thumb|Franse soldaat op zijn observatiepost in Eglingen in juni 1917, tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het jaar 1917 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari 1 - De Nederlandse Spoorwegen (NS) ontstaat als een verregaande samenwerking tussen de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) en de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS). 1 - In de Preanger op West-Java wordt de gedwongen verbouw van koffie afgeschaft. Dit was het laatste restant van het 19e-eeuwse cultuurstelsel. 9 - In de Residentiebioscoop te Den Haag gaat de film "Nederland neutraal" in première in aanwezigheid van het koninklijk paar, leden van de regering en vertegenwoordigers van de strijdkrachten. Het is de eerste galapremière in de Nederlandse filmgeschiedenis. 9 - Duitsland besluit tot herinstelling van de 'totale duikbootoorlog' vanaf 1 februari. Ook neutrale schepen worden als doelwit beschouwd, ongeacht hun lading. 10 - Erich von Falkenhayn beëindigt het Centrale offensief in Roemenië. Het front komt tot stilstand langs de rivieren Putna en Siret 13 - Treinramp bij Ciurea. Nabij dit Roemeense dorpje, gelegen aan de spoorlijn van Iaşi naar Bârlad komen tussen de 600 en 1000 soldaten, afkomstig vanaf het front om het leven. Hiermee is dit een van de grootste spoorwegrampen aller tijden. 16 - De Duitse minister van Buitenlandse Zaken verstuurt het Zimmermanntelegram aan Mexico met het verzoek zich aan de kant van de centralen te scharen in de Eerste Wereldoorlog. 25 - De Maagdeneilanden (Deens-West-Indië) worden voor 25 miljoen dollar aan de Verenigde Staten verkocht. 27 - Het militaire oppercommando in Duitsland beveelt dat vrouwen alleen broeken mogen dragen bij sportbeoefening. 27 - De derde Elfstedentocht wordt verreden. Coen de Koning wint voor de tweede keer, op slecht ijs.

februari 1 - Duitsland hervat de onbeperkte duikbootoorlog (zie 9 januari). In verband daarmee staakt de Stoomvaart Maatschappij Zeeland de veerdiensten naar Engeland. 3 - De Verenigde Staten breken de diplomatieke relaties met Duitsland. 4 - Halim Pasja treedt af als grootvizier van het Ottomaanse Rijk. Hij wordt opgevolgd door Talaat Pasja. 9 - Begin van Operatie Alberich: het Duitse leger trekt zich terug op de Hindenburglinie onder toepassing van de Tactiek van de verschroeide aarde in Noord-Frankrijk. 10 - De plantkundige Johanna Westerdijk (1883-1961) wordt de eerste vrouwelijke Nederlandse hoogleraar. 11 - De Frontbeweging wordt door de Belgische legerleiding verboden. 13 - De Nederlandse danseres Margaretha Geertruida Zelle, beter bekend als Mata Hari, wordt in Parijs aangehouden op verdenking van spionage. 23 - De Britten sturen de inhoud van het Zimmermanntelegram door aan de Amerikanen. 24 - De Britten nemen Al Koet in. 26 - President Woodrow Wilson vraagt om een status van 'bewapende neutraliteit' en het bewapenen van Amerikaanse burgerschepen. Het Huis van Afgevaardigden stemt in, maar in de Senaat loopt het voorstel tegen een filibuster op.

maart 5 - Woodrow Wilson wordt ingezworen voor een tweede termijn als President van de Verenigde Staten. 8 - De februarirevolutie begint in Petrograd (Sint-Petersburg), Rusland (23 februari op de juliaanse kalender). 11 - Tsaar Nicolaas II ontbindt de doema, maar deze weigert en sluit zich derhalve de facto aan bij de opstand. 11 - Val van Bagdad. De Britten veroveren de stad op de Osmanen. 12 - Delen van het leger in Petrograd sluiten zich bij de opstand aan, en het komt tot gevechten tussen de opstandelingen enerzijds en tsaargetrouwe delen van politie en leger anderzijds. 12 - Tsaar Nicolaas II tracht terug te keren naar Petrograd vanuit zijn legerleiderspositie nabij het front, maar komt niet verder dan Pskov. 12 - De Russische regering onder Nikolaj Golitsyn wordt tot aftreden gedwongen. 12 - Oostenrijk-Hongarije en Bulgarije gaan in de tegenaanval tegen de Toplica-opstand, een Servische opstand tegen de Bulgaarse bezetting. In minder dan 2 weken wordt de opstand neergeslagen. 13 - China verbreekt de diplomatieke relaties met Duitsland. 15 - De doema zet een liberale voorlopige regering op onder vorst Georgi Lvov. (2 maart op de juliaanse kalender). 15 - Op aandringen van zijn generaals treedt tsaar Nicolaas II af, en benoemt zijn broer Michaël tot opvolger, doch deze weigert. 24 - De jonge keizer Karel I van Oostenrijk schrijft buiten zijn regering om een brief met vredesvoorstellen aan de Franse president Raymond Poincaré en geeft die mee aan zijn zwager. Zie Sixtus-affaire. 24 - In Amsterdam richten dertien zenuwartsen de Nederlandse Vereniging voor Psychoanalyse op. Voorzitter wordt de "Goese wonderdokter" Albert van Renterghem. 26 - Invoering van de Huurcommissiewet om prijsopdrijving door woningnood en stagnerende bouw tegen te gaan. Onafhankelijke huurcommissies oordelen over huurprijzen en huurprijsverhogingen. 26 - Einde van de Toplica-opstand. De opstand in de door Bulgarije bezette delen van Servië is op brute wijze neergeslagen. 26 - Eerste Slag bij Gaza: Britse troepen uit Egypte proberen Gaza in te nemen, maar moeten zich terugtrekken wegens gebrek aan water. 27 - (Monaco) - In Monte Carlo gaat de muzikaal-lyrische komedie La Rondine (De Zwaluw) van Giacomo Puccini in première. 27 - De sovjet van Petrograd roept op tot een einde van de Eerste Wereldoorlog. 31 - De Verenigde Staten nemen de Maagdeneilanden over na betaling van $25 miljoen aan Denemarken.

april 1 - In Batavia sticht D.W. Berretty het Algemeen Nieuws- en Telegraaf-Agentschap. Vanaf zijn eerste werkdag richt hij zich op het verkrijgen van meer en sneller nieuws dan de concurrenten. Zo maakt hij gebruik van de toegespeelde informatie van kapiteins van de Koninklijke Paketvaart Maatschappij, die het scheepvaartverkeer tussen de eilanden onderhoudt. Zij seinen hun nieuws naar Aneta. 2 - (Oostenrijk-Hongarije) - De componist Béla Bartók heeft zijn eerste succes met het dansspel De uit hout gesneden prinses. 2 - (Verenigde Staten) - President Woodrow Wilson van de Verenigde Staten vraagt het Congres om Duitsland de oorlog te verklaren. 4 - (Verenigde Staten) - De Senaat stemt in grote meerderheid in met de oorlogsverklaring aan Duitsland. 6 - (Verenigde Staten) - Het Huis van Afgevaardigden stemt in met de oorlogsverklaring aan Duitsland. De Verenigde Staten treden toe tot de Eerste Wereldoorlog. Duitse schepen die in Amerikaanse havens liggen worden in beslag genomen. 7 - Cuba en Panama verklaren Duitsland de oorlog. 9 - (Frankrijk) - Begin van de Slag bij Arras, een Britse aanval op het westfront, die zal duren tot 16 mei. 10 - (Rusland) - In een geblindeerde spoorwagon reist Lenin door Duitsland en Zweden naar Petrograd, waar hij op 16 april aankomt. 15 - Na enige terreinwinst, maar groot verlies aan manschappen, wordt het Britse openingsoffensief in de Slag bij Arras beëindigd. 16 - Ook de Fransen gaan aan het westfront in de aanval. Begin van de Tweede Slag bij de Aisne. De eerste inzet van de eerste Franse tank, de Schneider, wordt een deceptie. 16 - Lenin arriveert in Rusland vanuit ballingschap. 20 - De Franse aanval in de Tweede Slag bij de Aisne wordt afgeblazen. De verliezen zijn enorm, de winst minimaal. 23 - (Verenigde Staten) - Butcher Boy, de eerste film van komiek Buster Keaton, gaat draaien. 27 - (Duitsland) - In Leuna begint de productie van vloeibaar ammoniak volgens het Haber-Boschproces, voor de productie van kunstmest en springstof. 30 - Bij een vergissingsbombardement op Zierikzee komen drie personen om het leven. Een Brits vliegtuig had verkeerd genavigeerd en was in de veronderstelling boven België te vliegen.

mei 2 - Na felle betogingen van soldaten en arbeiders tegen verdere deelname van Rusland aan de Eerste Wereldoorlog treden minister van buitenlandse zaken Pavel Miljoekov en enkele andere ministers af. 7 - (Verenigde Staten) - De Amerikaanse Maude Devereaux vestigt in Skidmore met 5,12 meter een officieus wereldrecord verspringen. 9 - De Geallieerden vallen aan op diverse delen van het Macedonische front, maar kunnen de Bulgaarse defensie niet breken. 11 - In Zürich gaat de opera Turandot van Ferruccio Busoni in première. 12 - De Italianen hervatten de aanvallen aan het Isonzofront, de Tiende Slag aan de Isonzo. 13 - In Fátima claimen drie herderskinderen Maria de Moeder Gods voor de eerste keer te aanschouwen. 16 - De Russische Voorlopige Regering wordt gewijzigd. Aleksandr Kerenski wordt minister van oorlog. 17 - Na een maand vechten weten de Britten Bullecourt te veroveren. Einde van de Slag bij Arras. 21 - Bij Valthermond in Drenthe breekt een grote veenbrand uit. Oorzaak is een vonk uit een baggermachine. Dagenlang wordt een groot gebied in Zuidoost-Drenthe geteisterd. Zestien mensen vinden de dood, zeker vijftig woningen en diverse turfschepen verbranden. Enkele dagen later bezoeken Koningin Wilhelmina en prins Hendrik het rampgebied. 25 - Een aantal Duitse Gotha G.IV bommenwerpers voert een bombardement uit op Londen, het eerste grootschalige bombardement op burgerdoelen en het begin van een reeks Duitse vliegtuigbombardementen op Engeland. 27 - Een grootschalige muiterij breekt uit onder de Franse frontsoldaten. 31 - (Duitsland) - De scheikundige Franz Fischer ontwikkelt het procedé van cokes-aanmaak bij lage temperatuur, om benzine uit steenkool te produceren.

juni 1 - (Verenigde Staten) - Geleerden presenteren een procedé waarmee men uit aardgas het onbrandbare helium kan winnen. Helium is een geschikt gas om luchtschepen mee te vullen. 3 - (Duitsland) - In Dresden wordt het drama Mörder, Hoffnung der Frauen van de Oostenrijkse dichter en schilder Oskar Kokoschka voor het eerst opgevoerd. 4 - De eerste Pulitzer-prijs wordt uitgereikt. 4 - Instelling van de Orde van het Britse Rijk. 7 - Britten laten 24 mijnen exploderen in Heuvelland waarvan 19 exploderen. Een daarvan, onder de Spanbroekmolen, leidt tot het ontstaan van de Pool of Peace. Een andere ligt onder Duitse Stelling op de Hill 60. De knal wordt tot in Londen gevoeld, en naar schatting 10.000 Duitse soldaten komen op slag om. Nadien vallen de Nieuw-Zeelanders de beruchte Messines Ridge aan. Deze aanval eindigt op de 17de. 7 - Een trein met daarin als passagier Koningin Wilhelmina ontspoort bij Houten. 16 - In de Verenigde Staten wordt de Espionage Act ingevoerd. Het verspreiden van informatie, waar of onwaar die het leger tegenwerkt of de vijand ten dienste staat, wordt verboden. 18 - Op het congres van de Mensjewieken worden voorstellen om Rusland terug te trekken uit de oorlog verworpen. 19 - (Verenigd Koninkrijk) - Het Lagerhuis stemt voor vrouwenkiesrecht. 24 - (Frankrijk) - Het absurde drama Les mamelles de Tirésias ('De borsten van Tiresias') van Guillaume Apollinaire wordt in Parijs voor het eerst opgevoerd. 28 - Voedselschaarste tijdens de Eerste Wereldoorlog en een fout in de distributie leidt tot het zogenaamde Aardappeloproer in Amsterdam: een voedseltransport, dat voor het leger bestemd is, wordt geplunderd. 30 - Griekenland treedt toe aan de Eerste Wereldoorlog aan de kant van de Geallieerden. (verschillende bronnen zijn het oneens over de exacte datum)

juli 1 - De Russen gaan in de aanval in Galicië richting Lemberg, het begin van het Kerenski-offensief. 8 - De opstand in Petrograd mislukt en Lenin vlucht naar Finland. 8 - Ten oosten van Stanislau breken de Russen door de Oostenrijkse verdediging. 9 - De Zweed John Zander verbetert in Stockholm het wereldrecord op de 2000 meter hardlopen. Zijn tijd is 5'31,0". 10 - De Duitsers ondernemen Operatie Strandfest, waarin ze de Britse troepen aan de Belgische kust terugdringen naar de linkeroever van de IJzer. 12 - Troonsafstand van koning Constantijn I van Griekenland 12 - Bij Ieper gebruiken de Duitsers voor het eerst mosterdgas als chemisch wapen. 16-17 - Gewapende demonstraties in St. Petersburg onder agitatie van de bolsjewieken.