De zaak-Jaitsen Singh betreft de veroordeling van een Nederlander die in de Verenigde Staten een gevangenisstraf van 56 jaar kreeg opgelegd voor het laten vermoorden van zijn vrouw en stiefdochter, deze straf van 1984 tot 2026 in dat land uitzat en vervolgens naar een Nederlandse gevangenis werd overgebracht. De rechtmatigheid van de veroordeling wordt door verschillende partijen aangevochten.

Migratieachtergrond Jaitsen Jainandun Singh is een Nederlander van Surinaamse afkomst. Hij was in 1965 vanuit Suriname, destijds een Nederlandse kolonie, naar Nederland vertrokken en ging in 1969 met zijn gezin weer naar Suriname. Van daaruit vertrokken ze naar de Verenigde Staten. Hij woonde sinds 1970 in Ontario (Californië) met zijn vrouw Grace, zijn zoon Surendar en zijn stiefdochter Daphne, uit een eerder huwelijk van Grace. Hij was onderhoudsmonteur bij een loodgietersbedrijf en verhuurde vastgoed.

Moorden en veroordeling Zijn vrouw en stiefdochter werden op 27 augustus 1983 dood aangetroffen in de kofferbak van de auto van Grace in een criminele buurt in Los Angeles, ruim 50 kilometer van Ontario. Zij was doodgeslagen met een honkbalknuppel en Daphne was met veertien messteken om het leven gebracht. Eerder was al ontdekt dat het huis in Ontario was geplunderd en vol met bloed lag.SINGH v. PRUNTY, 27 april 1998. Geraadpleegd op 24 juli 2019

In april 1984 werd Singh gearresteerd op basis van de verklaring van één getuige, Raymond Copas, die op dat moment zelf gevangen zat. Volgens Copas was hij door Singh gevraagd om zijn vrouw te vermoorden, maar weigerde hij om de moord echt uit te voeren. In 1986 werd Singh door een jury veroordeeld tot 56 jaar cel voor het opdracht geven tot de dubbele moord. Het vonnis was volledig gebaseerd op indirect bewijs, waaronder:

De verklaring van Copas, waarbij Copas allerlei niet-publieke details wist die hem konden helpen bij het plegen van de huurmoord. Een zeer hoge levensverzekering, vergeleken met het inkomen. Dat Singh aan zijn maîtresse en een kennis voor de moord had verteld dat hij binnenkort veel geld zou krijgen. Dat Singh een kennis had gevraagd om smaakloos, snel-werkend en ondetecteerbaar gif. Dat er in het notitieboekje van Singh een tekening stond van zijn huis dat overeenkwam met de getuigenis van Copas over de manier waarop de moorden zouden worden gepleegd. Dat Singh zich een week voor de moord verloofde met zijn maîtresse. Dat Singh een week voor de moord aan zijn maîtresse had verteld dat hij wilde dat zijn vrouw en stiefdochter zouden sterven. Dat Singh verklaarde dat niemand bij hem wegloopt en dat hij weet hoe hij mensen moet laten zwijgen. Dat Singh ten tijde van de moord op een zeer atypische manier op jacht ging, waarbij hij veel verder van huis ging dan bij de andere keren dat hij op jacht ging en daarbij veelvuldig stopte en onderweg mensen belde. Volgens de rechter-commissaris was dit zowel bedoeld om zichzelf een alibi te verschaffen, maar ook om te zorgen dat er geen wapens meer in huis waren, zodat zijn vrouw zich niet kon verdedigen. Dat Singh tegen de politie had gelogen over sieraden van zijn vrouw die gestolen zouden zijn, maar die hij aan zijn maîtresse had gegeven. Dat Singh de dag na de moorden contact opnam met de levensverzekeraar. Dat Singh getuigen probeerde over te halen om te liegen. Dat Singh geen overtuigende verklaringen kon geven voor het bewijs tegen hem.

In 1998 is het vonnis verworpen nadat bleek dat er een geheime overeenkomst was tussen de aanklager en Copas. Dit bestond uit strafvermindering en hulp bij het verhuizen naar een andere buurt voor zijn eigen veiligheid. Hierbij werd er ook een beperkte vergoeding betaald aan Copas om een start te kunnen maken in de nieuwe buurt.

In 2000 volgde een herzieningszaak, waarbij de jury informatie kreeg over de overeenkomst met Copas en zijn heroïnegebruik. De jury verklaarde Singh alsnog schuldig.

Singh zat lange tijd opgesloten in de San Quentin State Prison bij San Francisco. In 2017 werd Singh overgebracht naar de California Medical Facility in Vacaville, een medische gevangenisfaciliteit.

Rechtshulp en rol Nederland Sinds zijn veroordeling heeft zijn Nederlandse advocate, Rachel Imamkhan, met haar stichting PrisonLAW diverse herzieningsverzoeken ingediend, alsmede rechtshulpverzoeken aan de Nederlandse staat. Die is naar het oordeel van Singh jarenlang ernstig tekortgeschoten in het bepleiten van zijn zaak bij de Amerikaanse justitie. Uit stukken die de Volkskrant heeft opgevraagd op basis van de WOB werd dit bevestigd. Bezoeken van het Nederlandse consulaat bleven uit, brieven vanuit de cel werden niet beantwoord, Nederland werkte niet mee aan een mogelijke overplaatsing van Singh naar zijn vaderland.Hij zit al 33 jaar vast in de VS - waarschijnlijk onterecht. De Nederlandse overheid laat Jaitsen in de steek, volkskrant.nl, 15 juli 2017Nederlander 33 jaar in cel in VS, 'ondersteuning Nederland faalt', nos.nl, 15 juli 2017

Vanuit de Tweede Kamer is er meermaals aangedrongen op hulp van de Nederlandse overheid aan Singh.Singh vraagt om hulp uit gevangenis, eenvandaag.avrotros.nl, 21 oktober 2015 In juni 2018 schreef minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok aan de Tweede Kamer dat later dat jaar een commissie in Californië een besluit zou nemen over een vervroegde vrijlating van Jaitsen Singh.Nederlander die 34 jaar vastzit in VS krijgt mogelijk weer kans op vrijlating, nos.nl, 13 juni 2018 In september 2018 bleek echter dat de desbetreffende zitting geen doorgang zou vinden.Singh bedankt u voor de steun!, prisonlaw.nl, september 2018, bijgewerkt 24 juni 2019. Geraadpleegd op 25 augustus 2019

De rol van Nederland bij de zaak van Singh kwam in augustus 2019 weer in de belangstelling, na een bezoek van justitieminister Grapperhaus aan Thailand, vanwege de detentie in dat land van de Nederlandse voormalige coffeeshophouder Johan van Laarhoven.'Nederlandse hulp aan gevangenen in buitenland berust op willekeur', nos.nl, 22 augustus 2019 Dit had onder andere tot gevolg dat er een maand later Kamervragen werden gesteld. Deze werden in november 2019 beantwoord door minister voor Rechtsbescherming Dekker, die geen toezeggingen deed.Vragen van de leden Van Helvert, Van Toorenburg (beiden CDA), Van Nispen (SP), Van Ojik (GroenLinks), Sjoerdsma (D66), Van der Staaij (SGP) en Voordewind (ChristenUnie) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Justitie en Veiligheid over het bericht "Nederlandse hulp aan gevangenen in buitenland berust op willekeur" (ingezonden 3 september 2019): Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming), mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 13 november 2019), officiëlebekendmakingen.nl, 14 november 2019 Op 23 juni 2020 nam de Tweede Kamer met een ruime meerderheid een motie aan, ingediend door Michiel van Nispen (SP) en mede ingediend door de PvdA, GroenLinks en de Partij voor de Dieren en de regeringspartijen CDA, D66 en ChristenUnie, die minister Dekker ertoe verplicht zich 'maximaal' in te spannen Singh naar Nederland te doen overbrengen.Tweede Kamer wil dat Jaitsen Singh (75) na 36 jaar Amerikaanse cel naar Nederland wordt overgeplaatst, volkskrant.nl, 23 juni 2020Motie van het lid Van Nispen c.s. over het overbrengen van de heer Singh naar Nederland, tweedekamer.nl, 23 juni 2020 In september dat jaar liet Dekker in een brief weten niet in te zetten op overplaatsing, maar op steun van hemzelf en zijn ministerie bij een verzoek tot gratie.Minister Dekker wil in VS gedetineerde Singh (75) helpen met gratieverzoek, tubantia.nl, 22 september 2020

In januari 2021 werden opnieuw Kamervragen aan minister Dekker gestuurd, ingediend door CDA, D66 en SP, vooral naar aanleiding van de informatie dat Singh met het coronavirus was besmet. De Kamerleden drongen opnieuw aan op ingrijpen van de minister, om te bespoedigen dat Singh op humanitaire gronden kon worden vrijgelaten.Kamervraag 2021Z01048: De zaak van dhr. Singh, 20 januari 2021, officiëlebekendmakingen.nl. Geraadpleegd op 24 januari 2021

Eind april 2021 diende een kort geding van Singh tegen de Nederlandse staat. In de rechtszitting werd een audioboodschap van Singh vrijgegeven waarin hij minister Dekker opriep hem 'naar Nederland te halen' om hem te laten 'komen overlijden tussen mijn familieleden'. De landsadvocaat betoogde dat de in Suriname geboren Singh te weinig binding had met Nederland, omdat hij ten tijde van zijn veroordeling vier jaar in Nederland had gewoond, en dertien jaar in de Verenigde Staten. De advocaten van Singh voerden daarentegen aan dat hij een Nederlands paspoort heeft, en dat Suriname in zijn jeugd deel uitmaakte van het Koninkrijk der Nederlanden.Nederlander die 37 jaar vastzit in VS: 'Haal me terug', nos.nl, 26 april 2021 Ook Singh zelf ziet zich als Nederlander.Langst gedetineerde Nederlander in het buitenland wil via kort geding terugkeer naar Nederland afdwingen, volkskrant.nl, 26 april 2021 Op 17 mei 2021 werd in het geding uitspraak gedaan: de rechtbank in Den Haag stelde de Nederlandse staat in het gelijk. De minister hoefde van de rechter niet mee te werken aan overplaatsing van Singh naar Nederland.Voor moord veroordeelde Nederlander (76) blijft na 37 jaar in VS vastzitten, kort geding verloren, ad.nl, 17 mei 2021

In juni 2022 liet minister Weerwind aan de Tweede Kamer weten dat er in april dat jaar een hoorzitting van de Amerikaanse Parole Board (een commissie die gratieverzoeken beoordeelt) was gehouden in het lopende gratieverzoek van Singh. Deze commissie had mede op aangeven van Weerwind een positief advies gegeven, hetgeen had kunnen betekenen dat Singh voorwaardelijk vrij zou worden gelaten, na een juridische herziening en een definitief besluit van de gouverneur van Californië.Nederlander die al 38 jaar in cel VS zit, komt waarschijnlijk toch vrij, nos.nl, 1 juni 2022 Dit had geen positief resultaat voor Singh. Op 26 januari 2023 was er opnieuw een Parole hearing (de vierde, weer aangevraagd door zijn Nederlandse advocaat), waarin het besluit viel dat hij niet vervroegd zou worden vrijgelaten.Nederlander Jaitsen Singh (78) die al 39 jaar in de Verenigde Staten vastzit, komt niet vroegtijdig vrij, parool.nl, 27 januari 2023

Op 26 augustus 2025 bepaalde het gerechtshof in Den Haag dat de Nederlandse Staat Singh op humanitaire gronden moest terughalen naar Nederland. Dit betekende dat demissionair minister van Justitie en Veiligheid Van Weel binnen vier weken een verzoek tot overplaatsing van Singh moest indienen bij de Amerikaanse autoriteiten.Staat moet gevangene die al 41 jaar vastzit in de VS terughalen naar Nederland, de Volkskrant, 26 augustus 2025Nederland moet Jaitsen Singh (80), die al 41 jaar vastzit in de VS, terughalen, Het Parool, 27 augustus 2025 In september dat jaar werd Singh gediagnosticeerd met leukemie.Nederlan­der (80) die waarschijnlijk onterecht 41 jaar in Amerikaan­se cel vastzit, heeft leukemie, ad.nl, 13 september 2025

Op 13 maart 2026 keerde Singh terug naar Nederland, om de rest van zijn straf uit te zitten in de Penitentiaire Inrichting Haaglanden te Scheveningen. De daaropvolgende rechtszaak in Nederland draaide niet om de schuldvraag, maar om de vraag hoe de Amerikaanse straf moest worden omgezet in een vonnis naar Nederlandse maatstaven. In april 2026 eiste het Openbaar levenslang tegen Singh. Op 19 mei 2026 ging de rechtbank in Amsterdam daarin mee. Het verzoek dat advocaat Imamkhan had ingediend om Singhs detentie op humanitaire gronden te schorsen, werd zodoende niet ingewilligd.Jaitsen Singh (81) krijgt ook in Nederland levenslang, nog wel mogelijkheid om vrij te komen, rtl.nl, 19 mei 2026