Voedselveiligheid is een term die wordt gebruikt om aan te geven in welke mate ons voedsel (on)veilig is voor de menselijke gezondheid.
Onder voedselveiligheid vallen het vóórkomen en het voorkómen van : voedselvergiftigingen voedselintoleranties bederf voedselallergieën genetisch gemodificeerde organismen toegevoegde bestanddelen voedselfraude en andere mogelijke risico's die aan voedsel kunnen zitten. Belangrijke onderdelen van het vakgebied zijn dan ook risicoanalyse, risicocommunicatie en risicobeheer vanuit de verschillende disciplines, zoals de levensmiddelentechnologie, kwaliteitskunde, toxicologie, epidemiologie en (voedsel)wetgeving.
Voorbeelden van een voedselveiligheidscrisis zijn de diverse uitbraken van salmonella in voedsel, of de Belgische dioxinecrisis van 1999.
Preventie
Preventie vormt een kernonderdeel van voedselveiligheid. Binnen dit kader gaat het om het beheersen van risico’s die kunnen ontstaan tijdens de productie, verwerking, opslag, distributie en bereiding van levensmiddelen. Dergelijke risico’s kunnen microbiologisch, chemisch of fysisch van aard zijn, maar ook betrekking hebben op allergenen of frauduleuze toevoegingen.
In de voedselketen wordt preventie doorgaans benaderd vanuit risicobeheer, waarbij organisaties systemen toepassen om potentiële gevaren vroegtijdig te identificeren en te controleren. Een internationaal veelgebruikt uitgangspunt is het werken met gestructureerde beheerssystemen zoals HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points), waarin kritische punten binnen processen worden vastgesteld en gemonitord.
Preventie omvat daarnaast ook organisatorische en hygiënische aspecten, zoals de scheiding van productstromen, reinigingspraktijken en het beperken van kruiscontaminatie tussen verschillende zones of toepassingen. In veel voedselverwerkende omgevingen maakt ook persoonlijke hygiëne van medewerkers onderdeel uit van deze benadering. Daarbij worden in bepaalde contexten Persoonlijke beschermingsmiddelen gebruikt, zoals beschermende kleding of handschoenen, als onderdeel van bredere hygiëne- en beheersmaatregelen.
Preventieve benaderingen vormen een belangrijk onderdeel van nationale regelgeving en internationale standaarden en worden in de praktijk mede beoordeeld door toezichthoudende instanties en certificeringssystemen.
Toezichthouders Vanwege het belang voor de volksgezondheid, zijn al geruime tijd nationaal en internationaal diverse instellingen als toezichthouder betrokken bij de voedselveiligheid.
Nederland Voorbeelden van instellingen met veel kennis op het gebied van voedselveiligheid zijn : Voedingscentrum RIKILT Wageningen Universiteit Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
België Het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) is een parastatale instelling van de federale overheid, onder toezicht van de federale minister van Landbouw. Het Agentschap is opgericht na de dioxinecrisis van 1999.
Europese Unie
Op het niveau van de Europese Unie werd in 2002 de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (Engelse naam: European Food Safety Authority, EFSA) opgericht. Deze instelling levert vooral wetenschappelijke adviezen aan de Europese Commissie en het Europees Parlement. In 2016 moest de EFSA zich verdedigen tegen kritiek omdat het een gunstig advies had gegeven over de verlenging van de toelatingsvergunning voor glyfosaat in de Europese Unie, tegen het advies in van het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek.
Internationaal Een wereldwijde standaard voor reglementering inzake voedselveiligheid is de Codex Alimentarius van de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) van de Verenigde Naties. Hiernaar wordt ook verwezen door de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
Zie ook Food defense Voedselzekerheid
Externe links Nederland Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Voedingscentrum Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit Rikilt, rijksinstituut voor de voedselveiligheid Masteropleiding Voedselveiligheid België Federaal Agentschap voor de veiligheid van de voedselketen Internationaal European Food Safety Authority (EU) Wereldvoedselorganisatie Wereldgezondheidsorganisatie