Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Leeuwarden (1888-1918) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Leeuwarden in de periode 1888-1918.De verkiezingen in 1888 waren de eerste verkiezingen waarbij een Tweede Kamer van 100 leden gekozen werd; de verkiezingen in 1918 waren na de opheffing van de kiesdistricten de eerste verkiezingen waarbij de uitslag bepaald werd op grond van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging.

Het kiesdistrict Leeuwarden was al ingesteld in 1848. De indeling van het kiesdistrict werd gewijzigd na de grondwetsherziening van 1887; tevens werd het kiesdistrict toen omgezet in een enkelvoudig district.Een enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Idaarderadeel, Leeuwarden en Leeuwarderadeel.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geëindigd op de eerste of tweede plaats, en geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

6 maart 1888 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.Bij de grondwetsherziening van 1887 was het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van een variabel aantal, afhankelijk van de bevolkingsomvang, naar een vast aantal van 100. Tegelijkertijd werd het aantal kiesdistricten uitgebreid.

6 maart Kiesgerechtigden 3.241 Opkomst 2.554 Geldige stemmen 2.541 Blanco stemmen 5 Kandidaten J. ZaaijerAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Leeuwarden. 1.444 W.C. van Munster 702 V. Bruinsma 379

9 juni 1891 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

9 juni Kiesgerechtigden 3.303 Opkomst 2.459 Geldige stemmen 2.451 Blanco stemmen 5 Kandidaten J. Zaaijer 1.350 D. de Clercq 620 P. van Vliet 455

24 januari 1893 Johannes Zaaijer, gekozen bij de verkiezingen van 9 juni 1891, trad op 13 december 1892 af vanwege zijn benoeming als hoofdredacteur van de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

24 januari 7 februariOmdat geen van de kandidaten in de eerste ronde de absolute meerderheid van de uitgebrachte geldige stemmen behaalde, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 3.286 3.286 Opkomst 2.195 2.641 Geldige stemmen 2.168 2.611 Blanco stemmen 19 24 Kandidaten C.V. Gerritsen 689 1.332 J. Troelstra 896 1.279 P. van Vliet 332 G.L. van der Zwaag 231

10 april 1894 De verkiezingen werden gehouden na vervroegde ontbinding van de Tweede Kamer.

10 april Kiesgerechtigden 3.246 Opkomst 1.726 Geldige stemmen 1.696 Blanco stemmen 25 Kandidaten C.V. Gerritsen 1.136 E.B. Kielstra 536

15 juni 1897 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni 25 juni Kiesgerechtigden 5.366 5.366 Opkomst 3.982 3.786 Geldige stemmen 3.950 3675 Blanco stemmen 32 11 Kandidaten P.J. Troelstra 939 1.872 C.V. Gerritsen 1.213 1.803 E.B. Kielstra 713 W.C. van Munster 580 J.F.H. Bekhuis 505

27 juli 1897 Pieter Jelles Troelstra was bij de verkiezingen van 15 juni 1897 gekozen in twee kiesdistricten, Leeuwarden en Tietjerksteradeel. Hij opteerde voor Tietjerksteradeel, als gevolg waarvan in Leeuwarden een naverkiezing gehouden werd.

27 juli 3 augustus Kiesgerechtigden 5.366 5.366 Opkomst 3.704 3.663 Geldige stemmen 3.669 3.609 Blanco stemmen 35 54 Kandidaten H. Pyttersen 1.399 1.941 W. Bax 1.081 1.668 W.C. van Munster 856 Z. Middelkoop 333

14 juni 1901 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

14 juni 27 juni Kiesgerechtigden 6.065 6.065 Opkomst 4.766 4.550 Geldige stemmen 4.723 4.519 Blanco stemmen 43 31 Kandidaten G.W. Melchers 1.705 2.371 H. Pyttersen 1.439 2.148 T. de Vries 1.121 Z. van den Bergh 458

16 juni 1905 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

16 juni 28 juni Kiesgerechtigden 7.553 7.553 Opkomst 6.352 6.503 Geldige stemmen 6.280 6.462 Blanco stemmen 72 41 Kandidaten L.W.J.K. Thomson 2.228 3.529 F.M. Wibaut 2.270 2.933 T.A. Hettinga 1.439 M.W.F. Treub 343

11 juni 1909 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

11 juni 23 juni Kiesgerechtigden 8.026 8.026 Opkomst 6.882 6.455 Geldige stemmen 6.818 6.414 Blanco stemmen 64 41 Kandidaten L.W.J.K. Thomson 2.538 3.674 P.J. Troelstra 2.529 2.740 G. Hofstede 1.554 H.D. van Ketwich Verschuur 197

19 juni 1913 Lodewijk Thomson, gekozen bij de verkiezingen van 11 juni 1909, trad op 21 mei 1913 af vanwege zijn bevordering tot majoor.De vigerende wetgeving vereiste het aftreden van een lid van het parlement bij een aantal benoemingen. Het aftredende parlementslid was terstond herkiesbaar. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.Deze verkiezing was voor de resterende duur van de zittingsperiode 1909-1913; zie ook de verkiezingen op 17 en 25 juni 1913.

19 juni Kiesgerechtigden 9.228 Kandidaten L.W.J.K. Thomson

Thomson was de enige kandidaat; hij werd zonder nadere stemming gekozen verklaard.

17 juni 1913 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

17 juni 25 juni Kiesgerechtigden 9.228 9.228 Opkomst 8.091 6.900 Geldige stemmen 8.045 6.853 Blanco stemmen 46 47 Kandidaten P.J. Troelstra 3.738 3.851 L.W.J.K. Thomson 2.622 3.002 W. Fransen 1.685

15 juni 1917 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.

15 juni Kiesgerechtigden 10.116 Opkomst 4.947 Geldige stemmen 4.880 Blanco stemmen 67 Kandidaten P.J. Troelstra 4.266 A.R. de Jong 614

Opheffing De verkiezing van 1917 was de laatste verkiezing voor het kiesdistrict Leeuwarden. In 1918 werd voor verkiezingen voor de Tweede Kamer overgegaan op een systeem van evenredige vertegenwoordiging met kandidatenlijsten van politieke partijen.

Categorie:Geschiedenis van Leeuwarden Categorie:Politiek in Leeuwarden Leeuwarden 1888