miniatuur|wapen Sint-Niklaasabdij Veurne miniatuur|Sint-Niklaasabdij te Veurne, door de Geuzen afgebroken in 1578
miniatuur|Sint-Niklaasabdij te Veurne, eerste helft 17e eeuw (Flandria illustrata)
De Sint-Niklaasabdij in Veurne was een abdij die bestond van 1120 tot 1798.
Geschiedenis In het jaar 1120 werd de Sint-Niklaasabdij opgericht door Jan van Waasten, de 30ste bisschop van Terwaan. Aanvankelijk bestond de abdij uit reguliere kanunniken van Sint-Augustijn. De geestelijke bediening van de kerk van Sint-Niklaas en de kapellen van Sint-Denijs (binnen de stad) en Pervijze werd toevertrouwd aan de nieuwe abdij. De abdij werd ook door graaf Karel de Goede erkend en begiftigd met gronden.
Milo, 31ste bisschop van Terwaan, schonk de abdij de tiende van Houtem en het patronaat over de kerk van Wulveringem, de altaren van Wulpen, Oostduinkerke en Ramskapelle. Het bezit van de abdij werd verzekerd door paus Eugenius III in 1147 en bekrachtigd door paus Alexander III in 1164 en 1171, door paus Clemens III in 1188 en 1190. De vele bezittingen en voorrechten zorgden voor een uitbreiding van de gemeenschap.
In 1135 werd onder het bestuur van de 4de abt, Godfried, de regel van Sint-Norbert aangenomen, ofwel Premonstreit genoemd.
Een andere bisschop van Terwaan die eveneens Milo heette, gaf in 1164 de Sint-Niklaasabdij de leiding en toezicht over de abdij van Sint-Augustijn bij Terwaan. Het volgende jaar kreeg de abdij onder het bestuur van de 7de abt, Willem, het altaar van de nieuwe kapel van Sandeshove (Nieuwpoort) toegewezen. Filips van de Elzas, graaf van Vlaanderen, stond aan de abdij alle rechten af die hij had op gronden te Houtem.
De plaats waar de abdij oorspronkelijk gesticht was, bleek niet geschikt als wijk-, studie- en bedeplaats. De abdij kreeg in 1170 van de bisschop toestemming om naar een gunstiger plaats te verhuizen. De gekozen plaats bevond zich buiten de nederzetting van Veurne. Zoals de meeste abdijen legde ook de Sint-Niklaasabdij zich toe op het ontginnen van moerassen en heiden. Uit middeleeuwse charters blijkt ook dat te Bulskamp en Wulpen aan wijnbouw werd gedaan.
Abt Johannes II verkreeg in 1242 van Thomas, de graaf-gemaal van Vlaanderen, het voorrecht dat de “onderhorigen der abdij vrij zouden zijn van allen krijgsplicht”.
Arnold, 24ste abt, woonde in 1330 de doopplechtigheid bij van Lodewijk van Male, de latere graaf van Vlaanderen, Nevers, Rethel, Bourgondië en Artesië.
De paus benoemde in 1441 Jan Baudewijns, premonstratenzer van Sint-Niklaas in Veurne, tot abt van Averbode. Deze benoeming gebeurde op vraag van de hertog en is een voorbeeld van inmenging van wereldlijke machthebbers in het abdijbestuur. Gelukkig oefende abt Baudewijns zijn ambt behoorlijk uit.
Antoon van der Donck, de 32ste abt, kreeg als eerste het recht van paus Pius II in 1458 om de mijter te dragen voor zichzelf en zijn opvolgers.
Robert du Flocq, de 42ste abt, zag zijn abdij in 1566 verwoest worden door beeldenstormers en in 1578 werd ze een tweede keer verwoest en afgebroken door de Geuzen. In 1583 werd door de bisschop van Ieper, Martinus Riethovius, de nieuwe kapel ingewijd. Zijn opvolger Philip van Damme legde in 1583 de eerste steen van een nieuwe kloosterkerk binnen de stadsmuren. Er werden ook verschillende kloosterlingen naar de universiteit van Dowaai gestuurd om er godgeleerdheid en wijsbegeerte te studeren. Abt van Damme werd voorgedragen als bisschop van Brugge maar weigerde.
Christianus Druve werd verkozen als volgende prelaat. Naast de heropbouw van de abdij binnen de stadsmuren richtte hij ook verschillende colleges op te Veurne en Diksmuide en een seminarie voor studenten van de orde te Dowaai. Van abt Druve bestaat een portret.Het is gedocumenteerd in Les primitifs flamands, vol. II, Repertoire des peintures flamandes des quinzième et seizième siècle, collections d'Espagne.
Paulus de Gomiecourt, op dat ogenblik lid van de abdij en pastoor van Houtem, werd door aartshertog Ferdinand tot abt benoemd en te Ieper door Cornelius Jansenius gewijd. Hij richtte het college te Nieuwpoort op.
In 1699 zag de 49ste abt, Milo Abordyn, de abdij grotendeels door brand verslonden. Door zijn grote ijver werd alles wat vernield was, herbouwd gedurende zijn ambtsperiode.
Matthaeus van Troeyen herbouwde het prelaatskwartier in de abdij. Deze gebouwen bestaan nog steeds, in een gedeelte ervan is nu het postkantoor gevestigd.
Godfried Rycx, 54ste en laatste abt, zag de abdij opgeheven door de Franse revolutionairen en de geestelijken hardnekkig vervolgd. De geconfisqueerde gronden werden in 1796 verkocht. De abdijkerk werd eigendom van H. Harni, inwoner van Veurne, die de kerk in 1798 liet afbreken.
Abten en Prelaten van de Sint-Niklaasabdij AmbtsperiodeNaamGeboorte - Overlijden1e abtvan 1120Nicolaus50px|Template-Abbot - Provost2e abtvan 1124Boudewijn de Belle50px|Template-Abbot - Provost3e abtvan 1131Basilius50px|Template-Abbot - Provost4e abtvan 1135Godefridus50px|Template-Abbot - Provost5e abtvan 1139Erlebaldus50px|Template-Abbot - Provost6e abtvan 1142Simon50px|Template-Abbot - Provost7e abtvan 1147Wilhelmus50px|Template-Abbot - Provost8e abtvan 1167Hugo50px|Template-Abbot - Provost9e abtvan 1183Paulus50px|Template-Abbot - Provost10e abtvan 1190Willem II50px|Template-Abbot - Provost11e abtvan 1200Joannes50px|Template-Abbot - Provost12e abtRichardus50px|Template-Abbot - Provost13e abtBoudewijn II50px|Template-Abbot - Provost14e abtEverardus50px|Template-Abbot - Provost15e abtvan 1206Henricus50px|Template-Abbot - Provost16e abtvan 1235Johannes II50px|Template-Abbot - Provost17e abtvan 1243Paulus van Nieuwpoort50px|Template-Abbot - Provost18e abtvan 1246Gilbertus50px|Template-Abbot - Provost19e abtvan 1252Laurentius50px|Template-Abbot - Provost20e abtvan 1261Aegidius50px|Template-Abbot - Provost21e abtvan 1293Lambertus50px|Template-Abbot - Provost22e abtvan 1304Jacobus50px|Template-Abbot - Provost23e abt1314Walterus50px|Template-Abbot - Provost24e abtvan 1316Arnoldus50px|Template-Abbot - Provost25e abtvan 1335Theodoor van der Pale50px|Template-Abbot - Provost26e abtvan 1360Dankaard van de Steene† 136750px|Template-Abbot - Provost27e abtvan 1371Pieter Weedaerde50px|Template-Abbot - Provost28e abtvan 1384Johannes III50px|Template-Abbot - Provost29e abtvan 1409Medard Griminc† 141350px|Template-Abbot - Provost30e abtvan 1417Pieter Wyckaert50px|Template-Abbot - Provost31e abtvan 1427Lymannus van Waas50px|Template-Abbot - Provost32e abt en eerste prelaatvan 1458 tot 1465Antoon van der Donck† 3/9/146550px|Template-Territorial Abbot33e abtvan 25 september 1465 tot 1492Walter Olerius† 11/5/150250px|Template-Territorial Abbot34e abtvan 1492 tot 1494Jan Heysacke50px|Template-Territorial Abbot35e abtvan 1494 tot 1512Jan Buerse50px|Template-Territorial Abbot36e abtvan 1512 tot 14 mei 1525Gillis de Grave50px|Template-Territorial Abbot37e abtvan 1525 tot 6 september 1540Pieter Stevin† 6/11/155450px|Template-Territorial Abbot38e abt1540Marten Praet50px|Template-Territorial Abbot39e abtvan 1541 tot 1549Antoon Lefevere50px|Template-Territorial Abbot40e abtvan 1549 tot 11 november 1554Jan van Schoore† 6/11/155450px|Template-Territorial Abbot41e abtvan 1555 tot 16 mei 1558Antoon Rataller† 16/5/155850px|Template-Territorial Abbot42e abtvan 1559 tot 28 mei 1588Robert du Flocq† 28/5/158850px|Template-Territorial Abbot43e abtvan 1588 tot 27 maart 1616Philippe van Damme† 27/3/161650px|Template-Territorial Abbot44e abtvan 28 augustus 1616 tot 25 september 1636Christianus Druve° Nieuwpoort 1573 – † Veurne 25/09/163650px|Coat of arms Christianus Druve45e abtvan 31 maart 1637 tot 12 september 1653Paulus de Gomiecourt° Maastricht 04/12/1588 – † Veurne 12/09/165350px|Coat of arms Paulus de Gomiecourt46e abtvan 23 juni 1654 tot 16 juli 1667Godefridus de Courtewille° Brugge 1605 – † Veurne 16/07/166750px|Coat of Arms Godefridus de Courtewille47e abtvan 10 juni 1668 tot 28 december 1688Judocus de Brauwere° Pamele 11/1608 – † Veurne 28/12/168850x50px|Template-Territorial Abbot48e abtvan 18 april 1689 tot 7 maart 1694Judocus Liebaert° Hondschoote 1621 – † Veurne 07/03/169450px|Coat of arms Judocus Libaert49e abtvan 29 mei 1695 tot 28 september 1723Milo Abordyn° Dunkerque 1658 – † Veurne 28/09/172350px|Coat of arms Milo Abordyn50e abtvan 2 april 1724 tot 5 maart 1731Mattheus van Capple° Bergues 04/1663 – † Veurne 05/03/173150px|Coat of arms Mattheus Van Cappel51e abtvan 21 mei 1731 tot 23 februari 1749Reginaldus Beele° Veurne 15/03/1675 – † Veurne 23/02/174950px|Coat of arms Reginaldus Beele52e abtvan 1749 tot 1762Ignaas Amerlinck° 1691 – † 176250px|Coat of arms Ignaas Amerlinck53e abtvan 2 oktober 1763 tot 5 oktober 1780Matthaeus van Troeyen° Diksmuide 1704 – † Diksmuide 05/10/178050px|Coat of arms Mattheus Van Troeyen54e abtvan 10 juni 1781 tot 1798Godefridus Rycx° Veurne 13/06/1735 – † Veurne 13/12/180750px|Coat of Arms Godefridus Rycx
Zie ook Sint-Niklaaskerk (Veurne)
Categorie:Onroerend erfgoed in Veurne Categorie:Norbertijnenabdij in Nederland Categorie:Klooster in West-Vlaanderen Categorie:Beschermd monument in West-Vlaanderen