De Thérèse Schwartze Prijs is een Nederlandse prijs voor portretkunst. Tot 2009 werd de prijs deThérèse van Duyl-Schwartze Prijs genoemd. De kunstprijs wordt sinds 1920 uitgereikt door de Thérèse van Duyl-Schwartze Stichting om de nagedachtenis aan de kunstenaar Thérèse Schwartze te eren en om de Nederlandse portretkunst in stand te houden.
Achtergrond thumb|1964: uitreiking aan schilder Henk Pander (links) door jurylid Bart Peizel. Thérèse Schwartze (1851-1918) was een bekend portretschilder. Een half jaar na haar overlijden werd door onder anderen Lizzy Ansingh, Egbert Schaap en Nicolaas van der Waay een stichting opgericht die haar naam kreeg, beschermvrouwe was koningin Wilhelmina. De stichting wil de schilderes in herinnering houden, kunstenaars tot steun zijn en de portretkunst bevorderen. Zij besloot een driejaarlijks geldprijs uit te loven (500 gulden) voor het beste portret van een Nederlandse schilder beneden de 35 jaar."Therese van Duyl—Schwartze.", Algemeen Handelsblad, 7 april 1919; "Tentoonstelling Therese van Duyl Schwartze Stichting.", De Tijd, 6 december 1920. Schilderes Ernestine Oosterman won in 1920 de eerste wedstrijd, met haar portret van een oude vrouw. Tentoonstelling van de ingezonden werken vond tot 1960 in november of december plaats, de uitreiking van de prijs soms pas het jaar erop. In 1968 werd de prijs niet toegekend, wegens een gebrek aan kwaliteit van de inzendingen."Portretprijs wordt dit jaar niet toegekend", Het Parool, 24 februari 1968. Sindsdien wordt de prijs meer op incidentele basis uitgereikt.
Medaille thumb|1985: beeldhouwer Eric Claus (links) ontvangt de Thérèse van Duyl - Schwartze Prijs uit handen van Gerrit Jan Wolffensperger. In 1956 werd door de stichting een medaille ingesteld, bedoeld voor de beste inzending op de najaarstentoonstelling van de kunstenaarsvereniging Sint Lucas. Deze medaille werd toegekend aan Jan Korthals (1957), Theo Swagemakers (1958) en Jan Guppen (1961).
Penning In 1984 besloot de stichting naast de geldprijs ook een penning toe te kennen aan de winnaar van de Thérèse Schwartze Prijs. Deze erepenning werd ontworpen door Eric Claus, die ook als eerste de penning mocht ontvangen voor zijn portret van Thérèse Schwartze."Beeldhouwer krijgt eigen ontwerp als prijs", Nieuwsblad van het Noorden, 30 mei 1985.
Winnaars 1920 - Ernestine Oosterman 1923 - Paul Schultze 1926 - Aart Glansdorp 1929 - Lous Sluijters 1932 - Gé Röling 1935 - Harry Koolen, Jan Hoowij, Sierk Schröder 1938 - Piet Landkroon 1941 - Jan Goedhart 1943 - onderbreking vanwege de oorlog 1949 - Kees Bol, Constance Wibaut, Nel Dogterom, Hetty Kluytmans 1953 - Jacob Kuyper (eerste), Jan Groenestein, J.W. van de Kerke, Karla Wenckebach 1957 - Kurt Löb (eerste), Jan Sierhuis, Wim van de Kerke, Nico Olthuis, Jacques Frenken 1960 - Joop Birker 1964 - Henk Pander (eerste), Toon de Haas 1968 - niet toegekend 1980 - Herman Gordijn (oeuvreprijs) 1985 - Eric Claus 1989 - Marlene Dumas 2000 - Emo Verkerk 2009 - Juul Kraijer 2017 - Iris van Dongen 2022 - Ina van Zyl 2026 - Siegfried Woldhek
Externe link Thérèse van Duyl-Schwartze Stichting
Categorie:Kunstprijs in Nederland