Erika, ook bekend onder de beginregel Auf der Heide blüht ein kleines Blümelein (Nederlands: Op de heide bloeit een klein bloemetje), is een Duits marslied dat rond 1930 geschreven werd door Herms Niel. In nazi-Duitsland werd het lied door het regime gebruikt om de liefde voor het vaderland te vertolken.
Ontstaan Zowel de liedtekst als de melodie werden geschreven door Herms Niel. Het exacte ontstaansjaar is onbekend; het werd enkel met 'rond 1930' aangeduid. In 1938 werd het lied gepubliceerd door de muziekuitgeverij van Carl Louis Oertel in Großburgwedel (stadsdeel van Burgwedel). Niel was sinds mei 1933 lid van de NSDAP en componeerde meerdere propagandaliederen.
Muziek
Tekst miniatuur|Bloeiende dophei. De titel verwijst zowel naar een bloem als naar een vrouw met deze voornaam.
In de eerste strofe slaat 'Erika' op het heidekruid Dophei (Erica):
Auf der Heide blüht ein kleines Blümelein Und das heißt: Erika. (...)Op de heide bloeit een klein bloemetje En dat heet: Erika.
Vervolgens wordt in de tweede strofe de persoon Erika genoemd, die thuis in de Heimat woont:
(...) In der Heimat wohnt ein kleines Mägdelein und das heißt: Erika.In de Heimat woont ook een klein meisje en dat heet: Erika.
De derde strofe brengt ten slotte deze twee betekenissen samen. In de kamer van de zanger, ver van huis, staat de bloem die hem herinnert aan het meisje:
(...) Und dann ist es mir, als spräch’ es laut: Denkst du auch an deine kleine Braut? In der Heimat weint um dich ein Mägdelein Und das heißt: Erika.En dan is het voor mij, alsof het hardop zegt: Denk je ook aan je kleine bruid? In de Heimat huilt om jou een meisje en dat heet: Erika.
Betekenis en receptie Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het lied gezongen door de Duitse Wehrmacht; vooral door de landmacht en later ook de Kriegsmarine. Er circuleerden onder de soldaten ook seksueel getinte versies. Voor de nationaalsocialisten moest het lied verwijzen naar het rolmodel van trouwe, bezorgde vrouw.
Doordat Duitse militairen in de meidagen van 1940 vaak zijn gefilmd, o.a. voor bioscoopjournaals, terwijl ze dit marslied zongen, ontstond in Nederland een sterke associatie tussen dit Erika-lied en de Duitse aanval op Nederland in 1940 en daarna, de nazi-Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Daarom is er, ondanks dat de liedtekst geen expliciete nazi-propaganda bevat, vanaf 1945 een zeker taboe op het gebruik en het zingen van het lied ontstaan.
Na de oorlog is Erika in de cultuur min of meer verworden tot Duits volksliedje. Niettemin werd het lied na de herbewapening ook nog steeds door de Bundeswehr en het Oostenrijkse leger gezongen.
Trivia Het lied is vertaald in het Afrikaans en was een populaire mars bij de SADF. Een Nederlandse variant bestaat ook, Blonde Mientje, doelend op de Nederlandse neutraliteit tijdens de wereldoorlogen.
Naoorlogse uitvoeringen Het lied komt onder meer voor in de films The McKenzie Break (1970), Schindler's List (1993) en Girls und Panzer (2012). Onder anderen zanger Tony Marshall heeft het lied uitgevoerd. Het lied komt ook voor in het computerspel Hell Let Loose. De Zeelandse (N.Br.) carnavalsvereniging "De Smouskes" heeft een versie uitgebracht waar in de tekst verwezen wordt naar het dorp Zeeland.
Controverses In december 2025 werden de voorzitter en een universiteitsraadslid van de conservatieve Vrijmoedige Studentenpartij (VSP) aan de Vrije Universiteit Amsterdam aangehouden wegens de fysieke mishandeling van een andere student. Getuigen verklaarden dat het geweld plaatsvond nadat het slachtoffer kritiek had geuit op de VSP-vertegenwoordigers, omdat ze 'Erika' zongen. Bovendien verklaarden ze dat de vertegenwoordigers esoterisch nazistische ideeën bespraken.
Externe link Volledige liedtekst op de website van het Duits Volksliedarchief
Zie ook Lili Marleen
Categorie:Soldatenlied Categorie:Mars (muziek) Categorie:Duits lied Categorie:Tweede Wereldoorlog in Duitsland