De Homo-encyclopedie van Nederland is een Nederlands naslagwerk uit 2005 over de geschiedenis en cultuur van mannelijke homoseksualiteit in Nederland. Het boek werd samengesteld onder redactie van Thijs Bartels en Jos Versteegen en verscheen bij Ambo/Anthos uitgevers in Amsterdam.
Totstandkoming Het idee voor de Homo-encyclopedie van Nederland ontstond in 1999, toen Thijs Bartels aan Jos Versteegen voorstelde gezamenlijk een homo-encyclopedie samen te stellen. Aanvankelijk verwachtten zij het boek binnen ongeveer een jaar te kunnen voltooien, maar de totstandkoming nam uiteindelijk zes jaar in beslag.
Voor de opzet namen de samenstellers het Cultureel Woordenboek als voorbeeld. Voor de verschillende hoofdstukken werden deskundigen gezocht die de inleiding en lemma's voor hun vakgebied schreven. Uiteindelijk werkten meer dan 25 auteurs aan het boek.
Ontvangst links|miniatuur|144x144px|Geert Dales, die in 2005 als burgemeester van Leeuwarden het eerste exemplaar van de Homo-encyclopedie van Nederland in ontvangst nam Het eerste exemplaar werd op 25 augustus 2005 aangeboden aan Geert Dales, destijds burgemeester van Leeuwarden. Bij de presentatie hield Dales de toespraak Het is fijn om homoseksueel te zijn, waarin hij onder meer het belang van openlijke homoseksuele rolmodellen voor de homo-emancipatie benadrukte. Het Parool omschreef het werk bij verschijnen als het eerste boek van zijn soort in Nederland. De eerste oplage telde 3000 exemplaren.
In de eerste tien dagen na publicatie gaven samenstellers Thijs Bartels en Jos Versteegen naar eigen zeggen 29 interviews. Naast kranten besteedden ook radio en televisie aandacht aan het boek, waaronder het actualiteitenprogramma NOVA en de Amsterdamse televisiezender AT5.
Navolging In 2009 verscheen de Lesbo-encyclopedie, waarin verschillende aspecten van de lesbische cultuur en geschiedenis worden beschreven.COC.nl: www.lesbo-encyclopedie.nl is in de lucht!, 22 februari 2007.
Inhoud De encyclopedie telt 351 pagina's en bestaat uit 24 thematische hoofdstukken, waaraan meer dan 25 auteurs meewerkten. De 24 hoofdstukken omvatten gezamenlijk ongeveer 1300 lemma's. Elk hoofdstuk begint met een inleiding door een (of twee) deskundige(n) op dat terrein, waarna de lemma's volgen. De thema's en de auteurs van de hoofdstukken zijn:
Geschiedenis (Hans Warmerdam) Politiek (Bob van Schijndel en Rob Tielman) Wet en recht (Arjen Polstra) Levensbeschouwing (Lodewijk Palm) Homostudies (Gert Hekma) Homotaal (Arendo Joustra) Literatuur (Thijs Bartels en Jos Versteegen) Toneel (Michiel Bollinger) Cabaret (Evert de Vries) Ballet (Norbert Taatgen) Travestie (Heinz-Gerd Roes en Marjolein Rotsteeg) Populaire muziek (Bart Steenhorst) Film (David Teigeler) Beeldende kunst (Helm de Laat) Fotografie (Thijs Bartels) Mode (John de Greef) Tijdschriften (Marita Keilson-Lauritz) Radio en televisie (Henny Brandhorst) Roze vertier in Amsterdam (Norbert van Bemmel en Gert Hekma) Roze vertier buiten Amsterdam (Rob Tielman) Seks (Marty PN van Kerkhof) De ruige scene (Hans Hafkamp en Gert Hekma) Gezondheid (Leo Schenk) Sport (Ben Baks)
Achter in het boek zijn korte biografieën van de auteurs, een illustratieverantwoording en een register opgenomen.
Zie ook Homo-emancipatie in Nederland
Encyclopedie Categorie:Encyclopedie