Het jaar 2001 was het eerste jaar in de 21e eeuw en het allereerste jaar in het 3e millennium volgens de christelijke jaartelling. Er is hier gecorrigeerd voor de millenniumvergissing.
Gebeurtenissen Zie voor meer gebeurtenissen de maandartikelen in de infobox.
januari 1 - cafébrand in Volendam eist het leven van veertien jonge mensen en meer dan 150 jongeren lopen ernstige brandwonden op. 1 - In de Europese Unie moeten voortaan alle slachtrijpe runderen van 30 maanden en ouder op BSE worden getest. 11 - De eerste gevangenen arriveren in de Amerikaanse enclave Guantanamo Bay. 15 - De Engelstalige Wikipedia gaat van start. Het is de eerste versie van de internetencyclopedie Wikipedia. 20 - George W. Bush legt de eed af als 43ste president van de Verenigde Staten. Hij volgt hiermee Bill Clinton op. 26 - Bij een zware aardbeving (7,9 op de schaal van Richter) in India, in de buurt van de Pakistaanse grens, vallen 22 000 doden. Een groot deel van de deelstaat Gujarat wordt verwoest.
februari 1 - In Kamp Zeist bij Soesterberg wordt de Libische geheim agent Al-Megrahi tot levenslang veroordeeld voor de Lockerbie-aanslag. Hij is door Schotse rechters veroordeeld volgens Schots recht. Ariel Sharon wordt gekozen tot premier van Israël. 20 - Er wordt in Groot-Brittannië bij 20 varkens mond-en-klauwzeer (MKZ) ontdekt.
maart 3 - Jan Eijkelboom wordt stadsdichter van Dordrecht en daarmee de eerste stadsdichter van Nederland. begin maart - De Boeddha's van Bamyan, die tot het werelderfgoed behoren, worden door de Taliban opgeblazen. 21 - De MKZ-crisis breekt uit in Nederland. 26 - In Hebron vindt de moord op Shalhevet Pass plaats. De dood van de acht maanden oude baby maakt veel los in Israël. 27 - Bij een treinbotsing in het Waals-Brabantse Pécrot vallen 8 doden. Eén trein reed kilometerslang over het verkeerde spoor.
april 1 - Nederland beleeft een primeur als de wet van kracht wordt die het huwelijk tussen twee personen van gelijk geslacht, in de volksmond ook wel het homohuwelijk genoemd, mogelijk maakt. De Amsterdamse burgemeester Job Cohen verbindt als ambtenaar van de burgerlijke stand vier homoparen in de echt. 1 - Er bestaat in België nog slechts één politiedienst: de geïntegreerde politie, gestructureerd op twee niveaus, zijnde de federale en de lokale politie. 28 - Met een Russische raket wordt de Amerikaanse zakenman Dennis Tito als eerste ruimtetoerist gelanceerd. Hij blijft 8 dagen in de ruimte.
mei 1 - Een grote brand in het attractiepark Phantasialand verwoest de Grand Canyon Bahn en Gebirgsbahn. 16 - Liverpool wint de UEFA Cup. In de finale in Dortmund zegeviert de Engelse voetbalclub met 5-4 ten koste van het Spaanse Deportivo Alavés. 23 - FC Bayern München wint de Champions League. In de finale in Milaan zegeviert de Duitse voetbalclub na strafschoppen (5-4) ten koste van het Spaanse Valencia.
juni 1 - Koning Birendra van Nepal en diverse andere leden van de koninklijke familie worden gedood door kroonprins Dipendra. Doordat Dipendra in eerste instantie de aanslagen overleeft, wordt hij bij wet tot koning uitgeroepen. 4 De Nepalese koning Dipendra, die drie dagen eerder een flink deel van zijn familie uitmoordde, sterft aan de door hemzelf toegebrachte verwondingen. 19 - De Nederlandstalige Wikipedia gaat van start. 28 - De Servische oud-president Slobodan Milosevic wordt overgebracht naar Nederland voor berechting door het Joegoslaviëtribunaal. 30 - België opent het eerste officiële naaktstrand bij de kustplaats Bredene.
juli 11 - Herman Brood pleegt op 54-jarige leeftijd zelfmoord door van het Hilton Hotel in Amsterdam te springen. 17 - Het Nederlandse leger krijgt voor het eerst een vrouw als bataljonscommandant: Leanne van den Hoek. 19 - In Tsjaad wordt een zeven miljoen jaar oude schedel van de Sahelanthropus gevonden door de antropoloog Djimdoumalbaye Ahounta. 20 - Het televisieprogramma Opgelicht onthult dat het Tweede Kamerlid Tara Singh Varma (GroenLinks) heeft gelogen over haar ongeneeslijke ziekte. De vulkaan Etna barst uit. Dit is de grootste uitbarsting in de laatste 100 jaar.
augustus 26 - In het Wagener-stadion in Amstelveen verliest de Nederlandse vrouwenhockeyploeg met 3-2 van Argentinië in de finale van de strijd om de Champions Trophy.
september 11 - Terroristische aanvallen op de Twin Towers van het World Trade Center in New York en het Pentagon in Washington D.C. Zie aanslagen op 11 september 2001. 12 - De NAVO verklaart voor de eerste keer in haar geschiedenis Artikel 5 van toepassing, waarin staat dat als een lid wordt aangevallen dit beschouwd wordt als een aanval op alle lidstaten. 17 - De handel op Wall Street wordt hernomen na 4 dagen sluiting - De Dow Jones-index zakt met ongeveer 650 punten. 21 - In Toulouse wordt de chemische fabriek van AZF totaal verwoest door een explosie, waarbij 31 doden en 2500 gewonden vallen. 30 - Het Angolees voetbalelftal wint de vijfde editie van de COSAFA Cup door in de finale (over twee wedstrijden) Zimbabwe te verslaan.
oktober 7 - Aanval Amerikaanse en Britse strijdkrachten op doelen in Afghanistan. Begin van de strijd tegen het terrorisme. 8 - Bij een botsing tussen een vliegtuig van de SAS en een Duits privévliegtuig op de luchthaven van Milaan komen 118 mensen om het leven. 11 - Hulpbisschop Luis Secco volgt monseigneur Ellis op en wordt de derde bisschop van het bisdom Willemstad. 19 - Megadiscotheek Zillion in Antwerpen moet de deuren sluiten. 24 - In de Gotthardtunnel botsen twee vrachtwagens op elkaar, waardoor brand ontstaat. Door de rookontwikkeling komen elf mensen om het leven.
november 6 - De Belgische luchtvaartmaatschappij Sabena wordt failliet verklaard door de handelsrechtbank. 9 - In het televisieprogramma Zembla onthult Ad Bos een omvangrijke fraude bij de aanbesteding van openbare werken door de overheid. Grote aannemers verdelen in het geheim de opdrachten en maken afspraken over de inschrijvingen. 12 - De Noordelijke Alliantie verovert de Afghaanse hoofdstad Kaboel op de Taliban. 12 - Om circa 09.15 uur plaatselijke tijd stort een Airbus A300, vlucht 587 met bestemming Dominicaanse Republiek, neer op de New Yorkse woonwijk Queens. De aanwijzingen duiden volgens deskundigen niet op terrorisme. Het vliegtuig vervoert 246 (volgens sommige bronnen 255) passagiers en negen bemanningsleden; 150 van de inzittenden zijn Dominicanen. Geen van de inzittenden overleeft het ongeluk. Het betekent het tweede vliegtuigdrama in New York in twee maanden tijd. 14 - In Nederland wordt het eerste Sinterklaasjournaal uitgezonden. 25 - Officiële oprichting van de partij Leefbaar Nederland, bedoeld als koepel voor de succesvolle lokale Leefbaar-partijen. Pim Fortuyn wordt tot lijsttrekker gekozen.
december 5 - Aan het slot van de Conferentie op de Petersberg worden internationale afspraken gemaakt over de wederopbouw van Afghanistan. 11 - China wordt lid van de Wereldhandelsorganisatie. 15 - De toren van Pisa (Italië) wordt heropend voor publiek, na een restauratie die 11 jaar heeft geduurd. 20 - In Vlaanderen valt de Volksunie uiteen in het links-liberale spirit en de rechts-liberale Nieuw-Vlaamse Alliantie.
zonder datum Het beroemde boek Cosmographiae Introductio, geschreven door Matthias Ringmann of Martin Waldseemüller, wordt gekocht door het Library of Congress. In België krijgen de gewesten meer verantwoordelijkheden. Zware gevechten tussen het Israëlische leger en Palestijnen. Begin van de tribunalen rond de volkerenmoord in Rwanda. Grensconflicten tussen Belize en Guatemala.
Film
Muziek Klassieke muziek 1 maart: eerste uitvoering van Whitescape van Sally Beamish 30 juni: eerste uitvoering van Brahms van Thomas Adès 10 juli: eerste uitvoering van Sonate voor cello en piano nr. 1 van Einojuhani Rautavaara 10 augustus: eerste uitvoering van het Tubaconcert van Kalevi Aho 6 oktober: eerste uitvoering van Guide to strange places van John Adams 6 december: eerste uitvoering van Symfonische dansen van Kalevi Aho
Populaire muziek Bestverkochte singles in Nederland: Starmaker - Damn (I Think I Love You) Kylie Minogue - Can't Get You Out of My Head Alicia Keys - Fallin' Shaggy feat. RikRok - It Wasn't Me Def Rhymz - Puf / Schudden Shaggy feat. Rayvon - Angel One Day Fly - I Wanna Be a One Day Fly Atomic Kitten - Whole Again De Poema's - Zij maakt het verschil Christina Aguilera, P!nk, Lil' Kim & Mýa - Lady Marmalade
Bestverkochte albums in Nederland: K-otic - Bulletproof Alessandro Safina - Insieme A Te Anastacia - Not That Kind Destiny's Child - Survivor K3 - Alle Kleuren Andrea Bocelli - Cieli di Toscana U2 - All That You Can't Leave Behind Live - V Twarres - Stream Mark Knopfler - Sailing To Philadelphia
Bestverkochte singles in Vlaanderen: Geri Halliwell - It's Raining Men Wheatus - Teenage Dirtbag Safri Duo - Played-A-Live (The Bongo Song) K3 - Tele-Romeo / Blub, ik ben een vis! Shaggy feat. Rayvon - Angel Shaggy feat. RikRok - It Wasn't Me Gigi d'Agostino - La passion Kylie Minogue - Can't Get You Out Of My Head Afroman - Because I Got High Twarres - Wêr bisto
Literatuur De van Trinidad afkomstige schrijver Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur De Duitse schrijfster Friederike Mayröcker ontvangt de Georg-Büchner-Preis
Beeldende kunst
Bouwkunst Het Guggenheim Hermitage Museum, ontworpen door de Nederlandse architect Rem Koolhaas wordt geopend.
Geboren
Januari thumb|180px|Griff,geboren op 21 januari 2 - Mohamed Rashid, Nederlands-Somalische influencer 2 - Wakaba Higuchi, Japans kunstschaatsster 2 - Siebe Vandermeulen, Belgisch voetballer 3 - Deni Avdija, Israëlisch basketballer 4 - Maëlle, Frans zangeres 4 - Veronika Stepanova, Russisch langlaufster 7 - Makan Aïko, Frans-Ivoriaans voetballer 7 - Dennis Foggia, Italiaans motorcoureur 8 - Lena Schilling, Oostenrijks activist en politicus 9 - Zeke Nnaji, Amerikaans basketballer 9 - Rodrygo, Braziliaans voetballer 12 - Romée Leuchter, Nederlands voetbalster 14 - Myron Boadu, Nederlands voetballer 14 - Owen Geleijn, Nederlands wielrenner 16 - Pablo García, Spaans wielrenner 17 - Enzo Fernández, Argentijns voetballer 18 - Janet Livv, Nederlands zangeres 18 - Sebastian Priaulx, Brits autocoureur 20 - Brooks Curry, Amerikaans zwemmer 20 - Bodine Monet, Nederlands-Canadees zangeres 21 - Griff, Engels zangeres 22 - Alice Griffiths, Welsh voetbalster 22 - Sjoeke Nüsken, Duits voetbalster 23 - Jasper Dejaegher, Belgisch wielrenner 23 - Lisanne Kruijswijk, Nederlands handbalster 24 - Hunter Armstrong, Amerikaans zwemmer 24 - Alieke Tuin, Nederlands voetbalster 25 - Megan Gilkes, Canadees autocoureur 25 - Annika Wickihalder, Zweeds-Zwitsers zangeres 26 - Ai Ogura, Japans motorcoureur 26 - Isaac Okoro, Amerikaans basketballer 27 - Thomas Ceccon, Italiaans zwemmer 27 - Stefán Ingi Sigurðarson, IJslands voetballer 27 - Fan Zhengyi, Chinees snookerspeler 28 - Katharine Berkoff, Amerikaans zwemster 29 - Reda Akbib, Belgisch voetballer 31 - Beata Olsson, Zweeds voetbalster
Februari 1 - Shaun Maswanganyi, Zuid-Afrikaans atleet 1 - Francisco Peñuela, Venezolaans wielrenner 2 - Connor Gibbs, Amerikaans acteur 3 - Célina Ould Hocine, Frans voetbalster 4 - Indy Baijens, Nederlands volleybalster 4 - Andrea Carboni, Italiaans voetballer 4 - Lois Niënhuis, Nederlands voetbalster 6 - Natan, Braziliaans voetballer 7 - Cheick Touré, Nederlands voetballer 7 - Roderick Hampton, Amerikaans basketballer 9 - Toon Clynhens, Belgisch wielrenner 9 - Vincent Visser, Nederlands acteur 10 - Simon Mann, Brits-Amerikaans autocoureur 11 - Adam Idah, Iers voetballer 12 - Nicolò Fagioli, Italiaans voetballer 12 - Lisa Petry, Belgisch voetbalster 14 - Oded Kogut, Israëlisch wielrenner 14 - Lia Larsson, Zweeds zangeres 16 - Julen Arriolabengoa, Spaans wielrenner 16 - Giorgio Carrara, Argentijns autocoureur 16 - Chloe East, Amerikaans actrice