De lijst van socialistische staten omvat zowel huidige als vroegere socialistische staten. Socialistische staten zijn landen die in hun grondwet (op positieve wijze) refereren aan het socialisme of - in geval van vroegere socialistische staten - in hun grondwet naar het socialisme verwezen.

De meeste socialistische staten bestonden in de periode van na de Tweede Wereldoorlog tot aan de val van de Berlijnse Muur in 1989. Deze staten kenden vaak als officiële ideologie het marxisme-leninisme met als voornaamste kenmerken een eenpartijstelsel (of een de facto eenpartijstelsel), een planeconomie, een uitgebreid zorgstelsel, beperkte individuele vrijheden en democratisch centralisme. Het bekendste voorbeeld van een historische socialistische staat was de Unie van Socialistische Sovjet-republieken, afgekort als USSR en simpelweg de Sovjet-Unie genoemd. De meeste marxistische landen waren satelliet- of cliëntstaten van de USSR, hoewel Joegoslavië en later de Volksrepubliek China een onafhankelijke koers van de USSR voerden en het tot spanningen kwam tussen deze landen en de Sovjet-Unie. Er waren echter ook staten die zichzelf als socialistisch zagen en als zodanig in hun grondwetten verwezen naar het socialisme, maar die duidelijk niet-marxistisch waren en in enkel geval zelfs afkerig waren van een ideologische vorm van het socialisme. Een voorbeeld van een niet-marxistisch socialistische staat was de Socialistische Republiek van de Unie van Birma. Zulke staten hadden meestal wel een aantal kenmerken gemeen met marxistisch socialistische staten, zoals een eenpartijstelsel. Op economisch vlak bekenden deze staten zich meestal tot een gemengde economie.

Socialistische staten op basis van het marxisme zijn na 1989 vrij schaars, de bekendste zijn de Volksrepubliek China en Cuba. Het aantal niet-marxistisch socialistische staten is echter nog aanzienlijk. De meeste van deze staten kennen een meerpartijenstelsel en bekennen zich tot de liberale democratie (bijvoorbeeld Algerije). Niet-marxistisch socialistische landen blijken duurzamer te zijn dan marxistische staten.

Op onderstaande lijst zijn geen landen opgenomen die worden geregeerd door socialistische of communistische partijen (al dan niet in coalitieverband met ander partijen) maar in hun grondwet niet verwijzen naar het socialisme.

Socialistische staten Europa Met uitzondering van Portugal bestonden alle Europese socialistische staten in de periode 1945-1992 en waren marxistisch-leninistisch. Portugal, de enige niet-marxistisch socialistische staat is tot op heden nog de enige (op papier althans) socialistische staat in Europa.

StaatIdeologie Periode, ontwikkeling80pxVolksrepubliek Albanië (1946-1976)Socialistische Volksrepubliek Albanië (1976-1991)Constitution of the Socialist People's Republic of Albania (1976), artikel 3: "The Party of Labour of Albania, the vanguard of the working class, is the sole leading political force of the state and the society. In the People's Socialist Republic of Albania the dominant ideology is Marxism-Leninism. The entire socialist social order is developed on the basis of its principles."Marxisme-Leninisme (1944–1990)Maoïsme (1968–1978)Hoxhaïsme (1978-1990)1943–199080pxVolksrepubliek Bulgarije (1946-1990)Grondwet van de Volksrepubliek Bulgarije (1971), artikel 12: "Republiek Bulgarije behoort tot de socialistische wereldgemeenschap, wat een van de belangrijkste voorwaarden is voor haar onafhankelijkheid en alomvattende ontwikkeling."Marxisme-Leninisme1944–199080pxDuitse Democratische RepubliekVerfassung der Deutchen Demokratischen Republik (1968, herz. 1974), artikel 1: "Die Deutsche Demokratische Republik ist ein sozialistischer Staat deutscher Nation. Sie ist die politische Organisation der Werktätigen in Stadt und Land, die gemeinsam unter Führung der Arbeiterklasse und ihrer marxistisch-leninistischen Partei den Sozialismus verwirklichen."Marxisme-Leninisme1949–199080pxVolksrepubliek Hongarije (1949-1989)Constitution of the Hungarian People's Republic (1949), artikel 3: "The State of the H.P.R. defends the liberty and power of the Hungarian working people and the independence of the country, fights against every form of exploitation of man, and organises social forces for the building of socialism. The H.P.R. realises itself in the close alliance of workers and the working peasantry led by the workers' class."Marxisme-Leninisme (1949-1987/88)"Goelasjcommunisme" (1970-1989)1949–198980pxFederale Volksrepubliek Joegoslavië (1945-1963)Socialistische Federale Republiek Joegoslavië (1963-1992)The Constitution of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (1974), artikel 1: "The Socialist Federal Republic of Yugoslavia is a federal state having the form of a state community of voluntarily united nations and there Socialist Republics ..."Marxisme-Leninisme (1945–1948)Titoïsme (v.a. 1948)1945–199280pxVolksrepubliek Polen (1947-1989)Constitution of the Polish People's Republic (1952), preambule: "Implementing the will of the Polish Nation, the Legislative Seym of the Republic of Poland, in accordance with its purpose, solemnly adopts the present Constitution as the fundamental law by which the Polish Nation and all organs of authority of the Polish working people shall be guided, in order: (...) To strengthen the patriotic feelings, the unity and solidarity of the Polish Nation in its struggle still further to improve social conditions, to eliminate completely the exploitation of man by man, and to put into effect the great ideals of Socialism."Marxisme-Leninisme 1944/52–198980pxPortugal (1976-heden)Vandaag de dag bevat de Portugese grondwet nog een enkele zeer summiere verwijzing naar het socialisme: Portugal: Constitutional DevelopmentConstitution of the Portugese Republic (1976): "The Constituent Assembly (...) ensure the primacy of a democratic state based on the rule of law and open up a path towards a socialist society."De facto democratisch socialisme1976-80pxVolksrepubliek Roemenië (1947-1965)Socialistische Republiek Roemenië (1965-1989)Constitutia Republicii Socialiste Romania 1965, artikel 1: "Roemenië is een socialistische republiek."Marxisme-Leninisme (1948-1989)Nationaal communisme (c. 1960-1989)1947/48–199080pxDerde Tsjecho-Slowaakse Republiek (1948-1960)Tsjecho-Slowaakse Socialistische Republiek (1960-1989)Constitution of the Czechoslovak Socialist Republic (1960), artikel 1.: "The Czechoslovak Socialist Republic is a socialist State founded on the firm alliance of the workers, farmers and intelligentsia, with the working class at its head."Marxisme-Leninisme1948–199080pxUnie van Socialistische Sovjet-republiekenConstitution of the Union of Soviet Socialist Republics (1924), preambule: "Finally, the very structure of Soviet power, international by nature of class, pushes the masses of workers of the Soviet Republics to unite in one socialist family."Constitution (Fundamental law) of the Union of Soviet Socialist Republics (1936), artikel 1: "The Union of Soviet Socialist Republics is a socialist state of workers and peasants."Constitution of the USSR (1977), artikel 1: "The Union of Soviet Socialist Republics is a socialist state of the whole people, expressing the will and interests of the workers, peasants, and intelligentsia, the working people of all the nations and nationalities of the country."Leninisme (1917–1924)Marxisme-Leninisme (1924–1991)Stalinisme (1927–1953)1922–1991

Afrika Veruit de meeste Afrikaanse landen beriepen zich in de jaren zestig en zeventig op een Afrikaans socialisme dat zich onderscheidde van het "Westerse liberalisme" als het "Sovjet-communisme van het Oostblok." Het Afrikaanse socialisme beriep zich op de historische communautaire Afrikaanse (dorps)samenlevingen gebaseerd op onderling dienstbetoon en wilde Afrika tot wasdom brengen middels een planmatig en centraal geleide economie. Een uitzondering hierop vormden het Afrikaans socialisme in Kenia, Senegal en Madagaskar dat afkerig was van nationalisaties en waar men uitging van particulier initiatief, aangevuld met wat gemengde bedrijven. Een variant van het Afrikaans socialisme, het Arabisch socialisme, bestond ten noorden van de Sahel.

In de jaren zeventig was het Afrikaans socialisme over haar hoogtepunt heen. Landen die in deze periode onafhankelijk werd (Angola, Mozambique) beriepen zich op het marxisme en het wetenschappelijk socialisme.