Banya is een muziek- en dansstijl uit Suriname
De banya is na de soko het belangrijkst in de verering van de voorouders door Afro-Surinamers en was al bekend in Afrika. De bekendheid strekte zich uit onder Creolen van de plantages en marrons van het Matawai-volk. Tijdens een sessie zouden aanwezigen door de geesten van voorouders in bezit worden genomen. Een banya wordt opgevoerd in een vierkwartsmaat.Marcel Weltak, Surinaamse muziek in Nederland en Suriname, pag. 33-34, , 1990
De partij-banya werd door een zang- en dansgroep uitgevoerd die partij of doe-groep werd genoemd. Hierin traden vaste personages op als de Sisi (ceremonieleidster), Aflaw (flauwvalster) en de Datra (dokter). Verwant eraan was de laku, waarin andere personages speelden.
Door onderlinge twisten werden doe-groepen later verboden. Het verbod gold in principe alleen wanneer dit in doe-verband werd opgevoerd.C.F.A. Bruijning en J. Voorhoeve, 'Encyclopedie van Suriname', lemma's "Afrodansen", pag. 17, en Doe, pag. 157, Elsevier, Amsterdam – Brussel, , 1977 Het verbod op die gezelschappen kwam nadat er onderlinge twisten hadden plaatsgevonden.
Zie ook Lijst van Surinaamse muziekstijlen Lijst van Surinaamse dansstijlen Dans in Suriname
Categorie:Surinaamse dansstijl Categorie:Surinaams muziekgenre Categorie:Creoolse Surinamers Categorie:Marrons van Suriname