thumb|Paraceratherium en Hyaenodon. thumb|Schedel van Paraceratherium in het American Museum of Natural History De Hsanda Gol-formatie is een geologische formatie in de Gobiwoestijn in Mongolië die afzettingen uit het Oligoceen omvat.
Locatie De Hsanda Gol-formatie bevindt zich in het Tsagan Nor-bekken in Mongolië. De formatie werd afgezet in een continentale woestijn. De Houldjin Beds worden soms beschouwd als onderdeel van de Hsanda Gol-formatie, maar zijn echter in het laatste Eoceen afgezet onder invloed van een natter klimaat.
Ouderdom De Hsanda Gol-formatie dateert uit het Rupelien (Onder-Oligoceen). Het is de naamgevende locatie van het Hsandagolian, een van de Asian land mammal ages die loopt van 33,7 tot 30 miljoen jaar geleden. Volgens Prothero (2013) duidt paleomagnetisme in onderliggende en bedekkende lava op het begin van de formatie 33,4 miljoen jaar geleden (33,4 Ma) en het einde 31,0 Ma.
Geologie
De formatie, die hoofdzakelijk bestaat uit roodbruine tot donkerbruine siltige kleisteen, kleisteen en afwisselende calichehorizonten'Caliche' is een harde cementachtige laag in de bodem, rijk aan calciumcarbonaat (kalk). Het ontstaat in aride en semi-aride gebieden en belemmert plantengroei door water- en wortelpenetratie te beperken. De term verwijst naar de gecementeerde sedimenten (zand, klei, grind) zelf, die variëren van zachte nodulen ('knollen') tot heel harde kilometerslange gesteentelagen. Een 'nodule' is in de geologie een compact, afgerond lichaam bestaande uit mineralen of gesteente dat verschilt van het omringende gesteente. Nodules worden gevormd door mineralisatie of chemische processen, dikwijls rond organisch materiaal. Ze kunnen een onregelmatige vorm hebben, maar zijn in de geologie een structureel element. Een 'horizont' is een door bodemvormende processen gevormde laag of zone in het bodemprofiel. Een horizont onderscheidt zich van de andere horizonten door kleur, textuur, structuur en abiotische factoren. Een bodemprofiel kan, behalve uit verschillende horizonten, ook uit verschillende lagen bestaan. Afzettingslagen in het profiel zijn ontstaan door sedimentatie, een proces van geogenese; horizonten zijn het gevolg van na de afzetting optredende bodemvorming of pedogenese. en die wijzen op paleosols, vertegenwoordigt fluviolacustriene en eolische sedimentatiepaleomilieus in een semi-arideEen semi-aride klimaat (halfwoestijn- of steppeklimaat) is een droog klimaat waarin er meer water verdampt dan er aan neerslag valt, maar minder extreem dan in een echte woestijn. Het is de natuurlijke overgangszone tussen droge woestijnen en nattere gebieden. steppelandschap met efemerische'Efemerisch' betekent kortstondig (tijdelijk) aanwezig, bv. meren die in lager gelegen terreindepressies door zware regenval in het natte seizoen in een vrij korte periode gevormd worden, maar vrij snel opdrogen door daaropvolgende lange droogtreperioden. rivieren en playamerenEen 'playameer' is een ondiep, tijdelijk (efemerisch) meer in een droog (aride) klimaat. Het ontstaat wanneer regenwater zich verzamelt in een komvormig bekken (de playa) en vormt een overgangscategorie tussen een droge vlakte en een permanent meer. (Harzhauser et al., 2016). De dikte van de formatie varieert per locatie, met secties die tot veertig meter dik kunnen zijn op ontsloten verheffingen, hoewel samengestelde sequentiesEen 'sequentie' is een stratigrafische opeenvolging van gesteentelagen. een grotere algehele accumulatie suggereren (Daxner-Höck et al., 2017).
Fossiele vondsten De eerste vondsten in de Irdin Mahna-formatie werden gedaan tijdens de Centraal-Aziatische Expedities (1921-1930) van het American Museum of Natural History. In 1922 onder meer een zeer complete schedel van de hoornloze neushoorn Paraceratherium, het grootst bekende landzoogdier, gevonden. Baluchitherium grangeri, a giant hornless rhinoceros from Mongolia. HF Osborn & CP Berkey. American Museum Novitates (1923). Veel uitgebreidere vondsten van fossielen van zoogdieren werden gedaan tijdens de expeditie van 1925, hoewel veel van het gevonden materiaal lang onbeschreven bleef. The Oligocene Hsanda Gol Formation, Mongolia: a revised faunal list. JS Mellett. American Museum Novitates (1968).
Paleofauna De Hsanda Gol-formatie onderscheidt zich van de Houldjin Beds door de afwezigheid van brontotheriërs, neushoornachtigen behorend tot Amynodontidae en Rhinocerotidae, en entelodonten. De hyaenodonten en neushoornachtigen uit de Hyracodontidae overleefden de overgang van de meer natte, beboste omstandigheden van het laatste Eoceen naar de woestijnen van het Vroeg-Oligoceen wel te overleven en zijn ook bekend van fossiele vondsten in de Hsanda Gol-formatie.
De bekende paleofauna van de Hsanda Gol-formatie bestaat uit kikkers, wormhagedissen, knaagdieren zoals woelmuisachtigen, eekhoornachtigen en goendi's, fluithazen, haasachtigen, egels, neushoornachtigen, vroege herkauwers, hyaenodonten, en carnivore zoogdieren zoals beerhonden, marterachtigen, nimraviden en vroege katachtigen.
Categorie:Lithostratigrafie van het Oligoceen Categorie:Geologie van Azië Categorie:Geografie van Mongolië