en in het weekend alleen tussen Nieuwegein-Zuid en Utrecht CS Centrumzijde.IJsselstein-Zuid - P+R Science Park4x/uur281985Rijdt op werkdagen na 21:30 en in het weekend alleen tussen IJsselstein-Zuid en Utrecht CS Centrumzijde.Utrecht CS Centrumzijde - P+R Science Park4x/uur92019Rijdt niet op werkdagen na 21:30, in het weekend en in de zomervakantie. Op schooldagen rijden de lijnen ieder 4 keer per uur. Hierdoor wordt op het traject Nieuwegein City - Utrecht CS Centrumzijde 8 keer per uur gereden, en op het traject Utrecht CS Centrumzijde - P+R Science Park wordt 12 keer per uur gereden. Op wedstrijddagen van FC Utrecht worden tot einde dienst dezelfde frequenties geboden als van maandag tot en met vrijdag overdag op het traject Utrecht CS Centrumzijde - P+R Science Park.
Voormalige dienstregelingen In de schoolvakanties gold een aangepaste dienstregeling, waarbij in de spits een normale dagdienst wordt gereden en ook overdag met losse stellen wordt gereden. Op donderdagavond (koopavond in Utrecht) was er een extra rit naar IJsselstein. Eind jaren 1990 reed elke tramlijn op zaterdagen elke 20 minuten. Op het gemeenschappelijke traject werd zo een 10-minutendienst gereden. De afgelopen jaren zijn er verschillende afwijkingen ten opzichte van de basisdienstregeling geweest: Van enig moment tot december 2013 werd in de ochtendspits een extra rit gereden vanuit zowel IJsselstein als Nieuwegein. Deze extra ritten werden hierna voor een korte tijd vervangen door een snelbusverbinding vanuit IJsselstein, gereden door het GVU. Van 2009 tot 2014 reden tweedehands trams uit Wenen in de spitsen extra sneldienstritten tussen Utrecht en Nieuwegein-Zuid. Als gevolg van de coronacrisis werd vanaf half maart 2020 de zondagsdienstregeling gereden, aanvankelijk met enkele stellen, later ook met gekoppelde stellen.