miniatuur|Monument ter nagedachtenis aan de Helderse zeeredder A.IJ. Kuiper en zijn mederedders bij de ingang van de Algemene begraafplaats Den Helder. Adrianus IJsbrand (Janus) Kuiper (Helder, 11 mei 1856 – Den Helder, 29 oktober 1951) was een Nederlandse zeeredder. Janus werd geboren in Helder. Nadat zijn vader Jan in 1865 op zee was verdronken trouwde zijn moeder in 1870 met de later bekend geworden zeeredder Dorus Rijkers.Een beeld vertelt zijn verhaal. Overvallen door een windhoos. Vriendennieuws, Vrienden Nationaal Reddingmuseum Dorus Rijkers, Editie 75 Zomer 2011, via docplayer.nl. Gearchiveerd op 15 augustus 2023.

Janus verrichtte reddingen van zijn 17e tot zijn 68e levensjaar. Hiervan was hij 28 jaar lang schipper van een roeireddingsvlet van de Noord- en Zuid-Hollandsche Redding-Maatschappij. Hij ontving 60 gulden per jaar om de boot en het boothuis te onderhouden. Volgens een krantenbericht in 1925 redde hij 296 mensenlevens, andere bronnen spreken over meer dan 400.Het gouden huwelijksfeest van een menschenredder. De Courant/Nieuws van de Dag, 30 mei 1925, via Delpher.Een oude zeerob jubileert. De Telegraaf, 23 mei 1935, via Delpher. Een van de bekendste reddingen waaraan hij deelnam was die van de opvarenden van de Renown in 1887.Keizerlijk horloge voor Helderse redder als Duitse dank, Noordhollands Dagblad, 29 oktober 2018. Gearchiveerd op 12 januari 2021.

Na zijn werk bij de NZHRM ontving hij 120 gulden pensioen per jaar, dit werd in 1925 verhoogd naar 240 gulden. Ook ontving hij een gratificatie van 150 gulden per jaar uit het Helden der Zeefonds.Het gouden huwelijksfeest van een held der zee. De Telegraaf, 30 mei 1925, via Delpher. In de buurt Oud-Den Helder, op de plek van het in de oorlog verwoeste 'ouwe Helder', werd na de oorlog een straat naar hem vernoemd. Op 93-jarige leeftijd bracht hij een bezoek aan deze wederopbouwwijk.Janus zag zijn straat, Heldersche Courant, 10 januari 1950, via Regionaal Archief Alkmaar. Gearchiveerd op 15 augustus 2023.

Reddingsacties (selectie) 1882 − Schotse ss StrathmoreEen gouden bruiloft! Heldersche Courant, 30 mei 1925, via Regionaal Archief Alkmaar. Gearchiveerd op 15 augustus 2023. 1887 − Duitse bark Renown 1907 − Engelse ss TurboHuldiging van menschenredders. 't Vliegend Blaadje, 26 februari 1908, via Regionaal Archief Alkmaar. 1908 − Engelse ss VoltaStranding op "De Razende Bol". Schager Courant, 5 maart 1908. Gearchiveerd op 13 januari 2021. 1908 − Italiaanse schoener RomaSchipbreuk Roma, 't Vliegend Blaadje, 25 november 1908, via Regionaal Archief Alkmaar. Gearchiveerd op 15 augustus 2023. 1911 − Engelse ss City of CologneDe Stranding. 't Vliegend Blaadje, 1 november 1911, via Regionaal Archief Alkmaar. 1922 − Engelse schoener AlfordDe stranding van de Alford, Heldersche Courant, 21 september 1922, via Regionaal Archief Alkmaar.

Onderscheidingen Hieronder volgen de onderscheidingen die Janus ontving, met daarbij tussen haakjes eventueel de uitreikende partij, het jaartal van uitreiking en de reddingsactie. Bronzen Eerepenning voor Menschlievend Hulpbetoon (Willem III der Nederlanden, 1888, Renown)(Hij ontving ook een gratificatie van de Duitse keizer.Een praatje met Janus Kuiper, Schager Courant, 23 mei 1935, via Regionaal Archief Alkmaar. De erepenning die Janus in 1888 ontving was een legpenning, later is er een draagpenning van gemaakt. Vanaf 1897 werd de onderscheiding officieel een draagpenning en konden eerder gedecoreerden op eigen kosten een draagpenning aanschaffen.Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon, type 7. Gearchiveerd op 22 mei 2022. Deze nieuwe versie, met portret van Wilhelmina der Nederlanden, heeft Janus ook gedragen.) Bronzen medaille der NZHRM (1888, Renown)Vervolg Nieuwstijdingen. Heldersche en Nieuwedieper Courant, 29 februari 1888, via Regionaal Archief Alkmaar. Bronzen medaille van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen Zilveren medaille der NZHRM (1908, Turbo) Zilveren reddingmedaille van Italië (Italiaans: Medaglia d'argento al valor di marina)(Victor Emanuel III van Italië, 1911, Roma)Een Huldiging. 't Vliegend Blaadje, 21 januari 1911, via Regionaal Archief Alkmaar. Gearchiveerd op 15 augustus 2023. Zilveren Eerepenning voor Menschlievend Hulpbetoon (Wilhelmina der Nederlanden, 1922, Alford)Een treffende plechtigheid. Heldersche Courant, 25 januari 1922, via Regionaal Archief Alkmaar. Gearchiveerd op 12 januari 2021. Gouden eremedaille verbonden aan de Orde van Oranje-Nassau (Wilhelmina der Nederlanden, 1924, geschonken bij 100-jarig bestaan NZHRM)Honderdjarig bestaan van de Redding-Maatschappijen. Heldersche Courant, 11 november 1924, via Regionaal Archief Alkmaar. Gearchiveerd op 12 januari 2021. Broeder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Wilhelmina der Nederlanden, 1939)Janus Kuiper Koninklijk onderscheiden, Heldersche Courant, 17 juli 1939, via Regionaal Archief Alkmaar.

Categorie:Nederlands zeeredder Categorie:Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij