De Canon van Limburg is een verzameling van gebeurtenissen uit de geschiedenis van Nederlands Limburg.
In 2006 werd in opdracht van de Nederlandse staat de Canon van Nederland samengesteld, waarin de geschiedenis van Nederland wordt samengevat. In navolging hiervan werden regionale en lokale canons opgesteld. Op initiatief van de commissie Educatie van het Limburgs Geschied- en Oudheidkundig Genootschap werd de Canon van Limburg samengesteld. De Canon bestaat uit 59 gebeurtenissen (vensters genoemd), verdeeld over tien tijdvakken. De eerste versie van de Canon werd gepresenteerd in november 2009 en moet worden beschouwd als een discussiestuk waar men meer bijdragen aan kan leveren.
VensterUitleg1. Jagers & boeren (tot 3000 v.Chr.)1.1. Het Belvédere-mesJagers en verzamelaars, neanderthalers1.2. Rendierjagers langs de Maas1.3. De bandkeramische nederzettingen te ElslooBoeren; grote stap in onze moderne menselijke ontwikkeling2. Grieken & Romeinen (3000 v.Chr. – 500 n.Chr. )2.1. De Eburonenschat van AmbyAandacht voor de Keltische en Germaanse stammen in het algemeen (bijvoorbeeld de Eburonen); overgangsperiode IJzertijd-Romeinse Tijd2.2. Villa VoerendaalHet villalandschap (opkomst Romeinse platteland) 2.3. De thermen van HeerlenDe thermen in Heerlen als voorbeeld van de bloei van de Romeinse samenleving; vormen van urbanisatie in Heerlen en Maastricht, nieuwe ambachten (pottenbakkers etc.) en Romeinse nederzettingen2.4. Over wegen en waterDe ‘Via Belgica’ en de Maas als onderdeel van de Romeinse transportinfrastructuur aan de grenzen van het Rijk (Laat-Romeinse Samenleving)2.5. De Kesselse helm met ChristenmonogramVolksverhuizingen, Frankische stammen en kerstening (transformatie Romeinse samenleving)3. Monniken & ridders (500 – 1000)3.1. De Sint-ServatiussleutelAandacht voor de institutionalisering van religiositeit in kerkelijke termen, mannen als dragers van kerkelijk gezag, en Maastricht als Merovingisch/Frankisch kerkelijk centrum. 3.2. De Stiftdames van SusterenDe stiftdames van Susteren en de opkomst van kloosters, daaraan gekoppeld de maatschappelijke rol van vrouwen in de Frankische Tijd (ca. 480-890).3.3. Het Verdrag van Meerssen (870)Het Verdrag van Meerssen (870). Ook focus op Karel de Grote, maar binnen een breder politiek-geografisch perspectief.3.4. Koning ZwentiboldAandacht voor de relatie tussen historische actoren en sociaal-landschappelijke elementen zoals het leenstelsel en het kasteel. 4. Steden & staten (1000 – 1500)4.1. De ontginning van RolducDe ontginning van Rolduc als onderdeel van de grote ontginningsgolf.4.2. Hendrik van VeldekeHendrik van Veldeke gekoppeld aan de culturele Renaissance van de Twaalfde Eeuw.4.3. Hanzestad VenloHanzestad Venlo en handel aan de Maas.4.4. De vestingwerken van SittardOpkomst en ontwikkeling van vestingbouw(kunde) in de (middel)grote steden (zoals Sittard). 4.5. De ‘Zesmannen’ van RoermondStadsbestuur (Roermond) in de Hoge en Lage Middeleeuwen, inclusief de Joodse gemeenschap.4.6. Maria, hertogin van Gelre en GulikMaria, hertogin van Gelre en Gulik. Politiek en cultuur in een groter geografisch perspectief, inclusief vroege vormen van ‘slavernij’ (mensenhandel in relatie tot Kruistochten).4.7. Van honger, ziekte en oorlog, verlos ons HeerOverleven in barre tijden.5. Ontdekkers & hervormers (1500 – 1600)5.1. Mattheus Herbenus Traiectensis, humanistMattheus Herbenus. Aandacht voor een kennisverwerving op humanistische leest.5.2. De Meester van ElslooDe kunsten in het Maasland.5.3. Anna van Egmond en de OpstandAnna van Egmond en de Opstand (reformatie).5.4. De instelling van het Bisdom Roermond (1559)Het Bisdom van Roermond en de contrareformatie. 5.5. Wie mag er trouwen?Huwelijksrestrictie als methode om de bevolkingsomvang in toom te houden.6. Regenten & vorsten (1600 – 1700)6.1. Het Beleg van Venlo (1632)Als onderdeel van grotere politiek-territoriale structuren, inclusief aandacht voor voortschrijdende vestingbouwkunde.6.2. Maastrichtse boekdrukkunstMaastrichtse drukkers, inclusief papierproductie in papiermolens aan beken en rivieren.6.3. De simultaankerk van EijsdenDe simultaankerk van Eijsden en de Latijnse scholen van kloosterlingen in de steden, zoals die van Sittard, Roermond en Maastricht.6.4. De bakhuisjes van MechelenDe bakhuisjes van Mechelen als uitwerking van het dagelijks leven in een dorp en eetcultuur in het algemeen.7. Pruiken & revoluties (1700 – 1800)7.1. Het Gelders Overkwartier in vieren gedeeld (1713)Aandacht voor grotere politiek-territoriale structuren. 7.2. De Meinweg en de overlevingslandbouwGemeenschappelijke gronden in het Ancien Regime.7.3. De BokkenrijdersDe Bokkenrijders en armoede en rechtspraak op het platteland.7.4. VrijmetselaarslogesVrijmetselaarsloges als voorbeeld van genootschapscultuur en Verlichte ideeën in de steden. 7.5. Baron van KeverbergBaron van Keverberg Maaslandse regenten in de Franse Tijd. 7.6. Zuigelingen- en kindersterfteOverlevingskansen van pasgeborenen en kinderen in “de goede oude tijd”.8. Burgers & stoommachines (1800 – 1900)8.1. Limburg volledig Nederlands (1867)Aandacht voor grotere politiek-territoriale structuren. 8.2. Harmonieorkest Sint Caecilia Mheer (1821)Muziekgezelschappen: met name harmonieën en fanfares. 8.3. Brikkenbakkers en andere grensoverschrijdende arbeidsmigrantenSeizoens- oftewel trekarbeid, alsmede pendelmigratie. 8.4. Sankt Ludwig en de kloostercultuurHet fenomeen refugiekloosters (Pruisen en Frankrijk) en het maatschappelijke engagement van kloostergemeenschappen (toegespitst op de ziekenzorg), inclusief schaduwkanten (lichamelijk en geestelijk misbruik).8.5. Het oudste station van Nederland: ValkenburgDe grote wereld die steeds kleiner wordt als gevolg van infrastructurele ontwikkelingen; de IJzeren Rijn. Valkenburg krijgt een station. 8.6. Stakende vrouwen tegen RegoutStakingen tegen de arbeidsomstandigheden van in de Sphinxfabriek van Petrus Regout. Ook aandacht voor Willem Vliegen en het oprukkende socialisme.8.7. Pierre CuypersHet atelier van Pierre Cuypers als onderdeel van een landschap van Roermondse kunstateliers (Atelier Cuypers-Stoltzenberg, F. Stoltzenberg, Atelier F. Nicolas en Zonen), katholieke emancipatie/reveil.8.8. Eugène DuboisEugène Dubois als exempel van wetenschappelijke evolutie en anti-kerkelijke opvattingen.8.9. GeboortebeperkingEen revolutionaire verandering van het mensenleven. 9. Wereldoorlogen (1900 – 1950)9.1. De dodendraad: Limburg in de Eerste WereldoorlogDe dodendraad, de grootschalige opvang van vluchtelingen en de smokkel/zwarte handel tijdens de Eerste Wereldoorlog in Limburg. 9.2. Charles Ruijs de BeerenbrouckCharles Ruijs de Beerenbrouck. Ook aandacht voor Mathilde Haan als vrouwelijke actor in een door mannen gedomineerd speelveld op lokaal niveau.9.3. Staatsmijn EmmaStaatsmijn Emma als voorbeeld van mijnbouw. 9.4. Voetbalclub Rooms in Alles (Nieuwstadt)Het sociaal-culturele ‘systeem’ van het instituut Katholieke Kerk. 9.5. Graaf de Marchant et d’Ansembourg en de opkomst van het nationaalsocialismeGraaf Max de Marchant et d'Ansembourg en de opkomst van het nationaalsocialisme. Onder meer tot uiting komend in politieke steun voor de NSB in termen van electorale aanhang (1935) en lidmaatschap van de beweging.9.6. Edith Stein en de HolocaustEdith Stein en de Holocaust. Limburg tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook aandacht voor mijnwerkersstaking.9.7. Grensgangers: Limburgers in het buitenland tijdens de Lange Tweede Wereldoorlog (1940-1949)Nadruk op continuïteit in oorlogsbeleving. Inclusief (verplichte) arbeidsinzet, vrijwillige dienst bij de Waffen-SS en dienstplicht in manschappen van Indiëgangers9.8. De WederopbouwDe wederopbouw en de mislukte doorbraakgedachte. 10. Televisie & computer (1950 – heden)10.1. Nieuwe LimburgersAandacht voor migratie: de influx van bevolkingsgroepen en gemeenschappen. 10.2. De landbouwVan gemengd bedrijf naar zorgboerderij.10.3. De toespraak van Joop den UylDe toespraak van Joop den Uyl: van zwart naar groen, inclusief sociale problematiek in Heerlen.10.4. Leren in LimburgKomst van twee universiteiten en ontplooiing van het hoger onderwijs.10.5. Leven en doodRecente bevolkingsontwikkeling.10.6. PinkpopToenemende welvaart en andere vormen van vrijetijdsbesteding (zoals Pinkpop), jeugdcultuur/ tweede feministische golf.10.7. Religieuze transitiesReligieuze transities en de jaren 1960 als kantelpunt.10.8. Limburgers in een globaliserende wereldHet Verdrag van Maastricht (1991) in context van internationalisering/globalisering.
Externe link Canon van Limburg
Categorie:Canon Categorie:Geschiedenis van Limburg Categorie:Historiografie