Edwin Oldfather Reischauer (Tokio, 15 oktober 1910 - La Jolla, 1 september 1990) was de Amerikaanse ambassadeur in Japan van 1961 tot 1966. Zowel op academisch als op diplomatiek vlak heeft hij een grote rol gespeeld in de relatie tussen de Verenigde Staten en Japan.
Kinderjaren en studententijd Missionarisgezin in Tokio August Karl Reischauer en Helen Oldfather verbleven sinds 1905 in Tokio als presbyteriaanse missionarissen actief in het onderwijs. August Karl was professor in de filosofie aan het Meiji Gakuin college, professor in vergelijkende godsdienstwetenschappen aan Meiji Gakuin Theological Seminary en aan Nihon Shingakkô, het Japan Theological Seminary. Hij was tevens mede-oprichter van het Tokio Women's Christian College. Het gezin bestond verder uit drie kinderen: Robert Karl, Edwin Oldfather en Felicia.
Schooljaren Ondanks het feit dat Reischauer zijn kinderjaren bijna volledig in Japan had doorgebracht, voelde hij zich toch een echte Amerikaan. Dit was gedeeltelijk te wijten aan het één jaar durende verblijf in de Verenigde Staten in 1925 en aan zijn opleiding in de American School (eerst gelegen in Tsukiji en later verhuisd naar Shibaura). In 1927 koos Reischauer ervoor om naar Oberlin te gaan om er te studeren. Naarmate de jaren vorderden, werd het hem duidelijk dat zijn interesseveld vooral in Azië en internationale relaties lag, maar daarover viel in Oberlin weinig te leren.
Toen Reischauer moest kiezen aan welke universiteit hij wilde gaan studeren, koos hij voor de Harvard-universiteit, waar hij zich wilde specialiseren in Oost-Aziatische studies. De elementaire cursus in de Japanse taal die toen op Harvard gedoceerd werd, was van geen nut voor Reischauer aangezien hij de taal al beheerste. Hij volgde daarom Chinees in de plaats, maar dit zorgde ervoor dat het eerste jaar nauwelijks leidde tot zijn vooropgestelde doel. Tijdens zijn tweede jaar op Harvard maakte hij kennis met Serge Elisséeff (1889-1975), die als gastprofessor van de Sorbonne naar Harvard gekomen was. Elisséeff werd toen beschouwd als de grootste specialist over Japan in het Westen. De komst van Elisséeff betekende dan ook voor Reischauer dat hij eindelijk specifieke cursussen over Japan kon volgen. Het was ook Elisséeff die hem een programma voorlegde om in het buitenland te gaan studeren. Het betrof een vijfjarenplan waarbij hij de eerste twee jaren in Parijs zou verblijven en de drie resterende jaren in Japan en China. Natuurlijk greep Reischauer deze kans met beide handen.
Terug in Japan (1935-1937) Reischauer kwam na een afwezigheid van acht jaar aan in een Japan dat in de tussentijd erg veranderd was. Het militarisme vierde hoogtij en er was oorlog met China. Hierdoor waren de vriendschappelijke betrekkingen met de Verenigde Staten in het gedrang gekomen.
Reischauer perfectioneerde zich in de Japanse taal, maar zijn hoofdbezigheid was zijn onderzoekswerk als student aan de Keizerlijke universiteit van Tokio.
Op 5 juli 1935 trad Reischauer in het huwelijk met Adrienne Danton, die hij had leren kennen in Parijs. Ze vestigden zich eerst in Tokio en later in Kioto.
Korea en China In 1937 vertrokken Reischauer en zijn vrouw uit Kioto. Oorspronkelijk wilden ze naar China gaan, maar door de oorlog was dit onmogelijk. Daarom besloten ze om voorlopig naar Korea te gaan.
Eind november 1937 vertrokken de Reischauers naar Peking nadat ze een geldig paspoort om naar China te gaan, hadden verkregen. De meeste universiteiten waren er echter gesloten, maar Reischauer volgde wel een cursus Chinees. Met zijn verblijf in China was het vijfjarenplan zoals door Serge Elisséeff voorzien, voltooid en hierna keerden de echtgenoten terug naar de Verenigde Staten.
Start academische loopbaan Beginnend academicus Reischauers eerste jaar op Harvard was bijna volledig gewijd aan zijn doctoraatsthesis.de vertaling van de eerste vier boekrollen van het dagboek van Ennin en het schrijven van een inleiding op het dagboek. Later zou hij de vertaling vervolledigen en publiceren Hierdoor was zijn programma als lesgever beperkt tot een minimum: hij doceerde enkel Chinees. Nadat zijn doctoraat voltooid was, werd hij tot docent benoemd voor één jaar. Tot 1940 bleef hij Chinees doceren, maar vanaf 1939 ontfermde hij zich ook, samen met Serge Elisséeff, over de lessen in de Japanse taal en de geschiedenis van Oost-Azië.
De gevolgen van de internationale politieke situatie Door de oorlog die aan de gang was in Oost-Azië en de oorlogsdreiging in Europa, werd het steeds waarschijnlijker dat Amerika uiteindelijk eveneens in het conflict betrokken zou raken. Dat de oorlog in 1939 uitbrak in Europa veranderde in eerste instantie niets aan Reischauers leven, totdat de marine hem in 1941 vroeg te helpen bij het opzetten van een groep vertalers binnen het leger. Reischauer ging niet in op dit voorstel omdat dit niet overeenkwam met zijn doelstelling, namelijk een oorlog met Japan voorkomen. Hij ging echter wel in op het aanbod van het State Department, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.
Standpunt Reischauer over conflict Verenigde Staten en Japan In december 1941 viel Japan de Amerikaanse vloot in Pearl Harbor aan. Het Japanse militaristisch regime en zijn expansiepolitiek in de rest van Oost-Azië waren onder andere factoren die niet te scheiden zijn van het uitbreken van het conflict. Volgens Reischauer was het ontbreken van communicatie tussen Japan en de Verenigde Staten en de onwil van de Verenigde Staten om daar iets aan te doen een van de belangrijkste oorzaken. Reischauer was van mening dat de Verenigde Staten Japan niet belangrijk genoeg vond om te trachten zijn agressie in China en Hawaï te stoppen. Dit is achteraf een grote vergissing gebleken. Reischauer was eveneens van mening dat er een halt moest worden geroepen aan het Japans imperialisme, maar hij was tevens voorstander dat Japan als een gelijke en volwaardige natie behandeld moest worden.
Oorlogsjaren Invloed van het uitbreken van de oorlog met Japan Eens het conflict tussen de Verenigde Staten en Japan was losgebroken, groeide de interesse voor de studie van Japan enorm. Het aantal verzoeken om voordrachten te geven steeg aanzienlijk, Reischauer en Elisséeff werden door het leger aangezocht een woordenboek Japans-Engels op te stellen voor wetenschappelijke termen, en bij het begin van het tweede semester van 1942 was het lokaal te klein voor het aantal belangstellenden voor de taalcursus Japans.
Overheidsdienst thumb|Arlington Hall Arlington HallArlington Hall was een voormalige meisjesschool en het hoofdkwartier van de US Army Signal Intelligence Service tijdens WO II
In de zomer van 1942 werd Reischauer weer benaderd door het leger, dit maal om mensen op te leiden die zouden moeten instaan voor het decoderen van de seincodes van het Japanse leger. Reischauer zegde toe, daar het hem boeiend werk leek en omdat het van groot belang was voor de successen van het Amerikaanse leger.
Reischauer begon na geringe tijd ook regelmatig kritiek te uiten op het Amerikaanse beleid inzake de oorlog met Japan. Hij schreef enkele memoranda waarin hij bepaalde beleidsvoorstellen deed. Onder andere pleitte hij in een van die memoranda voor het respecteren van de Japanse keizer, omdat deze een belangrijke rol zou kunnen spelen na de oorlog om het Japanse volk te sensibiliseren voor samenwerking met de Verenigde Staten.
Majoor in de inlichtingendienst Net toen Reischauer op het punt stond Washington te verlaten, werd hem gevraagd of hij als majoor wilde meewerken in de Special BranchDeze afdeling was verantwoordelijk voor alle onderschepte en gedecodeerde berichten en al haar activiteiten waren staatsgeheim van de inlichtingendienst. Reischauer vond dit zo interessant dat hij meteen toehapte.
In augustus 1943 begon zijn opdracht als majoor voor de inlichtingendienst. Zijn voornaamste taak bestond erin het contact te onderhouden tussen Special Branch en Arlington Hall om de gedecodeerde berichten zo snel mogelijk te kunnen selecteren en verwerken.
De Special Branch boekte onverhoopte successen. Het volledige Japanse codesysteem werd ontcijferd zodat alles kon worden gelezen. Uit deze berichten kon volgens Reischauer toen afgeleid worden dat een gedeelte van de Japanse regering al bereid was tot overgave, en dat de oorlog niet meer lang zou duren. Hij, en andere leden van de dienst waren dan ook diep geschokt toen ze op de hoogte werden gebracht van de atoomaanval op Hiroshima.de atoomaanval op Hiroshima vond plaats op 8 augustus 1945 Hoewel hij er toen van overtuigd was dat de Amerikaanse regering een vreselijke fout begaan had, schrijft hij in zijn autobiografie My Life between Japan and America dat hij achteraf wel inzag dat de eerste atoombom eventueel gerechtvaardigd kon worden, maar de tweede op Nagasakide atoomaanval vond plaats op 9 augustus 1945 niet.
De oorlog kwam officieel tot een einde toen Japan zich op 2 september 1945 overgaf. Hoewel de oorlog gedaan was, duurde het nog een tijdje alvorens Reischauer het leger kon verlaten.Dit was te wijten aan het feit dat diegenen die het langst in dienst waren en lange tijd overzee hadden doorgebracht het eerst gedemobiliseerd werden Hierdoor kon hij niet onmiddellijk ingaan op het aanbod van het ministerie van Buitenlandse Zaken om voltijds mee te werken aan de uitwerking van het naoorlogse buitenlands beleid in het Advisory Committee on Postwar Foreign Policy. Op 12 november 1945 kon hij eindelijk het leger verlaten en ingaan op het verzoek van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Een opdracht voor het Advisory Committee on Postwar Foreign Policy was het ontwerpen van een beleid ten opzichte van de Japanse keizer en het uitwerken van de toekomstige macht van het keizerlijke instituut.een andere opdracht was het werkprogramma van het subcomité (State-War-Navy Coordinating Committee) te herzien Reischauers voorstel waarin hij bepleitte dat het keizerlijk instituut behouden moest worden indien het Japanse volk dit wenste en het de democratische evolutie niet in de weg zou staan, werd aanvaard als basis voor het Amerikaanse beleid.
Reischauer was graag blijven werken voor het State Department, maar toen hij moest kiezen tussen een politieke carrière of terug naar Harvard gaan, koos hij resoluut voor een academische loopbaan om volgende reden: "There was no doubt in my mind that I had more to offer as a scholar and teacher than as a government bureaucrat restricted by my superiors and government policy."
Voortzetting academische carrière Oost-Azische studies Vanaf zijn terugkeer wijdde Reischauer zich helemaal aan het vestigen en uitbreiden van de afdeling voor Oriëntalistiek. Hij werd eveneens benoemd tot professor in het History Department als in het Department of Far Eastern Languages. Er was echter veel veranderd in vergelijking met de periode voor de oorlog. Het aantal studenten en belangstellenden was opmerkelijk gestegen en zou blijven groeien.
Eens terug in het academische wereldje ontwikkelde Reischauer nieuwe inzichten over de moderne geschiedenis van Japan. Hij begon meer nadruk te leggen op de positieve kanten van de politieke evolutie in Japan aan het einde van de Tokugawa-periode. Doorgaans werden de mislukte pogingen tijdens de Meijiperiode om een parlementair systeem in te voeren benadrukt. Dit was een nieuwe interpretatie en voor Reischauer was dit de basis voor een optimistische houding tegenover Japan als democratisch land na de Tweede Wereldoorlog. Reischauer kreeg in die tijd veel kritiek op zijn optimistische visie, maar hij was van mening dat hij achteraf bekeken overschot van gelijk heeft gekregen.
thumb|left|omslag en eerste pagina van 'Ennin's Diary - The Record of a Pilgrimage to China in Search of the Law'
Reischauer werkte ook verder aan zijn vertaling van het dagboek van Ennin dat in 1955 onder de titel Ennin's Diary: The Record of a Pilgrimage to China in Search of the Law verscheen.
Blijvend contact met de overheid