De Austronesiërs of Austronesische volkeren, soms aangeduid als Austronesisch-sprekende volkeren, zijn een grote groep mensen in Taiwan, Maritiem Zuidoost-Azië, Micronesië, de kust van Nieuw-Guinea, de eilanden van Melanesië, Polynesië en Madagaskar, die Austronesische talen spreken. Austronesische minderheden zijn ook te vinden in Vietnam, Cambodja, Myanmar, Thailand, Hainan, de Comoren, en de Torreseilanden. De landen en gebieden die voornamelijk worden bevolkt door Austronesisch sprekende volkeren, worden soms gezamenlijk Austronesië genoemd.
Op basis van de huidige wetenschappelijke consensus vinden de Austronesiërs hun oorsprong in een neolithische migratie over zee, bekend als de Austronesische uitbreiding, van pre-Han Taiwan, rond 3000 tot 1500 v.Chr. Austronesiërs bereikten de meest noordelijke regio's van de Filipijnen, met name de Batanes-eilanden, rond 2200 v.Chr. Austronesiërs waren het eerste volk dat zeiltechnologieën bedacht voor op zee (met name catamarans, uitleggerboten, lashed-lug botenbouw en het krabklauwzeil), die hun snelle verspreiding in de eilanden van de Indo-Pacifische regio mogelijk maakte. Vanaf 2000 v.Chr. assimileerden ze (of werden ze geassimileerd door) de eerdere Negrito-, Austroaziatische en Papoea-populaties. Ze reikten tot Paaseiland in het oosten, Madagaskar in het westen, en Nieuw-Zeeland in het zuiden. Mogelijk hebben ze zelfs Amerika bereikt.Van Tilburg, Jo Anne. 1994.Langdon, Robert.
Afgezien van taal, delen Austronesische volkeren op grote schaal culturele kenmerken, waaronder tradities en technologieën zoals tatoeëren, paalwoningen, jade snijwerk, moeraslandbouw en verschillende rotskunstmotieven. Ze delen ook gedomesticeerde planten en dieren die met de migraties werden meegevoerd, waaronder rijst, bananen, kokosnoten, broodvruchten, Dioscorea-yams, taro, papiermoerbei, kippen, varkens en honden.
Geografische distributie miniatuur| Kokosnoten op het eiland Rangiroa in de Tuamotuarchipel, Frans-Polynesië, een typisch eilandlandschap in Austronesië. Kokosnoten komen oorspronkelijk uit tropisch Azië en werden door Austronesiërs als kanoplanten naar de eilanden in de Stille Oceaan en Madagaskar verspreid. miniatuur| Omvang van hedendaags Austronesië en mogelijke verdere migraties en contact (Blench, 2009) Austronesiërs waren de eerste mensen die zeegaande zeiltechnologieën uitvonden, waardoor ze een groot deel van de Indo-Pacifische regio konden koloniseren. Vóór het 16e-eeuwse koloniale tijdperk was de Austronesische taalfamilie de meest wijdverbreide taalfamilie ter wereld, die de halve planeet besloeg, van Paaseiland in de oostelijke Stille Oceaan tot Madagaskar in de westelijke Indische Oceaan.
Austronesische talen worden tegenwoordig gesproken door ongeveer 386 miljoen mensen (4,9% van de wereldbevolking), waarmee het de op vier na grootste taalfamilie is qua aantal sprekers. De belangrijkste Austronesische talen met het hoogste aantal sprekers zijn Maleis (Indonesisch en Maleisisch), Javaans en Filipijns (Tagalog). De familie telt 1.257 talen, de op een na grootste van alle taalfamilies.
De geografische regio die inheemse Austronesisch sprekende populaties omvat, wordt soms Austronesië genoemd. Andere geografische namen voor verschillende subregio's zijn onder meer het Maleisisch schiereiland, de Grote Soenda-eilanden, de Kleine Soenda-eilanden, de eilanden van Melanesië, het insulair Zuidoost-Azië (ISEA), de Indische Archipel, het maritiem Zuidoost-Azië (MSEA), Melanesië, Micronesië, het Nabije Oceanië, Oceanië, de eilanden in de Stille Oceaan, het Afgelegen Oceanië, Polynesië en Wallacea. In Indonesië en Maleisië wordt de nationalistische term Nusantara ook in de volksmond gebruikt voor hun eilanden.
Austronesische regio's zijn bijna uitsluitend eilanden in de Stille en Indische Oceaan, met overwegend tropische of subtropische klimaten met aanzienlijke seizoensgebonden regenval. Ze hadden een beperkte penetratie in het binnenland van grote eilanden of vastelanden.
Tot de Austronesiërs behoren de inheemse volken van Taiwan, de meerderheid van etnische groepen in Brunei, Oost-Timor, Indonesië, Madagaskar, Maleisië, Micronesië, de Filipijnen en Polynesië. Ook inbegrepen zijn de Maleiers van Singapore; de Polynesiërs van Nieuw-Zeeland, Hawaï en Chili; de Straat Torres-eilanders van Australië; de niet-Papoea-volkeren van Melanesië en de kust van Nieuw-Guinea; de Shibushi- sprekers van de Comoren, en de Malagasi- en Shibushi-sprekers van Réunion. Ze zijn ook te vinden in regio's van Zuid-Thailand, de Cham- gebieden in Vietnam en Cambodja, en delen van Myanmar. Bovendien bracht migratie in het moderne tijdperk Austronesisch-sprekende mensen naar de Verenigde Staten, Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk, Continentaal Europa, de Cocoseilanden (Keeling), Zuid-Afrika, Sri Lanka, Suriname, Hainan, Hongkong, Macau en Zuidwest-Azië.
Sommige auteurs stellen ook verdere nederzettingen en contacten in het verleden in gebieden voor die tegenwoordig niet worden bewoond door Austronesische sprekers. Deze variëren van waarschijnlijke hypothesen tot zeer controversiële claims met minimaal bewijs. In 2009 stelde Roger Blench een uitgebreide kaart van Austronesië samen die deze beweringen omvat op basis van verschillende bewijzen, zoals historische verslagen, leenwoorden, geïntroduceerde planten en dieren, genetica, archeologische vindplaatsen en materiële cultuur. Ze omvatten gebieden zoals de Pacifische kust van Amerika, Japan, de Yaeyama-eilanden, de Australische kust, Sri Lanka en de kust van Zuid-Azië, de Perzische Golf, enkele eilanden in de Indische Oceaan, Oost-Afrika, Zuid-Afrika en West-Afrika.
Lijst van Austronesische volkeren miniatuur|Kaart van de verspreiding van de Austronesische taalfamilie (lichtroze). Het komt ruwweg overeen met de verspreiding van de Austronesische volkeren. miniatuur| Samoaanse man met twee containers over zijn schouder miniatuur|De Javanen van Indonesië zijn de grootste Austronesische etnische groep. Tot de Austronesische volkeren behoren de volgende groepen, gesorteerd op naam en geografische locatie (onvolledig):
Formosaans: Taiwan (bijv. Amis, Atayal, Bunun, Paiwan, gezamenlijk bekend als de inheemse volken van Taiwan). Malayo-Polynesisch: Borneo-groepen (bijv. Kadazan-Dusun, Murut, Iban, Bidayuh, Dajaks, Lun Bawang/Lundayeh) Chamische groep: Cambodja, Hainan, Cham-gebieden van Vietnam (restanten van het Koninkrijk Champa, dat over Centraal- en Zuid-Vietnam uitstrekte), alsmede Atjeh in het noorden van Sumatra (bijv Atjehnezen, Chams, Jarai, Utsuls). Centrale Luzon-groep: (bijv. Kapampangan, Pangasinan, Sambal.) Igorot (Cordillerans): Cordilleras (bijv. Balangao, Ibaloi, Ifugao, Itneg, Kankanaey). Lumad: Mindanao (bijv. Kamayo, Manobo, Tasaday, T'boli). Malagassiërs: Madagaskar (bijv. Betsileo, Merina, Sihanaka, Bezanozano). Melanesiërs: Melanesië (bijv. Fijiërs, Kanak, Ni-Vanuatu, Salomonseilanden). Micronesiërs: Micronesië (bijv. Caroliniërs, Chamorro, Palauanen). Moken: Myanmar, Thailand. Moro: Bangsamoro (Mindanao & Sulu-archipel, bijv. Maguindanao, Maranao, Tausug, Sama-Bajau). Noordelijke laaglanders van Luzon (bijv. Ilocano, Ibanag, Itawes). Polynesiërs: Polynesië (bijv. Māori, Hawaïanen, Samoanen, Tonganen). Zuidelijke laaglanders van Luzon (bijv. Tagalog, Bicolano) Soenda-Sulawesi-etnische groepen, waaronder Maleiers, Soendanezen, Javanen, Balinezen, Batak (geografisch vallen hieronder Maleisië, Brunei, Pattani, Singapore, Cocoseilanden, delen van Sri Lanka, Zuid-Myanmar, en een groot deel van West- en Centraal- Indonesië). Visayanen: Visayas en naburige eilanden (bijv. Aklanon, Boholano, Cebuano, Hiligaynon, Masbateño, Waray).
Geschiedenis De algemene consensus over de Austronesische oorsprong is een tweelagenmodel, waarbij een oorspronkelijke paleolithische bevolking van Zuidoost-Azië in verschillende mate werd geassimileerd door inkomende migraties van neolithische Austronesisch-sprekende volkeren uit Taiwan en Zuid-China vanaf ongeveer 4.000 v.Chr. Austronesiërs vermengden zich ook met latere migrantenpopulaties op de eilanden die ze vestigden, wat resulteerde in verdere genetische inbreng van andere volkeren. Onder de groepen waarmee de Austronesiërs zich vermengden behoorden de Austroaziatische-sprekende volkeren in het westen van maritiem Zuidoost-Azië (Malakka, Sumatra, Borneo en Java); de Bantoevolken in Madagaskar en de Comoren; evenals Japanse, Indische, Arabische, en Han-Chinese handelaren en migranten in de recentere eeuwen.
Pre-Austronesische bevolking van Zuidoost-Azië miniatuur| Aeta-vissers in een uitleggerkano op Luzon, Filipijnen (c. 1899) De moderne mens vestigde zich in Insulair Zuidoost-Azië in het paleolithicum, na migratieroutes langs de kust, die vermoedelijk vóór 70.000 v.Chr begonnen, lang vóór de ontwikkeling van de Austronesische culturen. Deze populaties werden gekenmerkt door een donkere huid, krullend haar en een korte gestalte, waardoor Europeanen dachten dat ze verwant waren aan Afrikaanse pygmeeën. Genetische studies hebben echter aangetoond dat ze nauwer verwant zijn aan andere Euraziatische populaties dan aan Afrikanen. Ze waren ooit ook aanwezig op het vasteland van China en Taiwan, maar hun populaties zijn nu uitgestorven of geassimileerd.
Deze vroege bevolkingsgroepen hadden oorspronkelijk geen vaartuigtechnologie en konden dus alleen de smalle zeeën tussen de eilanden oversteken met primitieve drijvers of vlotten (waarschijnlijk bamboe- of houtvlotten) of door middel van toevallige manieren. Ze vestigden zich in wat nu eilanden zijn, voornamelijk door landmigraties naar de laaggelegen kustvlaktes van Soendaland en Sahoel, waarvan de meeste nu onder water zijn.
Vooral in de diepere wateren van de Wallacelijn, Weberlijn en Lydekkerlijn lagen eilanden die zelfs met de lagere zeespiegels van de laatste ijstijd nog niet verbonden waren met het vasteland van Azië.
Mensen bereikten de eilanden in Wallacea evenals de landmassa van Sahoel (Australië en Nieuw-Guinea) rond ongeveer 53.000 v.Chr. (sommigen suggereren zelfs oudere data tot 65.000 v.Chr.). 45.400 jaar geleden hadden mensen de Bismarck-archipel bereikt. De oudste bevestigde menselijke fossielen in de Filipijnen zijn afkomstig uit de Tabon-grotten van Palawan, gedateerd rond 47.000 v.Chr. Eerder werd aangenomen dat het vroegste vermeende teken van moderne mensen in Zuidoost-Azië afkomstig is van de Callao-grot in het noorden van Luzon op de Filipijnen, gedateerd rond 67.000 v.Chr. In 2019 werden de overblijfselen echter geïdentificeerd als behorend tot een nieuwe soort archaïsche mens, Homo luzonensis.
Deze mensen werden in het verleden over het algemeen Australo-Melanesiërs genoemd. De terminologie is echter problematisch omdat ze genetisch divers waren en de meeste groepen in Austronesië over een significante vermenging met Austronesiërs en Austronesische cultuur beschikken. Tot de minder vermengde afstammelingen van deze groepen behoren tegenwoordig de binnenlandse Papoea's en inheemse Australiërs.
In de moderne literatuur worden afstammelingen van deze groepen in Insulair Zuidoost-Azië ten westen van Halmahera gewoonlijk gezamenlijk aangeduid als Negrito's, terwijl afstammelingen van deze groepen ten oosten van Halmahera (met uitzondering van inheemse Australiërs) worden aangeduid als Papoea's. Ze kunnen ook worden onderverdeeld in twee brede groepen op basis van de vermenging met de Denisovamens. Filipijnse negrito's, Papoea's, Melanesiërs en inheemse Australiërs vertonen een vermenging met de Denisovanmens, terwijl Maleisische en West-Indonesische negritos (Orang Asli) en Andamanese eilandbewoners dat niet doen.