miniatuur alt=Graf van August De Wilde en Jozef De Wilde op het Campo Santo te Sint-Amandsberg|miniatuur|Graf van August De Wilde en Jozef De Wilde op het Campo Santo te Sint-Amandsberg
August De Wilde (Sint-Amandsberg, 16 augustus 1902 – Gent, 20 november 1947) was een Vlaams-nationalistisch politicus. In 1933 trad hij toe tot het Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV). Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij voor die partij gemeenteraadslid en vervolgens schepen van Gent. Hij was ook kabinetschef van oorlogsburgemeester Hendrik Elias. Na de bevrijding stond hij terecht en werd hij veroordeeld voor collaboratie. Hij overleed in gevangenschap.
Biografie De Wilde werd geboren in een katholiek Vlaamsgezind ondernemersgezin. Hij was de oudere broer van Jozef De Wilde. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was de onderneming van zijn ouders teloorgegaan tijdens de Duitse bezetting. Hierdoor kon de jonge August geen hogere studies aanvangen ook al was hij een goed student. Aanvankelijk werkte hij bij een bank en nadien bij een verzekeringskantoor om uiteindelijk zelfstandig verzekeringsagent te worden.
In 1925 werd hij politiek actief bij de Katholiek-Christelijke Volkspartij voor Vlaanderen die een jaar eerder was opgericht onder impuls en op initiatief van de Gentse Vlaams-nationalistische hoogleraar Frans Daels en van Jozef Goossenaerts. De oprichting was bedoeld om het katholieke element in de sterk vrijzinnig gekleurde Vlaams-nationalistische kringen in Gent en Antwerpen te versterken. In Gent stelde deze Volkspartij zich op tegen Boudewijn Maes, die op zijn beurt een radicalere Vlaamsch-Nationale Partij oprichtte. De Volkspartij kreeg de steun van de nationale leiding van de Frontpartij, terwijl Maes gesteund werd door verschillende Vlaamse notabelen omdat die de partij van Daels verweten dat ze contacten zocht met christendemocraten. Bij de verkiezingen van 5 april 1925 werden door de Volkspartij te Gent de kandidaturen van August de Wilde en van Edmond van der Meulen voorgedragen. De partij van De Wilde behaalde een grote overwinning maar versplinterde in 1926.
In 1933 vervoegde De Wilde het pas opgerichte Vlaamsch Nationaal Verbond (VNV) en behoorde hij tot de dichte entourage van de opkomende Hendrik Elias. Het VNV probeerde als opvolger van de Frontpartij verschillende Vlaams-nationalistische groeperingen samen te brengen. De Wilde zette zich in voor de uitbouw van het VNV rond Gent en werd eind 1935 benoemd tot arrondissementeel propagandaleider. Onder de naam Vlaams Nationaal Blok haalde het VNV bij de verkiezingen in 1936 zestien zetels binnen. De Wilde werd verkozen als provincieraadslid. Daarnaast was hij ook secretaris van het Vlaamsch Nationaal Syndicaat (VNS) te Gent en lid van de Algemene Raad van Arbeidsorde, de corporatieve organisatie verbonden met het Vlaamsch Nationaal Verbond.
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was VNV-voorman Staf De Clercq zeer happig om mee te proeven van de macht en legde hij het lot van zijn beweging zonder dralen in handen van de Duitse bezetter. Teneinde erkend te worden als enige partij die nog actief mocht zijn in Vlaanderen, voerde het VNV vanaf de herfst van 1940 een volledige nazificering door. De meer gematigde VNV-leiders boden nauwelijks weerstand. Hendrik Elias, de nummer twee van de partij, behoorde tot deze groep maar werd gepaaid met het burgemeesterschap van Gent in december 1940. In 1940 was August De Wilde tot de Gentse gemeenteraad toegetreden na het ontslag van Amaat Bockaert. Begin 1941 werd hij kabinetschef van Hendrik Elias. In november 1941 werd De Wilde aangesteld als schepen van Groot-Gent en zorgde hij ervoor dat de stad en haar randgemeenten tijdens de hele oorlog goed bevoorraad waren.Getuigenissen in Dossier Groot-Gent, 1945-1946 - Rijksarchief Gent dossiernr. KH 46/429 In augustus 1942 werd hij benoemd tot VNV-arrondissementsleider in Gent.
Intern ontpopte De Wilde zich tot een tegenstander van de onvoorwaardelijke collaboratiepolitiek van het VNV.Bruno De Wever, voordracht Documentatiecentrum voor Streekgeschiedenis Dr. Maurits Gysseling (DSMG), 09/11/2004 Vanaf 1941 bracht zijn protest hem in conflict met zijn voormalige mentor Elias. Aan het einde van 1941 schreef hij over zijn ongenoegen een ‘memorandum aan de V.N.V. leiding’, dat hij in januari 1942 naar Staf de Clercq en de nationale leiding verstuurde. Alhoewel hij zijn partij en haar leider trouw bleef, protesteerde De Wilde vanaf 1942 verder in brieven en toespraken tegen het beleid van het V.N.V. en de onvoorwaardelijke collaboratiepolitiek.Bruno De Wever, Greep naar de macht (1994), p. 529-530 Hij vond dat de partij zich scherper moest verweren tegen de politieke en Groot-Duitse aspiraties van de Duitsch-Vlaamsche Arbeidsgemeenschap (DeVlag) en de Algemeene SS-Vlaanderen.Maurice De Wilde, België in de Tweede Wereldoorlog, vol. V-1, De kollaboratie, 1985, p. 85Bruno De Wever, "Het Vlaams-nationalisme in de Gentse regio, 1914-1945" in: Handelingen Der Maatschappij Voor Geschiedenis En Oudheidkunde Te Gent, vol. 49, 1995, p. 281.
Na het plotse overlijden van Staf De Clercq in oktober 1942 werd Elias algemeen leider van het VNV. Op 26 februari 1943 publiceerde August De Wilde een volgend protestmemorandum aan de VNV-leiding. De Wilde wilde ontslag nemen uit het VNV, maar Elias kon hem overhalen dit niet te doen. Met zijn daaropvolgende protest op de Algemene Raad van het VNV (8 mei 1943) trachtte De Wilde vooral het Dietse streven binnen het VNV te behouden en betreurde hij publiekelijk de VNV-opbodpolitiek tegen de DeVlag. Maar Elias legde De Wilde het zwijgen op en gaf hem een officiële blaam.Bruno De Wever, Greep naar de macht, 1994, p. 600
Na herhaaldelijke botsingen met Elias bood De Wilde op 16 juli 1943 officieel zijn ontslag aan. Dat werd hem geweigerd. Toen De Wilde echter in september 1943 een toespraak van Elias weigerde te verspreiden, bekwam hij wel het gevraagde ontslag. Hij werd afgezet als arrondissementsleider. Daardoor werd duidelijk dat de interne oppositie zich niet zou kunnen manifesteren via de VNV-instellingen zelf.Bruno De Wever, “Greep naar de macht” (1994), p 530
De Wilde was ondertussen reeds sedert 1942 actief binnen Nederland Eén!, een soort geheime organisatie binnen het VNV met leden die zich niet konden vinden in het partijbeleid en vooral de Groot-Nederlandse Dietse gedachte verdedigden. Het ging tot 1943 om een vrij marginale groep mensen, tot prominenten als Frans Daels en pater Juul Callewaert Groot-Nederlandse waarschuwings- en protestbrieven begonnen te verspreiden. Er ontstonden contactgroepen en informatiebijeenkomsten, waarop leden van diverse nationalistische organisaties werden uitgenodigd. Na zijn ontslag als arrondissementsleider werd August De Wilde prominent militant van verschillende Dietse verzetsgroepen en schreef hij onder het pseudoniem Marnix verschillende pamfletten voor de Groot-Nederlandse dissidentie. Tezelfdertijd probeerde hij, samen met ex-Dinaso's Paul Persyn en Tony Herbert, een nationaal front met Vlamingen en Belgicisten op te richten rond het koningshuis. Toen Leopold III op 7 juni 1944 naar Duitsland werd gedeporteerd, kwamen deze pogingen tot stilstand.
Bij de bevrijding van Gent in september 1944 werd De Wilde door verzetslieden gevangen genomen. De Krijgsraad veroordeelde hem op 25 februari 1946 tot levenslange opsluiting wegens collaboratie met de bezetter. In beroep werd hij op 12 juli 1946 door het Krijgshof ter dood veroordeeld. Eind 1946 werd De Wilde ernstig ziek maar werd hem de nodige medische hulp onthouden.Briefwisseling Dr. Prof. Ferdinand François Marie Dauwe (1881-1948) en Jozef De Wilde Uiteindelijk werd hij in april 1947 toch overgebracht naar het Bijlokehospitaal, waar hij op 20 november 1947 overleed. Hij werd begraven op het Campo Santo in Sint-Amandsberg. Postuum werd zijn straf omgezet in levenslange dwangarbeid.Nota Auditoriaat-Generaal sectie Gent 04/05/1948 (RAG dossiernr. KH 46/429)
Bronnen Pieter Jan Verstraete, Cahiers Staf de Clercq - Bijdragen ter bevordering van de studie van Staf De Clercq en zijn tijdgenoten, vol. I, eigen beheer, 2007 Pieter Jan Verstraete, Biografie van Hendrik Jozef Elias, 2 dln., eigen beheer, 2006 Bruno De Wever, "Het Vlaams-nationalisme in de Gentse regio, 1914-1945" in: Handelingen Der Maatschappij Voor Geschiedenis En Oudheidkunde Te Gent, vol. 49, 1995, p. 265-281. Bruno De Wever, Greep naar de macht. Vlaams-nationalisme en Nieuwe Orde. Het VNV 1933-1945, Lannoo, 1994
Literatuur Luc De Wilde, August De Wilde. De koppige idealist van het Diets verzet in Gent (2025) Luc De Wilde, De tak van Isidoor (2023) Désiré Cnudde, Oorlogsherinneringen of het schandaal der Gentsche zuiveraars (1947)
Externe link Notitie op Encyclopedie van de Vlaamse Beweging
Voetnoten
Categorie:Burgemeester van Gent Categorie:Belgisch collaborateur in de Tweede Wereldoorlog Categorie:VNV-politicus