Nederlands-Surinaamse betrekkingen verwijzen naar de huidige en historische relaties tussen Nederland en Suriname.
Geschiedenis Kolonie In februari 1667 werd Nederlands-Guiana, inclusief Suriname, een Nederlandse kolonie na de ondertekening van de Vrede van Breda die een einde maakte aan de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog. Hierin werd het suikerrijke Guiana geruild voor Nieuw-Nederland (tegenwoordig New York).
De West-Indische Compagnie werd gedeeltelijk eigenaar van de kolonie en haalde slaven uit West-Afrika om te werken op de suiker-, katoen-, koffie- en indigoplantages. Nederlands-Guiana werd de belangrijkste kolonie in Amerika voor Nederland na het verlies van Nederlands-Brazilië in 1654. In de 18e eeuw stichtten ontsnapte slaven stammen in het zuiden en begonnen opstanden. In het vredesverdrag van 1762 verwierven Saramaccaners hun vrijheid, inclusief rechten op territoria en handel.
Van 1799 tot 1816 werd Nederlands-Guiana een Britse kolonie nadat Nederland onder Napoleon Bonaparte onderdeel werd van het Eerste Franse Keizerrijk. Na het einde van de Napoleontische oorlogen herwon Nederland zijn onafhankelijkheid en werd Nederlands-Guiana teruggegeven. Het ging alleen om het grondgebied van Suriname; Brits-Guiana bleef Brits grondgebied. In 1863 schafte Nederland de slavernij af en werd begonnen met het aantrekken van contractarbeiders uit respectievelijk China, Brits-Indië en Java. Daarnaast kwamen honderden arme Nederlanders naar de kolonie om als boer te gaan werken (Boeroes). Aan het begin van de 20e eeuw verschoof het belang naar de winning van rubber, goud en bauxiet.
Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden trad in december 1954 in werking en verleende Suriname autonomie binnen de natie, uitgezonderd op de gebieden van defensie, buitenlands beleid en nationaliteit. In 1973 verkondigde premier Joop den Uyl dat Suriname tijdens zijn regering onafhankelijk moest worden. Dit gebeurde op 25 november 1975.
Onafhankelijk thumb|Staten-voorzitter Emile Wijntuin tijdens het Koninkrijksdebat voor een onafhankelijkheid Suriname in de Tweede Kamer, 21 oktober 1975
In de jaren rond de Surinaamse onafhankelijkheid keerden de meeste Europeanen terug naar Nederland. Daarnaast maakten sindsdien ongeveer 300.000 Surinamers de overtocht. In februari 1980 pleegde legerleider Desi Bouterse een staatsgreep tegen premier Henck Arron. In december 1982 liet Bouterse vijftien regeringskritische mannen oppakken die in Fort Zeelandia werden samengebracht en vermoord (Decembermoorden). Nederland reageerde met de bevriezing van alle ontwikkelingshulp aan Suriname.
Op de middag en avond van 6 januari 1984 werd het Surinaamse consulaat bezet door verschillende organisaties die de stakingen bij Billiton en Suralco in Suriname kracht bij te zetten.De Waarheid, Surinaams consulaat bezet uit solidariteit met stakers, 7 januari 1984 Zowel de stakingen in Suriname als de bezetting van het consulaat waren in de kern gericht op het herstel van de democratie in Suriname.De Waarheid, Bouterse en IMF nemen bevolking in de tang, 7 januari 1984
In 2000 werd Bouterse in Nederland in hoger beroep bij verstek veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf wegens drugshandel. Toen Bouterse van 2010 tot 2020 president van Suriname was had Nederland beperkt contact met de Surinaamse regering. Toen Bouterse in 2013 de begrafenis van Nelson Mandela in Zuid-Afrika bijwoonde, vroeg Nederland tevergeefs om zijn uitlevering.
Na de verkiezingen van 2020 en met Chan Santokhi tot president is vanuit beide landen het initiatief gekomen om de onderlinge betrekkingen te herstellen.Suriname Herald, Santokhi: “Suriname zal band met Nederland herstellen”, 15 juli 2020United News, Nederland roept om herstel relatie met Suriname, 13 juli 2020 Minister van Buitenlandse Zaken Albert Ramdin bracht in augustus 2020 als eerste Surinaamse bewindspersoon in tien jaar een officieel bezoek aan Nederland.NOS Nieuws, Binnen drie maanden ambassadeurs in Suriname en Nederland, 24 augustus 2020 In september 2021 bracht president Santokhi samen met drie ministers een werkbezoek aan Nederland, waarin alle relaties werden hersteld.Dagblad Suriname, Werkbezoek president Santokhi aan Nederland 'hoogtepunt in samenwerkingsrelatie', 5 september 2021Dagblad De West, Relatie Suriname-Nederland op alle niveaus hersteld, 13 september 2021 In 2022 werd de samenwerking met tussen het Surinaamse ministerie van Binnenlandse Zaken hernieuwd, nadat die tijdens de regering van Bouterse stil was komen te liggen.Dagblad Suriname, BiZa en Vereniging van Nederlandse Gemeenten hernieuwen samenwerking, 9 april 2022 In mei 2022 brachten Jan van Zanen (voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten) en Femke Halsema (burgemeester van Amsterdam) een bezoek aan Suriname om samenwerking te bespreken.Dagblad Suriname, Burgemeester Halsema en VNG-voorzitter Van Zanen bezoeken Suriname, 23 mei 2022
Handel In 2016 bedroeg de handel tussen Nederland en Suriname 174 miljoen euro. De Nederlandse export naar Suriname omvat: op chemicaliën gebaseerde producten, machines, elektrische en transportmiddelen. De Surinaamse export naar Nederland omvat: levende dieren en voedsel, grondstoffen en dranken.RVO, Handel en economie Suriname Nederland staat op de tweede plaats van landen waaruit Suriname goederen en diensten importeert, na de Verenigde Staten.
Staatsbezoeken en andere ontmoetingen thumb|Bezoek van president Johan Ferrier aan koningin Juliana, Amsterdam, 1977
Koninklijke bezoeken aan Suriname Kroonprinses Beatrix en prins Claus waren in 1975 aanwezig bij de soevereiniteitsoverdracht en koningin Juliana en prins Bernhard legden in 1978 nog een bezoek af.NRC, Beatrix bezocht Suriname meerdere keren, maar nooit als koningin. De staatsgreep van Desi Bouterse stond dat lange tijd in de weg, 29 januari 2013
Door de Sergeantencoup (1980), het militaire bewind van zeven jaar en de Telefooncoup), kwam het niet meer tot een staatsbezoek door Beatrix als koningin, ondanks meerdere uitnodigingen uit Suriname hiervoor. Toen de partij van legerleider Bouterse (NDP) na de verkiezingen van 1996 aan de macht kwam, en Bouterse in 1999 werd veroordeeld wegens cocaïnesmokkel, werd een bezoek vanuit politiek oogpunt niet meer mogelijk geacht, ondanks ook toen meerdere uitnodigingen.De Ware Tijd, Suriname en de cocaïnehandel (4), 8 augustus 2022
Jaar Locatie Foto Toelichting 1942 150pxTijdens een militaire parade Prins Bernhard gedurende de Tweede Wereldoorlog 1943 150pxBezoek aan het Rode Kruis Bezoek van kroonprinses Juliana vanuit Canada tijdens de Tweede Wereldoorlog 1955 150pxOntmoeting met inheemsen Koningin Juliana en prins Bernhard, kort na de inwerkingtreding van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden 1958 Paramaribo en o.a. Billitondorp en Drietabbetje 150pxBeatrix op een schommel Kroonprinses Beatrix tijdens haar eerste grote buitenlandse reis. Ze deed ook de Nederlandse Antillen aan. 1965 O.a. De Nieuwe Grond 150pxIngeleide in De Nieuwe Grond Koningin Juliana en prins Bernhard. 1966 O.a. Nickerie 150pxAankomst in Nickerie Kroonprinses Beatrix en prins Claus, als onderdeel van hun huwelijksreis. 1975 Paramaribo 150pxArron, Beatrix en Ferrier Kroonprinses Beatrix en prins Claus bij de soevereiniteitsoverdracht. 1978 Koningin Juliana en prins Bernhard. Juliana legde dit bezoek als eerste buitenlandse staatshoofd af. 2025 ParamariboFrederiksdorp 150pxKoning Willem-Alexander en president Jennifer Geerlings-Simons Koning Willem-Alexander bezoekt Suriname met koningin Máxima nadat hij in 2023 zijn excuses voor het slavernijverleden had gegeven en deze door de nazaten werden geaccepteerd. Tijdens zijn bezoek aan Suriname ging hij in gesprek met de nazaten van slaafgemaakten en inheemsen.NOS, Surinaamse nazaten tot slaaf gemaakten accepteren excuses koning voor slavernijverleden, 1 december 2025
Ontmoetingen tussen regeringsleiders De onderstaande ontmoetingen zijn inclusief regeringsleiders van de Nederlandse Antillen en begint in het jaar voorafgaand aan de Surinaamse onafhankelijkheid.
Datum Locatie Foto Toelichting 18-21 mei 1974 Den Haag(Catshuis) 150pxDe Kort, Evertsz, Den Uyl , De Gaay Fortman, Arron en Hoost Voorbereiding van de Surinaamse onafhankelijkheidDBNL, De opbouw van de Surinaamse Krijgsmacht; symbool van onafhankelijkheid en ontreddering, Ellen Klinkers, OSO. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis, jaargang 35, 2016Nederland: premier Joop den Uyl, minister Jan Pronk, minister Wilhelm de Gaay Fortman, minister Henk Vredeling en staatssecretaris Cees van LentNederlandse Antillen: premier Juancho Evertsz en minister Efrain de KortSuriname: premier Henck Arron en minister Eddy Hoost van Justitie en Politie 30 september-2 oktober 1974 Den Haag(Catshuis) 150pxVan Doorn, De Gaay Fortman, Arron, Den Uyl en Hoost Voorbereiding van de Surinaamse onafhankelijkheid, Vijfjarenplan en migratie naar NederlandNationaal Archief, Inventaris Kabinet voor Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken, inventarisnummer 1033, Stukken betreffende het regeringsoverleg tussen Nederland en Suriname op 30 september en 1 oktober 1974 te 's-Gravenhage over migratie, krijgsmacht en Vijfjarenplan-projecten, 1974Nederland: premier Joop den Uyl, minister Wilhelm de Gaay Fortman, minister Harry van Doorn en minister Hans GruijtersSuriname: premier Henck Arron en minister Eddy Hoost 17 maart 1975 Den Haag(Catshuis) 150pxCroes, Pronk, Hoost, Arron, Den Uyl, Evertsz en De Gaay Fortman Voorbereiding van de Surinaamse onafhankelijkheidNationaal Archief, Regeringsconferentie Nederland, Suriname en Antillen in Catshuis, Den Haag, Fotocollectie Anefo, 17 maart 1975, bestanddeelnummer 927-8085Nationaal Archief, Regeringsconferentie Nederland, Suriname en Antillen in Catshuis, Den Haag, 17 maart 1975Nederland: premier Joop den Uyl, minister Jan Pronk en minister Wilhelm de Gaay FortmanNederlandse Antillen: premier Juancho Evertsz en minister Henk CroesSuriname: premier Henck Arron, minister Eddy Hoost 25-27 juni 1975 Den Haag(Catshuis) 150pxArron, Den Uyl, Zeevalking, Cambridge, Hoost en De Gaay Fortman Voorbereiding van de Surinaamse onafhankelijkheidNationaal Archief, Den Uyl in gesprek met Arron, Fotocollectie Anefo, 25 juni 1975, bestanddeelnummer 928-0121Reformatorisch Dagblad, Surinaamse onafhankelijkheid kwam niet direct aanwaaien, 26 november 1985Nederland: premier Joop den Uyl, Wilhelm de Gaay Fortman en staatssecretaris Henk ZeevalkingSuriname: premier Henck Arron, minister Eddy Hoost en minister Michael Cambridge 24-25 november 1975 Paramaribo 150pxDen Uyl en Arron Op 25 november werd Suriname onafhankelijk. Joop den Uyl en Henck Arron ondertekenden onder meer de Toescheidingsovereenkomst en koningin Juliana de Akte van Erkenning. De volgende overeenkomsten werden op 25 november 1975 door diverse regeringsvertegenwoordigers ondertekend: Akte van Erkenning van de Republiek SurinameStaatsblad van Suriname, Akte van Soevereiniteit van de Republiek Suriname, 25 november 1975 Akte van Soevereiniteit van de Republiek Suriname Toescheidingsovereenkomst inzake nationaliteiten tussen Suriname en het Koninkrijk der NederlandenWetten.nl, Toescheidingsovereenkomst inzake nationaliteiten tussen Suriname en het Koninkrijk der Nederlanden, 25 november 1975 Overeenkomst tussen Suriname en Nederland betreffende ontwikkelingssamenwerkingWetten.nl, Overeenkomst tussen Suriname en Nederland betreffende ontwikkelingssamenwerking, 25 november 1975 Overeenkomst tussen Suriname en Nederland inzake verblijf en vestigingVerdragenbank, Overeenkomst tussen Suriname en Nederland inzake verblijf en vestiging, 25 november 1975 Overeenkomst tussen Suriname en Nederland inzake dubbele belastingWetten.nl, Overeenkomst tussen Suriname en Nederland inzake dubbele belasting, 25 november 1975