Land van Cuijk is een gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. De gemeente werd op 1 januari 2022 gevormd door fusie van de voormalige gemeenten Boxmeer, Cuijk, Sint Anthonis, Mill en Sint Hubert en Grave. Ze is vernoemd naar de gelijknamige streek Land van Cuijk.
De fusiegemeente heeft inwoners (, bron: CBS), een oppervlakte van 351,87 km² en bestaat uit 33 kernen.Wijziging van het voorstel van wet tot samenvoeging van de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis op www.tweedekamer.nl. Gearchiveerd op 7 september 2023. Cuijk is daarvan de grootste plaats, vóór Boxmeer en Grave. Qua grondgebied is Land van Cuijk de grootste gemeente van de provincie Noord-Brabant.
De voormalige gemeenten Grave, Cuijk en Boxmeer zijn vooral op Nijmegen georiënteerd. Sint Anthonis, Mill en Sint Hubert richten zich meer op Uden en Eindhoven. De meest zuidelijke kerkdorpen zijn ook georiënteerd op Venray. De gemeente heeft een duidelijke Brabantse identiteit. In Land van Cuijk wordt een Kleverlands dialect gesproken: het Land-van-Cuijks.
Als waarnemend burgemeester was per 1 januari 2022 benoemd Wim Hillenaar (CDA), tot dan burgemeester van Cuijk.Wim Hillenaar benoemd tot waarnemend burgemeester Land van Cuijk de Gelderlander d.d. 2 december 2021. Gearchiveerd op 11 november 2022. Op 6 december 2022 werd Marieke Moorman (PvdA) door de gemeenteraad van Land van Cuijk aanbevolen als nieuwe burgemeester. Zij is na haar benoeming begin 2023 geïnstalleerd als nieuwe burgemeester van de gemeente Land van Cuijk.
Voor gemeentelijke zaken konden de bewoners van gemeente Land van Cuijk terecht in de voormalige gemeentehuizen van Boxmeer en Cuijk, die dienstdoen als gemeentelijke balies. In 2024 is dat alleen nog het gemeentehuis in Cuijk. Vanaf het voorjaar van 2025 is het gemeentehuis in Boxmeer gevestigd.
De gemeente telt op de Spoorlijn Nijmegen - Venlo van noord naar zuid drie treinstations: Cuijk, Boxmeer en Vierlingsbeek. In Beugen bevindt zich het Maasziekenhuis Pantein.
Aangrenzende gemeenten
Naam De naam Land van Cuijk verwijst naar de gelijknamige voormalige heerlijkheid. De heerlijkheid werd begrensd door de Maas en de Peel. Het land van Cuijk bestond uit twee gebieden die van elkaar gescheiden werden door de heerlijkheid Boxmeer.
Voorgeschiedenis Landschap Het Land van Cuijk bevindt zich in de Slenk van Venlo ten oosten van de Peel, waar ook de Maas door stroomt. Van west naar oost is er een laaggelegen broekgebied (een vroeger Maasdal waar nu de Lage Raam door stroomt), en een langgerekte dekzandrug die overgaat in het huidige Maasdal.
Langs de Maas liggen veel weilanden, al sinds eeuwen omgeven door de maasheggen: meidoornhagen die in mei in bloei staan. Deze zijn door hun unieke karakter een cultureel erfgoed. Naast de Maasheggen kent het land van Cuijk ook veel heide, waterplassen en bossen.
Het land van Cuijk was een arme streek. De boerderijen en dorpen waren gebouwd op zandruggen, die een soort eilanden vormden te midden van heide, waar het vee werd gehoed, en hoogveenmoerassen, waar turf werd gewonnen. Dit waren gemeenschappelijke gronden, die niet aan personen maar aan dorpen toebehoorden. De Maas overstroomde vrijwel iedere winter en bevroor bovendien vaak. Tussen Cuijk en Grave werd de dijk bij hoog water doorgebroken, zodat een extra Maastak ontstond, de Beerse Overlaat, die zich bij 's-Hertogenbosch weer bij de hoofdstroom voegde. Dit gebied behoorde echter voornamelijk tot het kwartier van Maasland van de meierij van 's-Hertogenbosch.
Vanaf 1850 werd de ontginning van de gemene gronden serieus ter hand genomen, waardoor ze in weiland en bos veranderden. Afwateringskanalen werden gegraven, verharde wegen werden aangelegd en nieuwe dorpen werden gesticht, met als laatste Landhorst. De infrastructuur werd in de loop van honderd jaar sterk verbeterd, zoals nog met aanleg van A73 en A77. Optimalisering van de landbouw met behulp van kunstmest en de intensieve vormen van veehouderij brachten in de 20e eeuw welvaart in het gebied.
Bestuur Eind december 2018 stelden de gemeenteraden van Boxmeer, Cuijk en Sint Anthonis het plan van aanpak ‘Opschalen en verbinden’ vast met daarin een marsroute om te komen tot een herindelingsontwerp en -advies per 1 januari 2022. De gemeente Mill en Sint Hubert sloot zich hier op 30 januari 2020 bij aan.Herindelingsproces op gemeentelandvancuijk.nl
Nadat advies ontvangen was van de Raad van State werd op 4 november 2020 een herindelingswetsontwerp ingediend bij de Tweede Kamer. Op 11 februari 2021 nam de Tweede Kamer het wetsontwerp aan.Samenvoeging van de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis op www.tweedekamer.nl
De gemeente Grave liet een volksraadpleging plaatsvinden, waaruit bleek dat de bevolking in meerderheid de gemeente Grave niet wilde behouden. De bevolking van de gemeente Grave gaf in een referendum met grote meerderheid aan te willen sluiten bij de nieuwe gemeente Land van Cuijk. De gemeenteraad besloot hierop om aansluiting te zoeken bij deze nieuwe gemeente., website gemeente Cuijk; gelezen 1 juni 2021. Gearchiveerd op 2 juni 2021. Grave werd naast Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis per 1 januari 2022 onderdeel van de gemeente Land van Cuijk.
De Eerste Kamer nam het wetsvoorstel op 13 juli 2021 aan.
Kernen Aantal inwoners per woonkern op :
Politiek en bestuur Gemeenteraad
De gemeenteraad van Land van Cuijk bestaat uit 37 zetels. Hieronder de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen sinds de oprichting van de gemeente:
+GemeenteraadszetelsPartij20212026 CDA 13 10 Team Lokaal 8 10 Liberaal LVC 5 5 FVD 1 4 PRO (tot 2026: GroenLinks-PvdA) 3 3 VVD 2 2 D66 2 2 SP 2 1 Lokale Partij Grave 1 – Totaal 37 37 Opkomst (%) 49,9 59,1
College van B&W In december 2021 werd er een coalitie gesmeed tussen CDA, Team Lokaal, Liberaal LVC en GroenLinks-PvdA.Sámen bouwen aan een duurzaam én vitaal Land van Cuijk. Gearchiveerd op 7 september 2023. Vanaf 1 januari 2022 was CDA'er Wim Hillenaar waarnemend burgemeester van Land van Cuijk.Wim Hillenaar beëdigd als waarnemend burgemeester van Land van Cuijk, Provincie Noord-Brabant d.d. 20 december 2021. Op 3 januari 2022 werden de wethouders benoemd.Raadsvergadering, Gemeenteraad Land van Cuijk d.d. 3 januari 2022. Gearchiveerd op 23 december 2021. Sindsdien bestaat het college van burgemeester en wethouders uit onderstaande personen.Samenstelling College van B&W. Gearchiveerd op 31 augustus 2023. Sinds 1 februari 2023 is PvdA'er Marieke Moorman burgemeester van Land van Cuijk.Benoeming burgemeester Land van Cuijk, Rijksoverheid, 20 januari 2023.
Naam Functie Partij Portefeuille Marieke Moorman Burgemeester PvdA Bestuur & Veiligheid Bouke de Bruin Wethouder / 1e Locoburgemeester CDA Wonen, energie- en warmtetransitie Willy Hendriks-van Haren Wethouder / 2e Locoburgemeester Team Lokaal WMO, welzijn & participatie Joost Hendriks Wethouder / 3e Locoburgemeester CDA Jeugd, onderwijs & cultuur Maarten Jilisen Wethouder / 4e Locoburgemeester Liberaal LVC Financiën & Economie David Sölez Wethouder / 5e Locoburgemeester Team Lokaal Openbare ruimte & Omgevingsdienst Mark Janssen Wethouder / 6e Locoburgemeester CDA Ruimtelijke ontwikkeling en Landbouw Antoinette Maas Wethouder / 7e Locoburgemeester GroenLinks-PvdA Duurzaamheid, Natuur en Mobiliteit
Cultuur in de gemeente Monumenten en beelden In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten, een oorlogsmonument en vele beelden, zie: Lijst van rijksmonumenten in Land van Cuijk Lijst van gemeentelijke monumenten in Land van Cuijk Lijst van oorlogsmonumenten in Land van Cuijk Lijst van Stolpersteine in Land van Cuijk Lijst van beelden in Land van Cuijk
Kunst in de openbare ruimte In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie: Lijst van beelden in Land van Cuijk
Externe link Website van de gemeente